Hoe de huisstijl van de PVV de boodschap verzacht

Beeld de Volkskrant

Jarenlang liep de PVV in de pas met andere partijen: hoekig, robuust, beetje plomp, geen ruimte voor nuance, zichzelf vaak overschreeuwend. Maar nu is alles anders. Iets van speelsheid is zichtbaar geworden. Kleine frivoliteiten die de soms grimmige boodschap verzachten.

Ik heb het over de nieuwe huisstijl van de PVV, deze zomer weer in een reeks filmpjes te zien. Ergens eind vorig jaar is die in werking getreden. Wanneer precies is niet bekend. De PVV doet niet aan lanceringen en brengt de naam van de vormgever niet naar buiten. Op verzoeken om toelichting wordt niet gereageerd.

Die verandering van stijl kreeg tot dusver weinig aandacht. Terwijl daar alle reden voor zou zijn. De PVV koos niet zomaar een letter, maar een opmerkelijk geval. Kijk maar eens goed: de K heeft een gebogen knietje, de W is asymmetrisch, de Q is een spiegel en er is een e met zo'n scheef Heinekenstreepje. De N en M hebben gemene punten, maar andere letters koesteren een tevreden buikje. Opvallend is dat ze zich breed maken, vriendelijk maar beslist eisen ze de ruimte op.

Sinds die nieuwe huisstijl is het alsof Wilders wat minder verontwaardigd klinkt. We lijken Wilders' woorden met een korreltje zout te mogen nemen. Zoiets van: er staat dan wel 'Alle moskeeën dicht', maar u begrijpt zelf ook dat dit niet kan. 'Arnhemmistan' leest in de nieuwe letter als de aankondiging van een theatervoorstelling.

Een heel ander effect dan de Impact van de SP, de Helvetica Neue Condensed die GroenLinks gebruikt of de Interstate Black Condensed 21 graden scheefgetrokken van de VVD - robuuste letters die het eigen gelijk benadrukken en geen ruimte laten aan twijfel.

Tot dusver werd alleen op de klaagbaak van FOK, een internetforum waarvan je het bestaan gemakkelijk zou vergeten, over die stijlverandering geschreven. Dat was niet positief. De letter zou op een onheilspellende manier aan de jaren dertig doen denken.

'Ik zou dit nooit met de PVV in verband brengen.'

Nederland heeft een indrukwekkende traditie op het gebied van typografie. Ik heb wat deskundigen naar hun oordeel over de huisstijl gevraagd. Geen van hen kan de letter thuisbrengen, en een associatie met de jaren dertig legt niemand. 'Ik zou dit nooit met de PVV in verband brengen', zegt Tessa van der Waals, maker van prachtige boekomslagen. 'Dit is een tegeltjesletter, zonder connotatie met politiek. Hij roept niet op tot actie of verzet.' Ze vindt 'm wel oer-Hollands: 'Niet te pretentieus, en in combinatie met dat schone blauw als achtergrond een fris geheel.' Een art deco letter, vermoedt ze, dus wellicht van eerder dan de jaren dertig.

Van der Waals: 'Als je als PVV iets oer-Hollands wilt uitstralen, waarom dan niet gekozen voor een Nederlands ontwerp als de Nobel, de letter van de leesplank of die van de ANWB-bewegwijzering? Henk en Ingrid zullen dat niet als zodanig herkennen, maar het geeft beslist een vertrouwd gevoel.'

Werk van een beginneling?

Er bestaan veel vergelijkbare stileringen van lettertypes uit de jaren twintig en dertig, zegt grafisch ontwerper René Knip. 'Een periode waarin het rommelde in de wereld, misschien is dat een associatie. Letters verloren hun krullen en schreven; toon de skeletconstructie - dat gold toen als modern.'

Hij vergelijkt de letter met een Mini of Fiat 500, al zijn die beter ontworpen. 'Je gebruikt een bron uit het verleden en gooit dat naar deze tijd als verse snack. Dat is veilig en vertrouwd en trekt de aandacht, omdat het een beetje afwijkt van het gangbare; dissonanten om de muziek te laten opvallen.' Knip vindt de letter vooral geschikt voor logo's of kreten. Wat past bij de doorgaans ultrakorte uitingen van de PVV.

K met gebogen knietje.

Nu hij toch bezig is: dat PVV-beeldmerk met meeuw vindt hij erger. 'Niet gestileerd, priegelig, het rood-wit-blauw is raar ingekleurd zodat onduidelijk is om welke vlag het gaat.'

Letterontwerper Bas Jacobs van bureau Underware waardeert de letter om zijn herkenbaarheid: 'Elke tekst in dit lettertype zal direct met de PVV worden geassocieerd, het heeft een eigen smoel.' De letter zelf noemt hij klungelig. 'Het lijkt een free font, door een beginneling in een weekeinde bij elkaar gezet. Met dit lettertype zal elke tekst de boodschap van een amateurclubje lijken.' Een geometrische letter als deze moet optisch gecorrigeerd worden, adviseert Jacobs.

Wat ze allemaal willen weten: koos de PVV een Nederlandse letter? Voor een partij die wil 'dat Nederland van ons blijft' moet dat een vanzelfsprekendheid zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden