Hoe de BVD zich tot het maoe bekeerde

Nederland kent geen traditie van uit de school klappende spionnen. De geschiedenis van de geheime diensten is uit de doeken gedaan door onafhankelijke onderzoekers en door de enige offici geschiedschrijver van de BVD, de historicus Dick Engelen die een operationeel verleden heeft bij de dienst en er nog steeds werkt....

Dit verandert niet door het boekje van Frits Hoekstra die tussen 1971 en 1987 bij de dienst werkte en nu zijn memoires prijsgeeft. Hoekstra wordt niet gedreven door wroeging of spijt. Het waren prachtige jaren, schrijft hij letterlijk. Hoogstens ergert hij zich aan het karikaturale beeld dat soms over BVD'ers bestaat. 'Er moet maar eens

worden gezegd over de nuttige rol die de dienst in de jaren zeventig en tachtig heeft gespeeld.'

Die nuttige rol speelde uiteraard ook Frits Hoekstra zelf. Hij was in de vroege jaren zeventig betrokken bij operaties van de BVD tegen de Rode Jeugd, een splintergroep die verwant was aan de Baader Meinhof Gruppe en de latere Rote Armee Fraktion. Meer dan een handvol leden heeft deze Nederlandse tak nooit gehad. En daar zaten zoveel agenten van de BVD en de Amsterdamse Politie Inlichtingen Dienst (PID) tegenaan geplakt, dat het soms zorgwekkend werd. Toen later in Nederland de angst voor RAF-terreur psychotische vormen begon aan te nemen, kon de dienst in elk geval dzorg bij de regering wegnemen, stelt hij.

Ook bij het infiltreren van de vredesweging was Hoekstra betrokken. Sinds PvdA-minister Ed van Thijn het begin jaren tachtig verbood, mocht dit geen infiltratie heten. Maar daar wist de dienst wel wat op. Hoekstra 'runde' de Canadese spion John Gardiner die in 1984 in het vredeskamp Woensdrecht werd ontmaskerd als CIA-agent.

Gardiner ging zijn boekje ver te buiten door vliegtuiggranaten te stelen in Belgin deze bij de vredesactivisten binnen te smokkelen. Dat de politiek de BVD niet meteen op haar woord geloofde toen ze ontkende daarvoor opdracht te hebben gegeven, zit Hoekstra nog steeds dwars. 'Ik zou het morgen precies weer zo doen.'

Dat de CPN en afscheidingen van deze communistische partij door de BVD op de voet werden gevolgd en geiltreerd, bleek al eerder uit de geschiedschrijving van Engelen en CPNhistoricus Ger Verrips. In het geval van de maoische MLPN was deze infiltratie volgens Hoekstra zelfs totaal. De partij was een eigen BVD-operatie en kon mede tot bloei komen door gebrek aan maoische concurrentie.

Hoekstra bevestigt het vooroordeel dat de BVD zich jarenlang heeft laten obsederen door het communisme, toen dit allang was achterhaald. Nog in 1985 speelde hij in Wenen spionnetje met de toen 64-jarige, uitgerangeerde Groningse strokartoncommunist Freis, die 'naar adem hapte' toen Hoekstra hem in zijn hotel aansprak na de ontmoeting met een Rus. Ach gut. . . In Nederland ontploft dat jaar de eerste Rara-bom. De BVD werd er volledig door verrast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.