reconstructie

Hoe coffeeshopbaas Van Laarhoven in een Thaise cel belandde

Vera Bergkamp (D66), Michiel van Nispen (SP), Frans van Laarhoven (broer van Johan) en Filemon Wesselink in november 2016 tijdens het aanbieden van een petitie met ruim 23.000 handtekeningen om druk op te voeren om Johan van Laarhoven naar Nederland te halen. Beeld ANP

Voormalig coffeeshopbaas Johan van Laarhoven zit sinds 2014 in een Thaise cel wegens witwassen van drugsgelden. Hij kreeg liefst 103 jaar cel. Minister Grapperhaus van Justitie vliegt deze week naar Bangkok om zijn zaak te bepleiten. Wat ging hier allemaal mis en welke rol speelde het Nederlandse OM? 

De Nationale Ombudsman stelde begin dit jaar vast dat inderdaad was gebeurd wat de Nederlandse coffeeshopbaas Johan van Laarhoven (58) al jaren riep. Dat de Nederlandse justitie hem erbij had gelapt in Thailand. En dat hij en zijn Thaise vrouw Tukta daarom in juli 2014 als grote drugscriminelen werden opgepakt en veroordeeld, en nu tientallen jaren in de Thaise gevangenis moeten doorbrengen.

De Ombudsman schreef het natuurlijk wat anders op. Hij stelde vast dat de betrokken instanties – het Openbaar Ministerie, het ministerie van Veiligheid en Justitie en de Nederlandse politie – ‘onzorgvuldig’ hadden gehandeld. Stevige conclusies, zei het ministerie in een reactie op het rapport. De Tweede Kamer maande minister Ferdinand Grapperhaus vervolgens tot ‘maximale inspanning’ om te kijken of Van Laarhoven en zijn vrouw naar Nederland kunnen worden gehaald. 

Johan van Laarhoven. Beeld ANP

Daar zit Van Laarhoven inmiddels al vijf jaar op te wachten. Tot zijn arrestatie in 2014 als leider van een ‘internationale drugsbende’ genoot hij in Thailand van de miljoenen die hij in Nederland in bijna dertig jaar met een handjevol coffeeshops had verdiend. Als blowende hippie was hij ooit in de softdrugshandel beland en groeide hij langzaam uit tot eigenaar van het miljoenenbedrijf The Grass Company met winkels in Tilburg en Den Bosch.

In 2011 besloot hij met pensioen te gaan en verhuisde hij naar Thailand. Dat jaar begon justitie ook een onderzoek naar hem. Het vermoeden bestond dat hij in zijn coffeeshops veel meer drugs opsloeg dan was toegestaan en dat hij bovendien met complexe constructies via Luxemburg en de Britse Maagdeneilanden voor miljoenen aan belasting zou hebben ontdoken. Een deel van dit geld zou hij in Thailand hebben witgewassen door onroerend goed te kopen, meende justitie.

Rechtshulpverzoek

In juni 2014 stuurde justitie een rechtshulpverzoek naar Thailand. Of de Thaise politie informatie kon geven, telefoons kon aftappen en beslag kon leggen op de spullen en het vermogen van Van Laarhoven. Omdat het niet echt opschoot met de Thaise politie, stuurde de vertegenwoordiger van de Nederlandse politie in Thailand, de zogeheten politie-liaison, op 14 juli 2014 een brief naar de Thaise justitie.

Daarin stond dat Van Laarhoven een drugsbaas was die met zijn broer een grote, internationale drugsorganisatie bestierde. Het verzoek aan de Thai was vervolgens of zij een eigen zaak tegen Van Laarhoven konden beginnen: ‘request to initiate a criminal case’. 

Dat was snel geregeld. Negen dagen later pakte de Thaise politie Van Laarhoven op. Want drugs, daar houden ze niet van in Thailand. Ook zijn vrouw werd opgepakt – onder meer omdat de Nederlandse justitie in de brief aan de Thaise collega’s over de rol van Van Laarhovens vrouw heeft gelogen. Ook zij werd bestempeld als verdachte, betrokken bij drugsdelicten, terwijl tegen haar in Nederland helemaal geen onderzoek liep.

Na de veroordeling van de coffeeshopbaas en zijn vrouw in Thailand vanwege het witwassen van drugsgeld, zeiden ze bij het Openbaar Ministerie in Nederland dat hen geen blaam trof. Ze hadden van tevoren niet kunnen zien wat de gevolgen van hun verzoek zouden zijn. Het was niet de bedoeling geweest dat Van Laarhoven en zijn vrouw werden opgepakt, aldus het OM.

De Ombudsman noemde dat dit voorjaar ‘volstrekt ongeloofwaardig’. Want waarom hadden ze anders expliciet aan hun Thaise collega gevraagd om zelf een onderzoek te starten? ‘Take all necessary proceeding against the said suspects under Thai related laws’, stond in de brief. Daarmee wist het OM dat Van Laarhoven en zijn vrouw mogelijk een jarenlange celstraf onder zware omstandigheden boven het hoofd hing. Want justitie was heel goed op de hoogte van de risico’s van een aan drugs gerelateerd strafrechtelijk onderzoek in Thailand, aldus de Ombudsman.

Zonder geld ben je niets in een Thaise gevangenis

Hij had nooit gedacht dat zijn pensioen er zo zou uitzien: een cel in Bangkok. Hij was naar ‘het land van de glimlach’ gekomen om te genieten van de miljoenen die hij in dertig jaar met zijn Nederlandse coffeeshops had verdiend. Van Laarhoven zou het rustig aan doen met Tukta, zijn 35-jarige Thaise vrouw, haar 12-jarige zoon Tana en hun 6-jarige dochtertje Priscilla. Zo had hij het bedacht. Het liep anders. In 2016 zocht verslaggever Tom Kreling Van Laarhoven op

Archiefbeeld 2015: Gerard Spong (R), advocaat van Van Laarhoven, laat in coffeeshop The Grass Company een delegatie van Thaise advocaten zien hoe het Nederlandse gedoogbeleid voor softdrugs werkt. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden