Hoe de 'Hooivorken' Italië willen stilleggen

De Forconi, ofwel de Hooivorken, rukken in steeds meer Italiaanse steden op. De nieuwste protestbeweging vindt bij links en rechts gehoor, maar ook bij radicalere krachten. Zij roepen op tot het verbranden van boeken en schijnexecuties op centrale pleinen van leden van de politieke elite.

Aanhangers van de Forconi-beweging protesteren in Rome met slogans als 'wij verdedigen de grondwet en onze waardigheid, en jullie?' Beeld epa

Op 20 januari 2012 schreef Giuseppe Patrizio uit Sicilië op zijn weblog over een nieuwe beweging, de 'Movimento dei Forconi'. Hun aanwezigheid is een aanklacht van de Siciliaanse bevolking tegen de politici 'die de prijzen maar blijven opvoeren, met name de benzineprijs', legt Patrizio op zijn blog uit. Er zijn nog geen rellen geweest, meldt hij verder. 'Wel houden demonstranten straten en pleinen bezet in de hoop een antwoord te krijgen van diegenen die regeren. En wat gebeurt er? Nog niets, maar dat kan veranderen.'

Inmiddels zijn we bijna een jaar verder. De hooivork-beweging heeft sinds 9 december - toen er werd opgeroepen tot 'un rivoluzione!' - nationale en internationale bekendheid verworven. Het protest reikt nu verder dan Sicilië - de Forconi (ofwel Hooivorken, zoals ze kortweg worden genoemd) hebben de intentie 'om heel Italië stil te leggen'. Het protest rukt op van Turijn, via Milaan richting de hoofdstad Rome, waar de aanhangers inmiddels bijna dagelijks pleinen en straten bezet houden.

Het waren ook de Forconi die vorige week een bus met Ajax-supporters, op weg naar het stadion voor de westrijd Ajax-AC Milan, tegenhielden. Dat liep niet goed af: de supporters raakten slaags met de demonstranten en aan beide kanten vielen gewonden.

Studenten, die sympathiseren met de Forconi, protesteren voor de La Sapienza universiteit in Rome. Beeld epa

Link naar het fascisme
De Forconi hebben de intentie om vreedzaam te protesteren, valt op hun website te lezen. Maar niet alle aanhangers lijken het hiermee eens te zijn. In Savona, Noord-Italië, blokkeerde een kleine groep demonstranten voor twee dagen de weg naar een links georiënteerde boekenzaak. 'Verbrand die boeken', riepen ze. Een kreet die onvermijdelijk deed denken aan dezelfde oproep die Hitler deed in mei 1933, maar dan in Berlijn.

In Milaan werd door de Forconi opgeroepen om 'publieke schijnexecuties' uit te voeren op het centrale Loreto-plein, zoals dat in 1945 in het echt gebeurde ten tijde van Benito Mussolini. En de door de beweging aangekondigde 'Mars naar Rome' verwees ogenschijnlijk naar de gewapende mars van Mussolini waarmee hij samen met de fascistische zwarthemden in 1922 de Italiaanse staat omverwierp.

Toch zou het onterecht zijn om de Forconi af te doen als een fascistische beweging. Wat ze juist zo kenmerkt is dat de meest uiteenlopende groepen zich hebben aangesloten. Links en rechts staan tijdens de protesten naast elkaar. Studenten, boeren, vrachtwagenchauffeurs, werkloze advocaten en voetbalsupporters van de rivaliserende Turijnse voetbalclubs Juventus en Torino - allemaal vinden ze elkaar in hun ongenoegen tegen de heersende politieke elite die bezuiniging op bezuiniging doorvoert.

De politie raakt slaags met studenten die protesteren tegen het locale bestuur in Turijn op zaterdag 14 december. Beeld afp
Demonstranten tegenover de oproerpolitie tijdens een protest in Turijn op 14 december. Beeld afp

De Italiaanse president Giorgio Napolitano bevestigde dat gisteren nog eens: het Zuid-Europese land staat in 2014 een periode van sociale onrust en spanningen te wachten. Eén op de drie Italianen dreigt slachtoffer te worden van armoede en sociale uitsluiting. Volgens de OESO is de jeugdwerkloosheid in Italië in oktober gestegen tot 41,2 procent, een toename ten opzichte van de 40,05 procent in september.

Geen duidelijk programma
De Forconi strijden tegen deze economische malaise én tegen de euro, de globalisering, Brussel en corruptie. Maar een duidelijk omlijnd programma hebben ze niet. Er is geen charismatische leider die de kar trekt, hoogstens wat personen die een voortrekkersrol in nemen. Zoals Danilo Calvani, die zich de woede op de hals haalde door in Genua tijdens een protest in een 'blitse' Jaguar te verschijnen.

Een spontane beweging - zo laten de Forconi zich graag omschrijven. Hun einddoel is duidelijk: de regering van premier Letta ten val brengen. Maar of ze dat met hun protesten kunnen bereiken, is nog maar de vraag. Tot nu toe is de omvang van de demonstraties beperkt gebleven. Het lukte de Forconi niet om een stad geheel lam te leggen. Behalve in Turijn dan, de stad waar al vele protestbewegingen in Italië (met de Rode Brigades in de jaren zeventig als extreem voorbeeld) ontstonden.

Vorige week zorgden demonstraties in die stad ervoor dat winkels werden gesloten. Vrachtwagens blokkeerden het centrale marktplein. Studenten, fascistische militanten en hooligans marcheerden door de stad. Even verderop demonstreerden linkse activisten voor meer rechten voor migranten.

Voor morgen staan er 'protesten in het hele land' gepland. En in de hoofdstad Rome wordt er door de Forconi een 'massabijeenkomst' georganiseerd. 'Voor onze republiek, voor onze grondwet, omdat mensen nooit beschouwd kunnen worden als ruilmiddel', schrijft 'leider' Danilo Calvani op zijn Facebook-pagina. 'We houden van Italië, God zegent Italië!!'

Zijn oproep is 83 keer gedeeld.

Een protest van de Hooivorken in Milaan op 11 december. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.