Hoe de koning Nederland voor zich won

Koning Willem-Alexander geniet een populariteit die hij als prins nooit had. Wie zitten er achter die slimme imagoverandering? Allereerst de koning zelf. Hij wist dat hij niet zozeer zichzelf, alswel zijn ambt kon plooien.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima begroeten vrijdag een van de gasten voor het diner in het Paleis op de Dam. Beeld ANP

In het paleis op de Dam zaten vrijdagavond 150 gewone Nederlanders. Ze dineerden met de koning. Hun opgetogenheid was voorafgaande aan het diner in alle media te zien. Eerder in de week legde Willem-Alexander zijn hart op tafel bij de empathische interviewer Wilfried de Jong. Heel Nederland sprak erover.

Voorheen ongevoeligen vonden de koning plots een aardige man. Hij geniet een populariteit die in zijn studentenjaren voor onmogelijk werd gehouden. Wie zitten er achter deze slimme positionering?

Allereerst de koning zelf. Hij wist bijtijds dat hij zou moeten werken met wie hij is. 'Jezelf leren kennen', noemde hij dat in het televisie-interview met De Jong. Wat wel te veranderen is: het ambt, dat om de persoon heen kan worden geplooid. De zakelijke aanpak van Beatrix paste hem niet, was de analyse, en schuurt met deze tijd. Daarin het is persoonlijke voorwaarde om succesvol te zijn.

Geen troonopvolger is daarom beter voorbereid dan Willem-Alexander, terwijl het uitgangspunt was dat hij niet in de mal van zijn moeder hoefde te stappen. De particulier secretaris die hem gedurende die periode begeleidde, Jaap Leeuwenburg, kwam tijdens die voorbereiding met een belangrijk idee: Willem-Alexander zou overal waar hij zelfstandig een bezoek aflegde op een van zijn aandachtsgebieden, even iets tegen de pers zeggen. Bij een sportevenement, bij een watermanifestatie, tijdens een buitenlands bezoek.

Een natuurtalent met de media is de koning niet. Geleidelijk aan gaat het wel beter en dat hij met zijn handen praat, soit. Anders dan zijn moeder heeft hij grote belangstelling voor de manier waarop de media werken en benut hij de mogelijkheden ervan, in plaats van ze louter als vijandig te zien.

Koning Willem-Alexander houdt een toespraak in het Koninklijk Paleis voor een feestelijk diner met 150 Nederlanders van vijftig jaar die werden uitgenodigd ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de koning. Beeld anp

Al jaren klopte RTL aan de poort voor interviews, maar pas na de abdicatie-aankondiging van Beatrix kreeg de commerciële zender belet. Zowel het inhuldigingsgesprek als het interview van woensdag was een co-productie van NOS en RTL.

Daarnaast is de koning geïnteresseerd in nieuwe technologie. Koningsdag in Tilburg was een grote handreiking aan vlogs, sitefilmpjes, Facebook en wat al niet. Dat de rest van de koninklijke stoet daaraan meedoet, met name de prinsen Constantijn en Maurits, duidt erop dat hierover in de familie wordt gesproken en nagedacht.

Willem-Alexander heeft ook een nieuwe functie gecreëerd, die van persoonlijk adviseur. Deze dient als zijn ogen en oren in de maatschappij. Pien Zaaijer is de belangrijkste van deze adviseurs, al betrokken bij de inburgering van Máxima en steun en toeverlaat van het paar.

Ook belangrijk is de jonge Olger van Dijk, die politiek assistent was van een aantal bewindslieden, en voor de meer ervaren speechschrijver Jan Snoek. Verder zijn de algemeen secretaris Eric Verwaal en diens plaatsvervanger Freek Manche, afkomstig van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, belangrijk - vooral voor binnenlandse optredens.

Dit team vergadert op paleis Noordeinde, waarbij ook RVD-directeur Herman Quarles van Ufford aanzit, en staat voortdurend met elkaar in contact. Het doel is Willem-Alexander een koning te laten zijn voor het hele volk, zonder de voeling te verliezen met de Haagse circuits.

Ook op een ander vlak is het koningschap een voortdurende balanceeract: jetset is ongewenst, maar een zekere grandeur hoort erbij. Natuurlijk moet hier Máxima ook worden genoemd als voorname succesfactor. Niet voor niets noemde Willem-Alexander haar in het interview met De Jong 'sparringpartner'.

En let wel, dit blijft Nederland: in oktober gaat het bij de begrotingsbehandeling in de Kamer gewoon weer over de financiën van het koningshuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden