Column

Hoe de Duitsers Erdogan een electoraal interventierecht geven

Recep Tayyip Erdogan. Beeld epa

Er zijn zeldzame momenten waarop een land recht overeind moet blijven staan, zelfs Nederland dat graag in de hele wereld 'aardig' gevonden wil worden. De overheid moet dan een lijn trekken en die houden. Het afgelopen weekeinde was zo'n moment. De premier moest er staan. Mark Rutte stond er.

Kiezen voor de makkelijke weg was geen oplossing. Ex-minister van Buitenlandse Zaken, Ben Bot, noemde de weigering van landingsrechten voor de Turkse minister van buitenlandse zaken 'onverstandig'. Nederland moest de zaak 'niet op de spits drijven'. Daarop smokkelde de Turkse regering haar minister van familiezaken vanuit Duitsland Nederland binnen. Ze wilde een toespraak geven in het Turkse consulaat in Rotterdam. Ze werd terecht als 'ongewenste vreemdeling' uitgezet. Stel minister Sayan Kaya had een ophitsende toespraak gehouden. Veel Nederlanders zouden zich afvragen wie het land bestuurt: de Nederlandse regering of de Turkse? Op dat moment moet een premier ruggegraat tonen.

De Duitse krant Frankfurter Allgemeine Zeitung drukte het treffend uit. 'De harde reactie van de Nederlandse regering was ongewoon, maar gerechtvaardigd. Er is een grens aan wat men aan bedreigingen bereid is te aanvaarden.' De Turkse president Erdogan provoceerde om het Turkse nationalisme te mobiliseren voor een referendum op 16 april dat hem tot Turkse alleenheerser moet maken. De provocatie vond plaats juist omdat er verkiezingen in Nederland voor de deur stonden. Als Rutte had toegegeven, zou Erdogan zich laten vieren als de 'sterke man van Europa'.

Opvallend was de aanvankelijk weifelende houding van Duitsland, het economisch sterkste land van Europa maar mentaal een zwakke broeder. Veel Duitse kranten vonden, net als Bot, dat premier Rutte beter had kunnen toegeven. Bondskanselier Merkel vond het 'droevig, deprimerend en door niets te rechtvaardigen' dat Erdogan Nederland een land van 'nazi's en fascisten' noemde.

Een politieke huilbui maakt weinig indruk op de bully aan de Bosporus. Eigenlijk is de Duitse regering bang voor de Turken want in september zijn er Duitse parlementsverkiezingen. Miljoenen Duitse Turken hebben stemrecht. Zij kunnen de doorslag geven in de strijd tussen Merkel en haar uitdager, de socialist Martin Schulz.

In 2002 gingen de Duitse verkiezingen tussen bondskanselier Gerhard Schröder en zijn uitdager Edmund Stoiber namens de christendemocratische CDU/CSU. Schröder beloofde Turkije versneld EU-lidmaatschap en papte aan met Ankara. Hij won uiteindelijk zeer nipt, mede dankzij de 'Turkse stem'. In Brussel werd de Duitse druk enorm opgevoerd om onderhandelingen over het Turkse EU-lidmaatschap te beginnen. De Europese Commissie produceerde een voorstel daartoe. De enige Commissaris die tegen stemde was Frits Bolkestein.

Als het in september een spannende race wordt tussen Merkel en Schulz zet Erdogan zijn koevoet in de verkiezingen en beveelt zijn onderdanen met een Duits paspoort hoe ze moeten stemmen. Dus bakken Duitse politici en media liever zoete broodjes met Ankara. De Duitsers geven Erdogan eigenlijk een electoraal interventierecht. 'Appeasement' voedt diens machtshonger.

De Turkijerel smoort veel illusies. De EU zag het proces van Turkse toetreding altijd als snelweg naar modernisering. Dat proces werd gesteund met circa 10 miljard euro Europees geld in de periode 2007-2020 en gulle kredietverstrekking van de Europese Investeringsbank. Van de 35 hoofdstukken voor onderhandelingen is er nog maar 1 afgesloten. Na aanvankelijke modernisering forceerde Erdogan echter islamisering. In de 'Turkije deal' over beperking van de mensenstroom in 2015 beloofde de EU visumvrije toegang van Turkse burgers. Bizar. Dat leidt tot import van instabiliteit. Het enthousiasme van Turkse Nederlanders voor de potentaat is evenmin een bewijs van inburgering.

Turkije is een belangrijke 'geopolitieke entiteit' als poort naar het Midden-Oosten. De Turkse natie verdient respect. Erdogan staat echter op het punt de Turkse economie om zeep te helpen, zoals caudillo Hugo Chavez heeft gedaan in Venezuela. De economie kromp vorig jaar met 1,8 procent, de werkloosheid steeg naar 12 procent, de inflatie naar bijna 10 procent. Toerisme en buitenlandse investeringen zakken in; kapitaalvlucht neemt toe. Het prijskaartje van de komende alleenheerschappij.

Tijdens zijn lange doodsstrijd kreeg het Ottomaanse Rijk de bijnaam: 'zieke man van Europa'. De Turkse republiek leerde van gemaakte fouten en werd een seculiere staat. Erdogan huldigt de 'Ottomaanse droom' en islamiseert de Turkse staat en samenleving. Hij herhaalt alle oude fouten. Zijn erfenis wordt een Turks tranendal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden