Background

Hoe 'comeback-opa' Gingrich zorgde voor een sensationele ommekeer

Vorige week leek Mitt Romney hard op weg de Republikeinse voorverkiezingen te winnen. Na de overwinning van Newt Gingrich in South Carolina is alles anders. De woedende Republikeinse kiezers zijn op drift.

Newt Gingrich en zijn vrouw Callista Gingrich. Beeld afp

Een strijd om de ziel van Amerika, zo omschrijft kandidaat Mitt Romney de presidentsverkiezingen van dit jaar. Inmiddels zijn er drie Republikeinse voorverkiezingen geweest, met drie verschillende winnaars. Een sociaal conservatief, een pragmaticus en een populist. Vooralsnog is Amerika ter rechterzijde erg grillig en onvoorspelbaar.

Begin vorige week leek Romney, de gematigde en pragmatische conservatief, hard op weg het gevecht om de Republikeinse kandidatuur voor het presidentschap in een vroeg stadium te beslissen. Hij was de winnaar van de voorverkiezingen van Iowa en New Hampshire en had in South Carolina een voorsprong van 20 punten in de peilingen. Als hij daar zou winnen en vervolgens ook in Florida, werd hij in november de Republikeinse uitdager van president Obama. Het liep anders.

Nooit stortte een front zo snel in als dat van Romney in South Carolina. Binnen vijf dagen veranderde zijn voorsprong van 20 punten in een nederlaag met 12 punten. Newt Gingrich kreeg 40 procent en hij 28 procent. Bovendien wees hertelling uit dat niet Romney maar Rick Santorum, de kandidaat van de familiewaarden, Iowa had gewonnen. De koploper was terug op aarde.

De grote vraag is nu wat de sensationele ommekeer in South Carolina betekent voor het vervolg. Analisten kunnen nog wel verklaren waarom het voor Romney misging in South Carolina. Het waren niet de advertenties waarin Gingrich Romneys verleden als investeringskapitalist aanviel, maar twee debatten die de doorslag gaven. Daarin opende een agressieve Gingrich een populistische aanval op de elite. Dat gaf de doorslag bij de conservatieve kiezers. Zaterdag zei Gingrich: 'Ik ben helemaal niet zo'n goed debater, ik begrijp alleen wat het volk wil.'

De komende weken zullen leren of hij ook begrijpt wat de kiezers in Florida en andere staten willen. En of hij zal uitgroeien tot de enige kandidaat die namens de opstandige conservatieve Republikeinse basis Romney van de nominatie kan afhouden.

Knock-out
Er is niemand die het weet. Florida, waar de eerstvolgende primary wordt gehouden, is ook een conservatieve staat. Maar het is minder religieus dan South Carolina. Het is groot, wat in het voordeel zou zijn van Romney die meer geld en een betere organisatie heeft dan Gingrich. Maar deze heeft nu waarvan iedere kandidaat droomt: de 'Big Mo', het momentum. 'Help me de knock-out uit te delen in Florida. Doneer nu', twitterde Gingrich meteen na zijn overwinning.

De veiligste voorspelling is dat de beslissing in de Republikeinse voorverkiezingen langer op zich zal laten wachten dan werd verwacht. 'Dit is een hard gevecht. We hebben nog een lange weg te gaan', zei Romney.

Hij hoopt erop dat Gingrich meer onder vuur zal komen te liggen. In Iowa en New Hampshire eindigde hij nog achterin het veld, maar nu in de koploperspositie trekt hij aandacht. Hij presenteert zich als populist, die zich keert tegen Washington. Maar als voormalig voorzitter van het Huis van Afgevaardigden was hij gewoon een insider. Ook zullen er vragen blijven worden gesteld over zijn karakter en zijn huwelijken. Twijfels daarover zullen elders misschien niet zo gemakkelijk worden weggewuifd als in South Carolina.

Maar Romney kan er niet gerust op zijn. Gingrich noemt zich niet ten onrechte de 'comeback opa'. Ook is het onzeker hoe de kiezers zullen gaan reageren op de belastingaanslagen die Romney dinsdag zal vrijgeven. Zaterdag is andermaal bewezen dat de woede over de politiek bij veel conservatieve kiezers zo groot is dat niet te voorspellen valt of het pragmatisme of het populisme zal winnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden