Hoe corrupt is Nederland eigenlijk?

Prins Bernhard kreeg al 30 miljoen gulden smeergeld mee om zaken te doen. Niet alleen Griekenland is corrupt.

Philips is blijkbaar hardleers. Of er is wat fundamenteel mis met de vestiging in Hamburg. In 2002 verrichtte justitie in Hamburg een grootscheeps onderzoek naar een smeergeldaffaire bij Philips. Honderd medewerkers van de huishoudelijke divisie van Philips, onder wie een bestuurslid, bleken inkoopmanagers van elektronicaketens te hebben omgekocht om de verkoopcijfers te verfraaien.


Nu blijkt dat Philips-medewerkers in Polen een steekpenningenfonds hebben opgericht om directeuren van ziekenhuizen om te kopen. 'Dat deden we in Polen, Hongarije en andere Oost-Europese landen. Het was toegestaan, zelfs het hoofdkantoor in Best wist ervan', aldus een bron tegenover de NOS.


Volgens Transparency International, dat jaarlijks een corruptiebarometer publiceert, wordt de wereld elk jaar corrupter. Nederlandse bedrijven passen zich moeiteloos aan. Vorig jaar kwam Shell in opspraak vanwege het betalen van steekpenningen in Nigeria. Het zijn niet alleen de grote bedrijven die het doen. Vorig jaar stond directeur Willem Scholten van het havenbedrijf in Rotterdam voor de rechtbank omdat hij zich had laten omkopen door de zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen. Gemeente- en provincieambtenaren, een gedeputeerde en zelfs marktmeesters werden in 2010 in Nederland wegens corruptie veroordeeld. En in de bouwwereld zijn steekpenningen schering en inslag.


Toch vindt Nederland zichzelf niet corrupt. Wie het hier over corruptie heeft, denkt meteen aan het zuiden waar en de zeden losser zijn en de betalingsmoraal lager: West-Afrika, Italië en uiteraard Griekenland. Toen wijlen minister van Binnenlandse Zaken Ien Dales in 1992 een plan opperde voor de aanpak van corruptie, zei partijgenoot Ed van Thijn: 'Ien Dales gaat te ver.' Premier Kok reageerde in 1999 'lacherig, uiterst verbaasd, hij gelooft niet in Italiaanse toestanden' toen Fred Teeven (op dat moment nog officer van justitie) corruptie in het overheidsapparaat aankaartte. Het CDA beschuldigde om dezelfde reden PvdA'er Diederik Samsom in 2005 van 'overdrijving'.


Ex-hoogleraar Leo Huberts van de VU zei ooit dat elke dag in Nederland wel een corruptiezaak speelt. 'Maar gemeenten willen de vuile was niet buiten hangen.'


Voormalig staatssecretaris Michel van Hulten beweerde in 2002 dat Nederland de corruptie zelfs had geïnstitutionaliseerd. 'Bij het Lockheed-schandaal in 1976 vergat het kabinet-Den Uyl te melden dat een vorig Nederlands kabinet, in 1946, prins Bernard juist verzocht had steekpenningen te betalen. Hij kreeg van De Nederlandsche Bank 30 miljoen gulden in dollars mee om in Argentinië voor Werkspoor treinen en wagons te verkopen.' Over corruptie kan Nederland niet te hoog van de toren blazen.


Reageren? p.dewaard@Volkskrant.NL

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden