Hoe de NAM boog voor een prachtig staaltje burgerlijke ongehoorzaamheid

Margriet Oostveen in Middelstum

Zinloze acties kunnen je op een halsstarrige manier raken. En met een beetje geluk verliezen ze hun nutteloosheid dan volkomen.

Mariska de Lange is de dochter van de oud-buurtagent van het Groningse Loppersum. Met haar partner Marko Datema en familie zitten ze met Kerst thuis in Middelstum te eten. Iedereen is al een beetje aangeschoten ('Wij zijn nogal bourgondisch'). Dan komt de Nederlandse Aardolie Maatschappij ter sprake - die komt hier altíjd ter sprake. Mariska en Marko willen de NAM eens iets duidelijk maken. Maar nu echt!

Twee dagen later hebben ze een onbewoonbaar verklaarde boerderij die gekocht is door de NAM gekraakt. Wie kraakt er nu in godsnaam een pand van een gasgigant dat ook nog ieder moment kan instorten? Nou, zegt Mariska, echografist van beroep. Zij denkt in beelden en heeft dus 'glashelder' in haar hoofd hoe Marko en zij ooit op deze van god verlaten plaats zullen wonen. Marko is al even koppig. Hij is nota bene werkzaam als communicatieadviseur bij een woningbouwvereniging, waar ze niet bepaald dol zijn op krakers.

Mariska en Marko onderhandelen al een half jaar netjes met de NAM omdat ze dit pand willen kopen. Het is voor 300 duizend euro aardbevingsbestendig te renoveren volgens de officiële 'Near Collaps'-richtlijn. Mariska en Marko willen alles zelf betalen en bieden vier ton. Maar de NAM wil slopen, zich beroepend op een ander rapport. Dat rapport krijgt niemand te zien.

Ik vraag NAM-woordvoerder Hein Dek naar het rapport. Blijft geheim. Hein Dek antwoordt op vrijwel alles: 'Ik kan je wel een stukje tekst sturen waarin staat hoe we dit bij de NAM verwoorden.'

De NAM kocht al talloze beeldbepalende panden in Groningen die zwaar beschadigd zijn. En de NAM is van plan heel veel gebouwen te laten slopen.

Iedereen heeft de mond vol van culturele identiteit. Als dichter Jean Pierre Rawie weigert een lezing in het Engels te geven aan de Universiteit Groningen klinkt alom applaus. Maar nu een groot deel van het Gronings erfgoed door de NAM dreigt te worden vernietigd? Waar blijft dan bijvoorbeeld Thierry Baudet?

Mariska de Lange en Marko Datema: opeens krakers.

Gronings land is leeg land, misschien lijkt het gewoon de moeite niet. 'Toch is in die leegte juist ieder oud gebouw beeldbepalend', zegt vicevoorzitter Derwin Schorren van de Groninger Bodem Beweging, die opkomt voor gedupeerden van de gaswinning. Hij is van huis uit historicus. De kop van Groningen is het oudste in cultuur gebrachte stuk zeegrond van Europa. Aangezien Baudet zelf niet komt kijken gaat Schorren in januari maar naar hem toe om dat uit te leggen. Zoals ze trouwens naar álle politici toe gaan, want zelf komen ze zelden.

Dankzij het Dagblad van het Noorden is nu scherp te zien hoe sloop er in Groningen gaat inhakken. Ze begonnen daar een beeldschone online-database, hetverdwenengroningen.nl, waar met hulp van lezers nauwgezet in kaart wordt gebracht welke honderden gebouwen worden bedreigd. Voorzien van aanstekelijke 'oral history' van Groningers zelf.

Het is ontzettend moeilijk Groningers te mobiliseren, zegt Schorren. Ze zijn kapot gebeukt. 'Niet de schade zelf is de echte ramp voor Groningers, maar hun verwoeste vertrouwen in een overheid die ze had moeten beschermen.'

Het pand in kwestie: Gronings erfgoed.

Mariska belt de dag voor hun geplande kraak het Dagblad van het Noorden. Daar beloven ze erbij te zijn. Op donderdag 28 december gaan ze het pand in. Binnen een paar uur komen tientallen mensen uit heel Groningen steun betuigen, een enkeling in tranen.

Iedereen heeft het erover. Iemand van de NAM komt bevelen dat Mariska en Marko het pand verlaten. Ze blijven. De NAM stuurt nieuwe afgevaardigden. Ze blijven. Meer opgetogen Groningers komen op bezoek. De regionale media berichten permanent, landelijke media beginnen het ook op te pikken.

Hoe slecht de pr van de NAM dit staaltje burgerlijke ongehoorzaamheid kan verdragen, blijkt als op 2 januari het voor Groningen verantwoordelijke directielid Johan de Haan zelf op het duo in komt praten. Tevergeefs. Mariska en Marko dopen het pand 'Gronings Hoop'.

Derwin Schorren gaat naar Thierry Baudet. Met z'n identiteit.

En aan het eind van diezelfde dag gaat de directie om: de NAM belooft het pand te behouden. Mariska en Marko kunnen naar huis.

De kans dat ze hun droomhuis kunnen kopen lijkt nu kleiner dan ooit. De NAM wil 'geen partij voortrekken'. Mariska en Marko verwachten ook niet dat kraken hier wordt beloond.

Maar zinloos? 'We begonnen uit eigenbelang, maar door alle respons werd het een zaak van algemeen belang', zegt Mariska trots.

Gronings Hoop staat weer overeind: toch een klinkende overwinning.

Reageren? m.oostveen@volkskrant.nl


De NAM: fossiele melkkoe van de overheid

Jarenlang spekte Energie Beheer Nederland de staatskas met de opbrengst van bodemschatten. Maar nu het fossiele energietijdperk stilaan ten einde loopt, is het staatsbedrijf naarstig op zoek naar nieuw bestaansrecht (+).

Meer over