Column

Hoe de Grieken hun chaos de onze maken

Een demonstrant houdt een vlag omhoog met daarop Ernesto "Che" Guevara, tijdens een demonstratie in Athene, afgelopen dinsdag. Beeld ap

'Zito Hellas' (lange leve Griekenland) scandeerden de Grieken in 1896 toen ze sinds lange tijd weer Olympische Spelen organiseerden. Een topprestatie: in 1893 ging Griekenland failliet. Het land ging in zijn recente geschiedenis 5 keer bankroet; over een mogelijke zesde keer wordt dezer dagen beslist. Een natie dat een groot deel van zijn recente bestaan rond het faillissement verkeerde, onderhandelt anders dan landen als Duitsland en Nederland die bij het woord 'faillissement' panisch worden. Griekenland speelt 'va banque' en legt zo alle zwakheden bloot van de Europese Unie, juist omdat het begrip 'Unie' de lading niet dekt.

De enige die ooit de Grieken tijdig in de gaten had, was de Duitse prins Leopold von Sachsen Coburg, die via een huwelijk aan het Britse hof terechtkwam. De Britten boden hem in 1827 de Griekse kroon aan. Hij weigerde. Griekenland was in 1826 failliet gegaan en Leopold vreesde voor zijn 'eigen vermogen' en een kortstondig koningschap. Hij werd later 'Koning der Belgen' en dat bleek een betere deal. Leopold zag wat de huidige Europese leiders niet zagen. Hij hield zijn vermogen intact. Belastingbetalers in Europa staan nu, dankzij hun leiders, garant voor het Griekse welzijn. Dat is precies zoals de Grieken het graag zien.

Het is fascinerend hoe het kleine Griekenland de grote EU al vier maanden in zijn greep heeft. Elk land heeft zijn onderhandelingsmethode. Fransen doen het in het geniep, Spanjaarden slaan met de vuist op tafel, Nederlanders wijzen iedereen op 'afspraken' en Britten spannen anderen graag voor hun karretje.

Maar geen land heeft tijdens de Europese integratie gedaan wat de Grieken presteerden: schreeuwen, beschuldigen, beloven en niet nakomen, doen alsof, schelden, naar Moskou gaan en vodjes papier indienen als onderhandelingsbasis. Dat staat haaks op de cultuur van de Brusselse school- en rekenmeesters. Commissievoorzitter Juncker kust en lebbert, geeft schouder klopjes, maakt duidelijk dat je bij de 'club' hoort en belooft zo nodig een mooie functie voor later.

Merkwaardig genoeg lijkt de Griekse methode superieur tegenover de Brusselse. De Griekse regering maakt van haar geldnood een 'Europees probleem' en daarna een 'globale kwestie'. Hoe deed zij dat?

Offensief 1: 'Mediterraan Europa' mobiliseren tegen Duitsland. Dat mislukte. EU-lidstaten aan de Middellandse Zee vormen geen hecht politiek blok. Frankrijk stelt zich boven hen om op gelijke voet met Duitsland te komen. Italianen kwalificeren zich boven Spanje en Portugal staat met de rug naar Spanje. Bovendien hebben regeringsleiders in al deze landen te maken met protestbewegingen tegen het begrotingsbeleid dat de EU afdwingt. Italië heeft een Vijf Sterren Beweging, Spanje Podemos en Frankrijk Marine Le Pen. Toegeven aan Griekenland betekende zuurstof geven aan binnenlandse protestleiders die hetzelfde zouden eisen.

Offensief 2: het Duitse schuldgevoel bespelen. Dat lukte veel beter. Het Griekse parlement eiste dat Duitsland 160 miljard euro herstelbetalingen naar Athene moest overmaken wegens schade in de Tweede Wereldoorlog. Dit lijkt bizar. Maar het raakte in Duitsland de gevoelige snaar van het schuldgevoel. De Griekse minister van Financiën, Yanis Varoufakis, miste geen kans om zijn Duitse evenknie, Wolfgang Schäuble, te irriteren. Die verstoorde relatie blokkeerde de Eurogroep en maakte Griekenland in Berlijn automatisch tot Chefsache. Bondskanselier Merkel nam het dossier over. Elke Duitse bondskanselier voelt een hogere, morele 'Gesamteuropäische Verantwortung', waarin het Duitse schuldgevoel is verwerkt.

Helmut Kohl bepleitte Italiaanse toetreding tot de eurozone; Gerard Schröder gaf groen licht aan Griekenland. Merkel durft Griekenland niet uit de eurozone te zetten. Vrijwillig gaan de Grieken natuurlijk niet. Ze zetten Merkel keihard voor het blok. Als zij toegeeft, buigt Europa.

Offensief 3: Russische schaakkunst. Dit was de Griekse meesterzet. Geen EU-land zou in een ruzie met Brussel op het idee komen zijn beklag te doen bij president Vladimir Poetin. De Griekse premier wel. Daarmee ontwikkelde hij het schrikbeeld van toenemende Russische invloed in een kwetsbare regio. Poetin speelde het spel volledig mee en zo ontstond het 'geostrategische obstakel' om de Grieken de deur te wijzen. De Russische vloot met vlagvertoon tussen de Griekse eilanden? In het Witte Huis en het Pentagon gingen alle alarmbellen af.

De Grieken slaagden erin hun chaos te exporteren om de zwaktes van Europa te maximaliseren. Wie niets te verliezen heeft, zet alles op het spel. Zito Hellas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden