Reportage

Hoe de inwoners van dit Surinaamse dorpje hun vaccinatiescepsis overwonnen

Een basja van het indianendorp Cassipora stapt op zijn brommer op een snikhete dag. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Een basja van het indianendorp Cassipora stapt op zijn brommer op een snikhete dag.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Pas een kwart van de bevolking van Suriname is gevaccineerd tegen covid. Grote uitzondering is een 250 zielen tellend dorpje in het binnenland, Cassipora, met een vaccinatiegraad van 85 procent. ‘Maar de wegversperring staat er nog.’

Het eerste uur gaat de tocht vanuit de hoofdstad Paramaribo nog over het asfalt. Dan, na de oude metalen brug over de Surinamerivier, begint ‘het binnenland’, het gebied van rode aarde en duizend tinten groen van het tropenbos. Het vormt zo’n 80 procent van Suriname, met slechts 10 procent van de bevolking.

De medische zorg voor dat binnenland is door de overheid in handen gegeven van de organisatie Medische Zending. Nu ook om de mensen hier, die verspreid over het soms moeilijk toegankelijke gebied wonen, te vaccineren tegen covid. Zowel de inheemsen als de marrons, de mensen die vroeger boslandcreolen heetten.

Bij Powakka, op zo’n twee uur buiten Paramaribo, staat een kleine polikliniek waar mensen voor covidprikken terecht kunnen. ‘In het begin wilde de inheemse gemeenschap niet geprikt worden,’ zegt Thompson Danso, een arts die al 23 jaar voor Medische Zending werkt. ‘Bij de eerste vaccinatieronde bij Powakka kwamen maar zes mensen opdagen.’

Opmerkelijk succes

Pas toen mensen begrepen dat zonder vaccinaties, waarvan het grootste deel gratis uit Nederland is gekomen, er nooit een einde zou komen aan alle covidbeperkingen, begonnen zij te komen. ‘In het gebied rond het dorp Cassipora zitten we nu op zo’n 85 procent gevaccineerden,’ vertelt Danso. Cassipora is dus een opmerkelijk succes, in een land waar nog maar een kwart van de bevolking volledig is gevaccineerd.

‘We weten dat het heel moeilijk zal worden ook de weigeraars over te halen,’ zegt Danso. En dat terwijl covid-19 in Suriname relatief veel doden heeft geëist en de gezondheidszorg, ondanks Nederlandse hulp op ook dit terrein, nog steeds onder grote druk zet. ‘Wie geprikt is, vormt nauwelijks nog een probleem. Dat is en blijft onze kernboodschap.’ Maar lang niet iedereen is daarvoor ontvankelijk.

Muriel Ibisilio-Fernandes praat over de problemen van het dorp tijdens de coronapandemie. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Muriel Ibisilio-Fernandes praat over de problemen van het dorp tijdens de coronapandemie.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De kapitein van Cassipora, het dorpshoofd dus, is bereid te vertellen hoe de inwoners hun vaccinatiescepsis overwonnen. De kapitein is trouwens een vrouw. Muriël Ibisilio-Fernandes wacht haar bezoek op bij de toegang tot haar gemeenschap van zo’n 250 zielen. Op de zandweg die door het tropenwoud voert, is de wegversperring van vaten en houten latten aan één kant tijdelijk opengesteld.

Moderne wereld

Ibisilio was nog maar 29 jaar oud toen, alweer tien jaar geleden, de inwoners van Cassipora haar als dorpshoofd kozen. Zo staat zij aan het hoofd van een kleine groep inheemse Lokono’s, leden van een Surinaamse stam die verwant is met de Latijns-Amerikaanse Arawakken. Een eeuwenoude gemeenschap, maar wel een die sinds 2016 op het elektriciteitsnet en daarmee via mobiele telefonie ook op de moderne wereld is aangesloten.

De middelen van bestaan zijn er nog overwegend traditioneel. De Lokono’s jagen in het oerwoud op pingo of pakira, op bosvarkens dus, maar ook op herten en apen. En dankzij een kreek kunnen zij hun landbouwgronden irrigeren. De afgelopen maanden hebben zij het contact met andere Surinamers, zeker de stedelingen, zo veel mogelijk vermeden.

Ibisilio herinnert zich de eerste keer dat zij over het coronavirus hoorde: ‘Dat was op de radio, met nieuws dat over het buitenland ging. Op 13 februari vorig jaar was het huwelijk van mijn broer. Het was ook de laatste keer dat we allemaal dicht bij elkaar waren en hebben gefeest. In maart besloten we hier dat we onze gemeenschap wilden afsluiten van de buitenwereld. We hebben zelf voor een lockdown gekozen.’

Kleine clusters

In Cassipora leven de mensen in kleine clusters van huizen die tamelijk ver van die van hun buren verwijderd staan. Binnen die clusters wonen de leden van verschillende, verwante gezinnen. In slechts twee van die gezinnen zijn mensen besmet gebleken. ‘De meeste zorg hadden we voor een oma van 94 jaar. Maar zij is weer genezen. Gelukkig is niemand in ons dorp aan covid overleden.’

En inmiddels is bijna 100 procent van de volwassen bevolking van Cassipora gevaccineerd. ‘Ik ben met andere bestuurders van ons dorp gaan praten om te kijken hoe we zoveel mogelijk mensen bereid konden krijgen zich te laten vaccineren,’ vertelt Ibisilio. ‘Want pas toen we zelf besmettingen kregen, gingen we begrijpen dat het om meer ging dan een griepje en dat we covid niet zelf konden bestrijden met de medicinale planten en andere eigen geneesmiddelen die we hier kennen.’

Wegversperring

Makkelijk was het niet, zo maakt de Kapitein duidelijk. Maar de vrijwillige lockdown waarvoor Cassipora na de eerste besmettingen had gekozen, kon natuurlijk niet eeuwig duren. Prikken bleek het enige werkbare alternatief. ‘Uiteindelijk hebben maar vijf mensen de vaccinatie geweigerd’, zegt Ibisilio. ‘Maar we blijven heel voorzichtig als het gaat om mensen van buiten het dorp. We houden afstand. En de wegversperring staat er nog.’

Dorpshoofd Muriel Ibisilio-Fernandes bij een van de natuurlijke waterbronnen van het dorp. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Dorpshoofd Muriel Ibisilio-Fernandes bij een van de natuurlijke waterbronnen van het dorp.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De voorzichtigheid van de kapitein van Cassipora had het bezoek aan haar dorp zelfs bijna onmogelijk gemaakt. In de autobus van Medische Zending zaten immers ook twee ‘buitenlanders’ (de verslaggever en fotograaf van deze krant), over wie Ibisilio zich ‘grote zorgen’ maakte. Hoe zeker was het dat deze buitenlanders geen virus bij zich droegen?

Het dorpshoofd raakte aan een gevoelig historisch punt voor de inheemse bevolking van een land in Zuid-Amerika. Eeuwen geleden stierven immers veel oorspronkelijke bewoners, toen de eerste Europese kolonisten allerlei ziektekiemen meebrachten. En zo blijkt corona in 2021 voor de inheemsen verbonden met een geschiedenis die in 1492 begon.

Pas aan het einde van het bezoek blijkt de kapitein haar zorgen over het ‘buitenlandse’ bezoek van zich afgeschud te hebben en vraagt zij haar gasten mee te lopen naar een ‘heilige plek’: een natuurlijke waterbron. ‘Het is de eerste keer dat u hier bent. Was uw gezicht. Maak uzelf schoon. Geef het goede voorbeeld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden