Hoe de dood tot leven wordt gewekt

DE DOOD regeert over de kippen van Barneveld, maar dat is niet de reden waarom de plaatselijke boekhandelaar Koster zich afkeert van de Boekenweek en het thema dood....

Aan de christelijke boekwinkel te Barneveld is het thema-materiaal van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek dus niet besteed. In het meer profane deel van de boekhandel wordt het gretig opgehangen en neergezet: de affiches, de speciaal vervaardigde kaart van het stroomgebied van de Styx en de boekenweek-displays waarop boeken kunnen worden uitgestald, inclusief het door Ronald Giphart geschreven boekenweekgeschenk, Gala.

In welke gedaante verschijnt de dood aan het boeken lezende publiek tijdens de Boekenweek? Sommige boekhandelaren dubben nog, anderen zijn al ver gevorderd met hun plannen om hun winkel uit te dossen met attributen die de dood als het ware tot leven wekken. De Leidse boekhandel Kooyker bijvoorbeeld denkt aan 'poëzie, kandelaars en bloemen in de etalage' om 'de sfeer van de Boekenweek' nadrukkelijk uit te dragen - 'een sfeer van overweging'. Doodskisten komen er bij Kooyker niet in, maar misschien wel bij boekhandel Van Dinter in Boxmeer, waar de boekverkoper ons meedeelt: 'Wij hebben de lokale begrafenisondernemer gevraagd of hij materiaal voor ons heeft dat we tijdens de Boekenweek zouden kunnen gebruiken, kleine doodskisten bijvoorbeeld, maar we hebben nog niets gehoord.'

Bij boekwinkel Van Stockum in Den Haag wordt gestudeerd op een entourage van 'donkere doeken'of 'een donkere doodskamer', elders krijgen 'thematafels' en 'uitstalkubussen' een plek in de winkel, of wordt rouwverwerking verbeeld ter hoogte van het plankje boeken die over dood en rouwen gaan.

Nee, dan boekhandel De Tille in Leeuwarden.

Daar verrijzen kleine altaren voor overleden auteurs. 'Dingen met foto's', legt boekverkoper Hajo Galema uit, 'in een stijl die bij de auteur past. Auteurs waar u dan aan moet denken zijn Boudewijn Büch, van wie een postuum boekenweekessay verschijnt, Slauerhoff, Emily Brontë, Oscar Wilde en Havank, de detectiveschrijver die hier geboren is en die vroeger mijn favoriete auteur was - ik heb alle deeltjes van hem, dus dat altaartje ga ik zelf doen.'

Veel boekhandelaren doen wat anderen doen. Degenen die zijn aangesloten bij de Boekhandelsgroep Nederland, waaronder De Tille en de Rotterdamse boekwinkel Donner, hebben de Boekenweek-essayisten dominee Nico ter Linden en Bert Keizer gestrikt om op hun vrije avond of zaterdagmiddag te discussiëren over 'anders omgaan met de dood'. Er zijn signeersessies en interviews met beroemde schrijvers - A.F.Th., Thomas Rosenboom -, lezingen en, bij De Tille in Leeuwarden, een boek van Ronald Giphart dat in het Fries is vertaald: D'r is gjin dêr, dêre, oftewel Er is geen daar, daar.

En hoe is het thema - Styx: Leven en dood in de letteren - gevallen? Sommige boekverkopers vinden het te zwaar en daarom niet passen in het feest dat de Boekenweek volgens hen zou moeten zijn. De boekverkoper van boekhandel Van Dinter ziet dat anders: 'De meeste boeken zijn niet vrolijk en gaan al vaak over de dood. Dus ik vind zo'n onderwerp geen bezwaar. Ik vind het een heel mooi thema. En je mag in zo'n week ook weleens de ernstige kant van het leven belichten.'

'Dood is net als liefde erg algemeen', bekent ons Arno Koek van Kooyker. 'En het ene thema is voor een boekhandelaar beter te hanteren dan het andere.

'We hebben ook een keer de klassieke oudheid als boekenweekthema gehad, en dat was prachtig, dat was heel gericht en daar kon je veel mee doen, vooral in Leiden, omdat de universiteit hier altijd al een duidelijke relatie met de klassieke oudheid heeft gehad. 'De dood is weer anders, maar ik vind het wel goed dat dit thema er een keer uit wordt gelicht.'

Hajo Galema van boekhandel De Tille - 'Ik vind dit een mooi thema' - heeft betere boekenweekthema's meegemaakt dan de dood. 'God bijvoorbeeld, dat was een van de toppers. Dat sloot geweldig aan bij de behoefte van het publiek aan zingeving en dat heeft een enorme stimulans gegeven aan de verkoop van boeken over alles wat daarmee te maken heeft. Het thema liefde hadden we vorig jaar, maar dat is heel breed, en dus wat lastiger om iets mee te doen. Maar in het algemeen moet ik zeggen dat een thema goed werkt.'

En de christelijke boekhandelaar Koster te Barneveld? Wat vindt híj ervan? Dit: 'Het thema van de Boekenweek bekijken wij vanuit een christelijke visie. Het is natuurlijk een heel gevoelig onderwerp. En wat is de dood? Daar ligt een eeuwigheid achter, en daar moet altijd met respect over worden geschreven en gesproken, daar moet je niet lichtvaardig over doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden