Analyse

Hoe de Dump Trump-beweging aan kracht verloor

De Republikeinen hebben ontdekt dat er met Donald Trump best te werken valt. Bij gebrek aan een alternatief wordt hij in Cleveland gekroond tot presidents-kandidaat. Toch doet Trump de meeste concessies.

Trump in het Mayflower Hotel, april 2016. Beeld afp

De Republikeinen hebben eieren voor hun geld gekozen en Donald Trump geld voor zijn eieren. De Republikeinse Conventie, die maandag in Cleveland van start gaat, is eigenlijk de eerste grote politieke deal die Trump heeft gesloten. Beide kampen worden er beter van, maar de vraag is wat de kiezers ermee opschieten.

Nog voordat de schijnwerpers goed en wel op het strijdtoneel waren gericht, werd het verzet al opgerold. Donderdag maakte de commissie die de regels opstelt voor de nominatieprocedure korte metten met de opstandelingen die onder de leuzen Never Trump en Dump Trump en Bevrijd de Gedelegeerden een laatste poging wilden wagen de vastgoedmagnaat van de Republikeinse presidentsnominatie af te houden.

Onder aanvoering van de onderwijzeres Kendal Unruh uit Denver probeerden conservatieve hardliners vorige week een voorstel door de commissie te krijgen, dat de hele benoemingsprocedure overhoop zou gooien. Laat de 2.472 gedelegeerden op de conventie met hun geweten stemmen, was het idee, in plaats van op de kandidaat aan wie ze gebonden zijn door de uitslag van de voorverkiezingen.

Dat zou hebben betekend dat het hele circus van de afgelopen maanden voor niets zou zijn geweest en de miljoenen primary-stemmen voor niets waren uitgebracht.

Om het voorstel op de Conventie te kunnen voorleggen, moesten de tegen-Trumpers minimaal een kwart van de 112 gedelegeerden in de Regelcommissie aan hun zijde zien te krijgen. Dat haalden ze niet. Het voorstel kwam niet eens ter stemming, omdat een voorstel om het voorstel ter stemming te kunnen brengen maar 21 stemmen kreeg.

Op zoek naar medestanders

Een allerallerlaatste stuiptrekking wordt maandag verwacht. Dan gaat Unruh proberen de gedelegeerden op de Conventie zover te krijgen om de hele set regels van de Regelcommissie te verwerpen. Dit weekend waren zij en gelijkgezinde conservatieven nog hotels aan het aflopen, op zoek naar medestanders. Veel meer dan een voetnoot zal ze waarschijnlijk niet worden.

Want de partij-apparatsjiks, die lange tijd tegenstribbelden, hebben gewoon geen zin meer in gedoe. Ze hebben zich neergelegd bij de realiteit. 'Er is geen andere kandidaat', zei partijvoorzitter Reince Priebus vrijdag. 'Dat is een van de problemen met de Never Trump-beweging. Wie is die andere kandidaat? Welke running mates is hij aan het bekijken? Waar haalt hij zijn geld vandaan? Waar is deze persoon?'

Het is voorbij, zei hij over de rebellie. Sterker nog: 'Die is er nooit geweest.'

Het is meer dan een reality-check. De Republikeinen hebben ontdekt dat er best te werken valt met Donald Trump. Hoe wild hij ook verbaal om zich heen slaat tijdens zijn toespraken, hij raakt eigenlijk nooit aan de belangrijkste Republikeinse waarden. Je zou ook kunnen zeggen: het boeit hem niet. Zolang hij maar president wordt.

En dus werkten de twee kampen - het campagneteam van Trump en de Conventie-organisatie van de partij - nauw samen om het verzet vorige week te breken. 'Het was een waterscheiding', zei een betrokkenen zondag tegen politieke website Politico. 'De teams smolten samen tot één.'

Inhoudelijk is dat ook te zien. Aan Trumps keuze voor de vicepresident natuurlijk, de conservatief Mike Pence, waarmee ook het geld van het conservatieve netwerk van de steenrijke Koch-broers in beeld komt.

Beeld afp

Vrouwen mogen niet vechten

Maar kijk ook naar het 'platform', de vorige week gebouwde tekstuele basis waarvandaan de Republikeinen zich in november hopen te lanceren. Dat is een bijna bruin uitgevallen amalgaam van Ted Cruz-christelijke orthodoxie en Trumpiaans populisme. De conservatieve punten: Mannen moeten gewoon met vrouwen trouwen, abortuswetgeving moet worden teruggedraaid, vrouwen mogen niet vechten in het leger, kolen zijn een schone brandstof en porno is een 'gezondheidscrisis'. De Bijbel moet de leidraad zijn voor elke wetgever (een soort christelijke sharia), en er wordt gesuggereerd dat ouders hun homoseksuele kinderen naar 'conversietherapie' moeten kunnen sturen, ook wel 'pray the gay away' genoemd. Een voorstel van een emotionele lesbische gedelegeerde, Rachel Hoff, om op te nemen dat er 'ook andere meningen zijn binnen de partij' werd met overmacht weggestemd.

Trump, die zich in zijn toespraken de laatste tijd voordoet als verdediger van homo's, liet dat allemaal begaan. Zijn campagnemedewerkers hielden hun mond, toen deze rechtse bijstellingen van het partijprogramma ter tafel kwamen.

Onschadelijk protectionisme

Maar ze kregen wel een paar andere dingen gedaan. Zo is er voor het eerst sprake van een Muur aan de zuidgrens en staat er in de tekst dat er beter moet worden onderhandeld over handelsverdragen, met America First. Dat zijn letterlijke citaten uit Trumps toespraken. Het protectionisme is opmerkelijk, maar tegelijk onschadelijk: Nafta en het TPP, de handelsverdragen waarvan Trump vindt dat die moeten worden overgedaan, worden niet met name genoemd. De Kamer van Koophandel, die zich sterk tegen Trump heeft verzet, was er dan ook best tevreden mee.

Je zou na alle retoriek kunnen zeggen dat Trump eigenlijk de meeste concessies doet. Sociaal en economisch wordt hij steeds rechtser; wat blijft is zijn xenofobie en daar kunnen Republikeinse opportunisten best mee leven, zeker als daarvan wat scherpe kantjes worden afgehaald. Zo is de moslim-immigratiestop van Trump de afgelopen weken ingewisseld voor een stop op inwoners van landen die terrorisme steunen. 'Hij is bijgedraaid', zei Reince Priebus zondag.

Natuurlijk is er nog verzet, maar dat is verzet door afwezigheid. Veel Republikeinse congresleden die herverkozen willen worden, willen niet worden besmeurd door Trump en blijven weg uit Cleveland. Een enkele conservatief, zoals oud-minister van Financiën Henry Paulson, heeft uitgesproken op Clinton te gaan stemmen. En voormalig presidentskandidaat Jeb Bush blijft zich verzetten. 'Trump heeft de gevoelens van ongenoegen slim geëxploiteerd. Maar de tragedie is dat er geen muur komt. En geen stop op moslims. Het gaat allemaal niet gebeuren. Mensen gaan zich verraden voelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden