Hoe de Deense dj Kölsch technotracks maakt van jeugdherinneringen

De Deense dj en producer Rune Reilly Kölsch, maker van een van de mooiste elektronische muziekstukken. Hij legt Robert van Gijssel uit waar hij dat vandaan haalt.

Beeld Daniel Cohen

Als je rond het Amsterdam Dance Event (ADE) verdwaald raakt op een paar verkeerde feesten, of opgewonden van dj-set naar dj-set sprint, kan de blik zomaar vertroebeld raken. Dan lijken de beleving en de pret ineens belangrijker dan de kunst: de schoonheid van de elektronische muziek, van de pure house en techno van zwaar artistiek kaliber die toch echt aan de basis liggen van onze huidige, nogal uitbundige dancefeestcultuur.

Gelukkig kwam vorige maand 1989 van de Deense producer en dj Rune Reilly Kölsch uit. Een 'biografisch' album, dat de jeugdherinneringen van de componist samenvat in dertien fijnbesnaarde technotracks. Waaronder het nummer Push: een van de allermooiste elektronische muziekstukken van de afgelopen jaren.

De plaat 1977 van Kölsch. Beeld RV

Opgroeiende puber

Push is een track die je onmiddellijk bij de keel grijpt, dankzij de massieve en breed uitwaaierende synthesizerakkoorden en de sombere ritmes die afkomstig lijken uit de machinekamer van een bonkend vrachtschip. En natuurlijk dat prachtig aanzwellende strijkorkest, dat het sentiment richting de finale vrijelijk laat vloeien.

Rune Reilly Kölsch (Kopenhagen, 1977) wil best uitleggen hoe dat prachtnummer tot stand is gekomen. Dat doet hij in een rustige studio bij de danceclub Ushuaïa op Ibiza, waar de dj aan de vooravond van het ADE een set draait. En van zijn duiding wordt de track alleen maar indrukwekkender.

'De plaat 1989 gaat over mijn jaren als opgroeiende puber. Een lastige tijd; mijn ouders waren gescheiden, mijn vader had een nieuwe vriendin. Ik zwierf heen en weer tussen mijn moeder en mijn vader en mijn stiefmoeder, die nogal punctueel was. Ik had het er erg moeilijk mee. In de track Push probeer ik het gevoel van destijds te vatten: de ontregeling en de verwarring en mijn pogingen aan mijn ouders te ontsnappen. Dat deed ik met mijn skateboard. Als ik het zat was, pakte ik mijn plank en ik zette af: push.'

De plaat 1983 van Kölsch. Beeld RV

Zin in het leven

Als je de track draait, zie je bijna dat 12-jarige jochie door de straten van Kopenhagen rollen. Met een boze kop en een koptelefoon op zijn oren. 'Al mijn vrienden waren skaters en zij draaiden constant van die typische skaterspunk, van The Offspring en zo. Daar had ik niets mee. Ik hield van vroege elektronische muziek. Van Bronski Beat en Snap bijvoorbeeld, heel eigenaardig. Maar ook van de synthesizercomponist Vangelis. Zijn soundtrack voor de sombere sciencefictionfilm Blade Runner maakte diepe indruk, en die muziek paste destijds heel goed bij mijn humeur. Dus die zware, donkere en epische synthesizers in Push zijn een rechtstreekse verwijzing naar Vangelis en weer dat sentiment uit die jaren.'

1989 is het sluitstuk van Kölsch' biografische albumtrilogie, en het vervolg op de platen 1977 en 1983. In het eerste deel, dat verscheen in 2013, schreef hij tracks over zijn geboortejaar. Het waren optimistische technonummers met titels als Goldfisch, Opa en Oma, die vooral zin in het leven leken uit te dragen.

De plaat 1989 van Kölsch. Beeld RV

Gris, Grau en Grey

De opvolger 1983, over de kleuterjaren van de componist, is een reisplaat. De kleine Kölsch volgde zijn hippieouders in die tijd bij hun omzwervingen door Europa en in tracks als Unterwegs hoor je bij wijze van spreken het klimaat veranderen: van ijskoud Scandinavië naar veel behaaglijker zuidelijke regionen. De muziek wordt steeds warmer en opgewekter. Maar het slotdeel 1989 is dus grimmig en zwaarbeladen. De tracks hebben titels als Gris, Grau en Grey. De kleur van Kölsch' grauwe pubertijd.

Het ligt misschien niet voor de hand om biografische techno te maken - hoe verklank je je leven bij drumcomputers en synthesizers? - maar Kölsch ziet zijn muziek als vanzelfsprekend en zeker niet hoogdravend. 'Volgens mij is álle muziek autobiografisch, al was het alleen maar omdat iedere componist schrijft vanuit zijn eigen voorkeuren. Waarom hou ik zo van orgels en helemaal niet van gitaren? Waarom heeft ieder mens van die specifieke voorkeuren? Die zijn een product van je opvoeding en hoe je in het leven bent gezet. Als je zelf muziek gaat schrijven, doe je dat dus ook vanuit die opvoeding.'

Grootheid

De Deense Rune Reilly Kölsch, kortweg Kölsch, is een van de blikvangers van het grote Duitse dancelabel Kompakt en verkoopt als een van de weinige technoproducers nog uitzonderlijk veel platen. Maar ook als dj is Kölsch een grootheid. Hij draait onafgebroken in de grootste clubs op het dance-eiland Ibiza, en in het wereldwijde club- en festivalcircuit. Op ADE verzorgt Kölsch onder andere een lange dancenacht met de Nederlandse dj Joris Voorn, in het Muziekgebouw aan 't IJ.

Gepieker

'Toen ik begon met muziek schrijven, bracht ik elk vrij uur door in een studio. Ik was aan het prutsen met geluiden en computers en bouwde laag voor laag aan mijn nummers. Maar ik kwam erachter dat je zo helemaal geen muziek moet maken. Het is veel beter om te musiceren vanuit overpeinzingen. Gewoon: je gedachten laten gaan. En niet achter de piano of de drumcomputer maar zonder instrumenten, opgesloten in je hoofd. De nummers van mijn biografische platen komen tot stand na veel gepieker, over gesprekken met mijn grootouders en zo. En als je maar lang genoeg terugdenkt aan je verleden, dan transformeer je vanzelf naar die tijd. En kun je het gevoel van toen bijna aanraken. En omzetten naar muziek.'

Als Kölsch in zo'n staat van zijn is, schudt hij er zo de ruwe structuur van een nummer uit. 'De grove lijnen staan in een paar uur op papier: een melodielijn, een ritme, maar vooral de textuur van de klanken. Daarna ga je alles eens rustig uitwerken.' En voegt zich in zijn geval ook een kamerorkest bij het instrumentarium.

Strijkers en techno gingen de afgelopen jaren vaker samen - niet altijd met groot succes. De dancepioniers Carl Craig en Jeff Mills zetten hun techno al om naar hedendaags klassiek. De Duitse producer Henrik Schwarz trad op in het Concertgebouw, met strijkers en koperblazers die het werk van de synthesizers overnamen. Bij Kölsch komen de strijkers bijna de muziek binnengeslopen: onnadrukkelijk en misschien daarom wel zo smaakvol. Het is een kunstje, zegt de producer. 'Als je klassiek gebruikt bij je techno, moet je de instrumenten ook de ruimte geven om te ademen. Daar gaat het volgens mij vaak fout: de violen spelen de lijnen die eigenlijk waren geschreven voor de synthesizers en komen daardoor niet tot hun recht. Wat maakt een viool of cello nu zo bijzonder? Dat het menselijke instrumenten zijn natuurlijk. Als je strijkers menselijk laat spelen, in hun eigen idioom, kunnen ze ongelooflijk mooi kleuren naast de mechanische klanken van de drumcomputers en synthesizers.'

De elektronische muziek moet altijd blijven bewegen; zoeken naar nieuwe wegen, verrassende combinaties aangaan. 'Anders wordt het popmuziek en staan we straks net als The Stones jarenlang hetzelfde deuntje af te draaien. House en techno zijn begonnen als toekomstmuziek en volgens mij moet het dat blijven.'

De platen 1977, 1983 en 1989 verschenen bij Kompakt/News. Kölsch op ADE: 20/10 bij Awakenings in de Gashouder, 21/10 met Joris Voorn bij Spectrum in het Muziekgebouw.


Nog een lege agenda tijdens het Amsterdam Dance Event?

Geen zorgen, de Volkskrant tipt vijf acts op het ADE die je niet mag missen. Zo gaat het Metropole orkest aan de slag met de bliepjes van Jameszoo en presenteert Dave Clarke weer zijn eigen nacht én dag.

Dj Martin Garrix draait tijdens het Amsterdam Dance Event 2016. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden