Hoe de Facebooker wordt verteerd

Bewering:

'Zelfs passief volgen van Facebook tast het welzijn aan.'


Duidelijker dan op de laatste dia van haar presentatie, volgende maand in Leipzig, kan Hanna Krasnova het echt niet zeggen: 'Facebook berooft je niet alleen van je privacy... het corrumpeert ook je ziel!'


Wat wil namelijk het geval? Mensen die wel op Facebook zitten maar weinig zelf posten, worden verteerd door 'ongebreidelde afgunst', en stellen daarmee hun levensgeluk in de waagschaal. Het zou daarom, zo meent de onderzoekster, goed zijn om Facebookers tegen jaloersmakende informatie te beschermen. Ze denkt aan filters die ervoor zorgen dat mensen die zich veel met anderen vergelijken worden afgeschermd van vergelijkbare anderen, of aan het analyseren van logfiles om leestijd te meten ('wie jaloers is, leest oplettender'), of misschien is het mogelijk om dertigers zonder kinderen geen gelukkige gezinnetjes te laten volgen, of vrouwen mooiere vrouwen ('vrouwen benijden lichamelijke aantrekkelijkheid meer'). Het zou een 'prioriteit voor providers' moeten zijn.


Er zijn nu ruim 1.000.000.000 Facebookgebruikers op aarde. Voor haar eerste experiment trok Krasnova hieruit een welhaast homeopathische steekproef van ruim 300 studenten (66 procent meisjes) van de Humboldt-universiteit in Berlijn. Die moesten eerst de vraag beantwoorden hoe ze zich de laatste keer voelden nadat ze op Facebook hadden gezeten. Bijna de helft was blij of anderszins positief, 37 procent had ook wel negatieve gevoelens: 14 procent was verveeld, 9 procent boos, 3 procent moe, en 1,2 procent (4 studenten) jaloers. Of ze dat ook al waren voordat ze op Facebook gingen, blijft onduidelijk. Dat afgunst amper genoemd werd, kwam vast 'doordat respondenten niet graag direct toegeven afgunstig te zijn'.


Vandaar de tweede vraag, over ándere Facebookgebruikers, van wie 'velen zich gefrustreerd of uitgeput voelen' (niet dat dit waar is, zie boven, maar het is voor de wetenschap), en hoe dat zou komen. Nu ging het beter, want 30 procent dacht dat anderen vooral afgunstig zijn als ze zich gefrustreerd of uitgeput voelen. De derde vraag hielp weer wat minder: de recentste episode van afgunst was nog steeds offline ontstaan (72 procent), op Facebook 21 procent. Vooral over reisverhalen en vrijetijdsbesteding was men op Facebook jaloers, maar hoe diep die afgunst ging, of wat Facebook-gebruikers ermee deden, werd verder niet bepaald.


Voor het tweede experiment werd de hypothese opgesteld dat die, inmiddels 'alomtegenwoordige', afgunst een donkere schaduw over het levensgeluk kan leggen. Nu waren 227 studenten (68 procent vrouwelijk) voldoende voor het beeld. De complete vragenlijst krijgen we niet te zien, maar het gaat om zaken als 'als ik op Facebook zit, betrap ik mezelf erop jaloers te zijn op hoeveel anderen al van de wereld gezien hebben, hoeveel succes anderen hebben, wat anderen kunnen, hoe gelukkig anderen zijn'. Zo waren er ook vragen over actief en passief Facebookgebruik, maar hoeveel mensen op welke vragen wat antwoordden, krijgen we niet te horen. Het artikel waarnaar Krasnova verwijst (van haarzelf) voor meer details maakt al evenmin veel duidelijk. We moeten haar dan maar op haar woord geloven dat ze actieve van passieve Facebookgebruikers kan onderscheiden, dat dit onderscheid enige betekenis heeft en dat verdere mogelijkheden van Facebook en karaktereigenschappen en omstandigheden van de gebruikers er niet wezenlijk toe doen.


Want nadat alle resultaten een paar maal door de statistische wringer waren gehaald, stond het causale verband voor haar vast. 'Wij tonen aan dat de intensiteit van passief volgen op Facebook het levensgeluk van gebruikers op den duur in de weg staat, omdat het leidt tot vergelijking met mensen die beter af zijn en tot lelijke gevoelens.'


En uiteraard heeft de onderzoekster dan ook nog wel een goede raad voor Mark 'Mephistopheles' Zuckerberg: 'Onze bevindingen laten zien dat gebruikers Facebook dikwijls zien als een stressvolle omgeving, hetgeen, op de langere termijn, de houdbaarheid van het platform bedreigt.'


Oordeel:

De statistische wringer leverde weer veel interessants op.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden