Column

Hoe creëer je een Gouden Eeuw?

Premier Mark Rutte tijdens de opening van de tentoonstelling 'Topstukken' van Maritiem Museum Rotterdam. Beeld anp

In hun boek Winnaars en verliezers constateerden de historici Jan en Leo Lucassen dat elke gouden eeuw wordt voorafgegaan door grootschalige immigratie. Als premier Rutte de Gouden Eeuw wil doen herleven, zoals hij zaterdag zei op het Nationale Sail Debat in het Amsterdamse Scheepvaartmuseum, moet de regering de hele Sailvloot naar Macedonië en Kos sturen om er alle vluchtelingen op te halen.

De Gouden Eeuw in de Republiek was onder meer te danken aan de komst van 150 duizend mensen uit de zuidelijke Nederlanden, die nieuwe nijverheden opstartten en oude nijverheden nieuw leven inbliezen. Die instroom was nodig, omdat in het toenmalige Amsterdam het sterftecijfer het geboortecijfer overtrof.

De Vroedschap schreef in 1601: 'Alsoe dese stad deur de grote confluentie van alerleij natien, binnen d'selve stad commende en frequenterende, geheel van een andere natuere en gelegentheijt is als wel zijn d'andere omleggende ende naebuijrige steden...' Al gauw stonden juist de immigranten aan de basis van de oprichting van de Amsterdamse Wisselbank in 1609, de West-Indische Compagnie in 1621 en de opleving van de Leidse lakenindustrie na het beleg van de stad. Ze hadden veel internationale contacten en spraken hun talen. Zo kon Amsterdam uitgroeien tot de belangrijkste handelsstad van Noord-Europa. De zuiderlingen namen ook hun flamboyante kleding en hun geloof mee naar de hoofdstad. De immigranten waren bijna allemaal calvinisten, waar de Amsterdammers nog katholiek waren.

Rutte is historicus. Als hij een gouden eeuw wil, zou hij ook moeten weten hoe die het beste tot stand kan worden gebracht. Rutte trok in elk geval een wel heel grote broek aan over de ambities. Zelfs de trainer van Manchester United kon zich even een bescheiden Nederlander wanen als hij er in het Scheepvaartmuseum bij was geweest.

'We zijn als land het beste in het managen van de zeespiegelstijging. Ook hebben wij de beste oplossingen om straks 7, 9 of zelfs 10 miljard monden te voeden', zei Rutte. En ook met de vergrijzing kan Nederland het beste omgaan, deed hij er nog een schepje bovenop.

Dat zal echter niet lukken met het afmeren van driemasters en andere zeilschepen eens in de vijf jaar. Om al die plannen te realiseren heeft Nederland een instroom van mensen nodig die zijn weerga niet kent.

Dat betekent dat Schengen niet zou moeten worden opgeheven, zoals Wilders wil, maar dat dezelfde grenzeloze wereld wordt gecreëerd als in de tijd van Jan van Riebeeck. Daar zou Rutte nu internationaal een vuist voor moeten maken.

In 2006 riep premier Balkenende in de Tweede Kamer al op tot een hernieuwde VOC-mentaliteit in Nederland. 'Laten we zeggen: Nederland kan het weer. Die VOC-mentaliteit: over de grenzen heen kijken.'

Kijken alleen volstond niet. Er moeten ook spijkers met koppen worden geslagen. Maar dat zal na de Sail Out wel weer worden vergeten, zoals bij verliezers gebeurt.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.