Hoe de vrije liefde in Marokko wordt bedreigd door het oprukkende conservatisme

'De baarden maken het ons moeilijk'

Waar hebben ze het over in Marokko? Over de Marokkaanse identiteit, de vrije liefde, preutsheid en het oprukkende conservatisme, constateert onze correspondent Maartje Bakker.

In Nederland gaat het deze dagen voor de verkiezingen veel over identiteit. Een hele serie leiders van politieke partijen vindt dat 'Nederland zijn eigen cultuur onvoldoende heeft beschermd'. Ten minste twee partijleiders vinden dat 'de islam een bedreiging vormt voor de Nederlandse identiteit'.

Maar laten we het eens over de Marokkaanse identiteit hebben. Op het Boer-Zoekt-Vrouw-uur werd onlangs een documentaire uitgezonden, Mijn lever, mijn liefde. Het ging over de liefde - die komt volgens Berbers niet uit het hart, maar uit de lever. De maker van de documentaire, Kamal Hachkar, wilde laten zien dat de omgang tussen jongens en meisjes in het Atlasgebergte vroeger veel vrijer was dan nu.

Er keken 1,3 miljoen mensen naar. Niet weinig voor een documentaire in een Berbertaal, ondertiteld in het Frans.

Oude mensen bleken dichtregels uit hun hoofd te kennen waarmee ze hartstochtelijke liefdes bezongen. 'Ik ben scheepgegaan op de zee van de liefde, onwetend van haar onmetelijkheid', reciteert de oude Lahcen een dichtregel. Zo zeggen ze dat bij Boer Zoekt Vrouw niet, maar de overeenkomst is dat gevoelens van verliefdheid niet worden weggedrukt. 'Alles is veranderd', zegt de man ook. 'De baarden maken het ons moeilijk.'

Dat is precies wat Kamal Hachkar wil aankaarten: de vrije liefde wordt bedreigd door het oprukkende conservatisme. Ook het Marokkaanse tijdschrift TelQuel stelt vast: 'De vrijheid waarmee de ouderen over liefde praten, contrasteert sterk met de 'islamitisch correcte' preutsheid van hun kleinkinderen.'

Met andere woorden: dit zijn mensen die vinden dat een te strenge islam ook een bedreiging vormt voor de Marokkaanse identiteit. Het is een boodschap die de Marokkaanse koning zijn onderdanen graag meegeeft. Niet voor niets werd de documentaire vertoond op de staatszender 2M.

Ook over de identiteit van 'M6' is genoeg te doen. De koning heeft zichzelf een modern imago aangemeten en dito kleding - en zeg zelf, de identiteit van de koning zegt ook iets over die van zijn onderdanen. 'Dit is de communicatie van de koning gericht op de millennials', schrijft Aicha Akalay, hoofdredacteur van TelQuel, in haar commentaar.

Maar keurt TelQuel werkelijk de koninklijke garderobe, of is het slechts een dekmantel om zijn persoon te beoordelen? 'Alles is wel gezegd over de stijl van M6', schrijft Akalay namelijk. 'Maar weinig over zijn sterke persoonlijkheid.' Op goede dagen geeft zijn emotionele karakter hem 'een bewonderenswaardige intuïtie en flair'. Dan bedenkt hij grote projecten zoals de haven van Tanger. 'Maar op de slechte dagen leidt zijn emotionele bestuur tot geweldige woede-uitbarstingen', aldus Akalay. 'Dit is een koning die regeert gedreven door woede, soms te zeer, maar die zich ook laat benaderen.'

Koning Mohammed VI van Marokko in 2016. Beeld anp

Ten slotte hebben ze ook in Marokko iets aan te merken op de identiteit van de ander. Onder de kop 'De bondgenoot als knecht' schrijft politicoloog en schrijver Omar Saghi: 'Is het Westen ondankbaar van nature?' Hij vindt dat Europa zich niet verheven moet voelen boven andere landen, maar dat het hun soevereiniteit moet respecteren - of het nu Turkije, Iran, Rusland of Marokko is. Zijn eigen land is natuurlijk de aanleiding: Saghi lijkt te bedoelen dat Europa moet accepteren dat de Westelijke Sahara bij Marokko hoort. 'Maar het verblinde Europa blijft dromen dat het de vooruitgang brengt in een wereld die hem meer en meer negeert.'

Europa, concludeert Saghi, weet niet wie zijn vrienden zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.