Hoe Buginees epos in Amsterdam komt

Sirtjo Koolhof, Indonesinner en bibliothecaris van het Koninklijk Instituut voor Land-, Taal-en Volkenkunde in Leiden, noemt het een 'speling van het lot': het Amsterdamse Muziektheater presenteert volgende week een productie getiteld I La Galigo, geregisseerd door Robert Wilson en gespeeld door musici en dansers uit Zuid-Sulawesi en andere delen van...

Onderwerp van de 'show' is de Sureq Galigo, een epos dat buiten Sulawesi vroeger Celebes nauwelijks bekend is, en alleen binnen de Buginese bevolkingsgroep (mondeling) wordt doorgegeven. Het behelst de eerste generaties van de mensheid, van wie de held Sawgading de wereld in het verderf stort door een verboden liefde te consumeren met zijn tweelingzuster.

Van de episoden die in handschrift werden opgetekend, vonden duizenden pagina's in de koloniale tijd hun weg over de aardbol, zonder dat er veel naar werd omgekeken. Weinigen zijn in staat de oude versvoeten te doorgronden.

De grootste collectie ligt in Leiden, dankzij de taalkundige B.F. Matthes, die rond 1850 naar Celebes werd gezonden om de bijbel in het Buginees te vertalen, en daar getroffen werd door de verhalenrijkdom van de locale Galigo-cultus. Volgens kenner Koolhof zette Matthes een Makassarse prinses aan het werk om 'alles' op te tekenen, een onbegonnen werk dat niettemin leidde tot een vastlegging van 2800 pagina's.

In Middelburg ligt een manuscript dat rond 1830 werd meegenomen door een Zeeuwse marineofficier. De oudst bekende 'publieke' collectie ligt in Deventer. Volgens Koolhof maakten zeelieden de stapel in 1784 buit in Malakka tijdens een oorlog met Engelsen en Buginezen.

Koolhof raakte als 'wetenschappelijk adviseur' bij de theaterproductie betrokken nadat hij in Jakarta de dramaturge Rhoda Grauer ontmoette. Zij had in Sulawesi een documentaire gemaakt en moest, 'vol van Galigoverhalen', nog op het idee komen naar Wilson af te reizen.

Diens productie, al opgevoerd in Singapore, reist ook naar Zuid-Europa en New York. Het Prins Clausfonds stelde geld beschikbaar om ook in Indonesien voorstelling mogelijk te maken. Financi en technische redenen maken dat nog onzeker. In Indonesiijn ook stemmen opgegaan de voorstelling te boycotten omdat de Amerikaan onvoldoende eer zou bewijzen aan 'Indonesische tradities'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden