Column

Hoe burgemeesters in evenementencultuur met risico's gamen

In Trouveen is altijd wat aan de hand: verstoringen van de openbare orde na een gezinsdrama, neonazi's, grote branden, de terugkeer van een beruchte zedendelinquent. Nu gaan jonge, beschonken vaders zonder helm met brommers rond de kerk racen, want dat is traditie. En de organisatie van de jaarmarkt wil een 'crane drop' laten zien: een stuntman die zich tussen publiek op dertig meter hoogte in een auto uit een hijskraan laat vallen.

Fragment uit de burgemeestersgame.

Alleen burgemeesters kennen Trouveen, want het is de virtuele gemeente waar zij beslissingen oefenen. Dit in een computerspel dat 'burgemeestersgame' heet. Wouter Jong, adviseur crisisbeheersing bij het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, bedenkt de Trouveense rampscenario's op basis van echte crises.

Ik speel het spel met Paul Depla, burgemeester van Breda (PvdA), die als eerste wat nieuwe gamescenario's test. Dit naar aanleiding van het monstertruckdrama in Haaksbergen, waarbij drie doden vielen. Dat heeft er bij alle burgemeesters ingehakt, zegt Depla; zij weten hoe makkelijk zoiets kan gebeuren. 'Die monstertruck heeft hier ook gestaan. Gelukkig hadden wij iets andere voorwaarden.'

Breda verkoopt zichzelf als 'evenementenstad', want dat is goed voor de 'beleveniseconomie'. Dit jaar hebben ze 300 evenementen. De afgelopen twee weken meer dan tien, zoals het grote paardensportevenement Outdoor Brabant, een dancefestival, en er liepen 'veertigduizend roodharigen door de stad voor een feestje'. Introductiedagen voor twintigduizend nieuwe hbo-studenten. NAC tegen PSV, ook nogal een gebeurtenis. Dan onder meer nog Open Monumentendag, de opening van een nieuw station, plus een eetfestival dat 'Breda Vers' heet. 'Of zoiets', zegt Depla, die alles uit het hoofd opsomt. Hij is verantwoordelijk als er wat misgaat.

De burgemeestersgame vraagt snelle beslissingen, maar je moet je ook laten adviseren. Daarvoor bevat het spel een virtuele politiechef, ambtenaar crisisbeheersing, wethouder evenementen en een communicatieadviseur. Hoe langer je ze overslaat, des te chagrijniger ze kijken. Na afloop volgt een cruciale nabespreking met andere spelers. Vaak is dat een groepje burgemeesters, maar in het stadhuis van Breda zit Depla tussen eigen crisisbeheerders, ambtenaren en politie, plus de voor evenementen verantwoordelijke wethouder Boaz Adank (VVD).

Wat doet medespeler burgemeester Oostveen? Verbied ik de dronken brommerrace? Nou en of. En mag de kraanstunt van mij doorgaan, aangezien het volgens een adviserend ambtenaar die de vergunningen controleert een dorp verderop ook goed ging? Volstrekt niet, veel te stupide en gevaarlijk. Ik voel me kortom een hele piet. Maar ik blijk, als enige, een schrikbarend type law-and-order. Dit tot hilariteit van de profs, die troosten dat 'verkeerde beslissingen hier niet bestaan'.

Crisisadviseur Wouter Jong (links) en wethouder Boaz.

Dat zal allemaal wel, maar wat ging er mis?

Een burgemeester heeft drie rollen in een gemeente: boegbeeld, burgervader en bestuurder. Ik beslis als een bestuurder. Lijkt mij prima in orde, is helemaal niet goed. Burgemeester Depla en wethouder Boaz zijn politiek bijvoorbeeld nogal handig, die weten precies waar hun verantwoordelijkheid ophoudt en hebben daar de heerlijkste eufemismen voor, zoals 'Dat moment moet je wel markeren', of 'Soms moet je je eigen balans de ruimte geven'. Wethouder Boaz scoort 100 procent op boegbeeld ('Ik ben nu eenmaal een populist, ha ha'), en de joviale burgemeester Depla een dikke 75 procent op burgervader ('Besturen, daar heb ik wethouders voor').

'De burgemeester is niet streng, wel duidelijk', zegt crisiskenner Wouter Jong. Volgt een lesje gedogen. Je kunt een traditionele brommerrace beter niet meteen verbieden, want dan luistert binnen de kortste keren niemand meer naar de burgemeester. Je moet tóézeggingen verzamelen: vólgend jaar geen alcohol meer, en het jaar daarna allemaal een helm op.

Paul Depla: burgemeester over 300 evenementen.

En die gevaarlijke kraanstunt dan? Een burgemeester móét zijn ambtenaren openbare orde en veiligheid kunnen vertrouwen in hun oordeel, doceert Depla. 'Als die de papieren heeft bekeken en het is goed, dan ís het goed.'

Maar teamchef Marco Smulders, die namens de politie meespeelt, maakt hier toch een belangrijke opmerking. Ambtenaren kopiëren vergelijkbare vergunningen uit anderen gemeenten soms wel wat makkelijk, zegt hij: 'Ik durf te stellen dat wij adviezen retour kregen waar nog de verkeerde plaatsnaam in stond.' Zoiets ging ook mis in Haaksbergen.

Depla: 'Ja. Als je genaaid wordt in de advisering, dán is het wat anders.' In de huidige beleveniseconomie is dat best een onrustbarende gedachte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden