Column

Hoe Bram van Ojik afscheid nam

Wat zou Bram doen? Beeld ANP

In een vliegtuigje boven Afghanistan, na een bezoek aan het voor GroenLinks beladen Kunduz, kreeg Bram van Ojik 's nachts toch een beetje de zenuwen. Het was februari 2013, later die week moest hij voor het eerst het partijcongres toespreken. Het vertrek van Jolande Sap had wonden geslagen, de stemming was chagrijnig. Hoe doe je dat, vroeg hij de andere leden van de Kamercommissie voor Defensie. Hoe steek ik ze een hart onder de riem?

Zo kon het gebeuren dat Raymond Knops (CDA), Han ten Broeke (VVD), Wassila Hachchi (D66) en Angelien Eijsink (PvdA) zich bogen over zijn congrestoespraak. Niet inhoudelijk natuurlijk. Meer op de manier van: je hebt een goed verhaal. Precies wat hij nodig had - ontspannen politiek.

Maandagochtend in de Haagse Vruchtenbuurt. Van Ojik doet open in een hemelsblauwe sweater. Eels in de cd-speler, koffie uit de cafetière. De persconferentie waar hij zijn terugtreden bekendmaakte en Jesse Klaver aanwees als zijn opvolger, ligt vijf weken achter hem. Zwart gat, daar doet hij niet aan. Morgen de receptie, daarna is het klaar. Is het vervelend dat het nu zo goed gaat met de partij, wilden de Jonge Socialisten zaterdag weten. Nee, zei hij: ik wist dat er iemand in huis was die de partij groter kan maken.

De afgelopen weken werd hij vaker aangesproken dan ooit: daar is de man die is gestopt en die leuke jongen heeft het overgenomen. Als hij nu met zijn kleinzoon door Artis wandelt of met zijn vrouw gaat kamperen in de Lot krijgt hij waardering: geniet er maar van, er zijn andere dingen belangrijk in het leven.

Hij lacht, zoals vaak. Had voorzien dat het zo zou gaan: aantreden, rust in de partij brengen, paar verkiezingen verliezen en de macht overdragen aan kroonprins Klaver. Het Kamerlidmaatschap was hem overkomen. Een cadeautje, zegt hij achteraf. Oefenen deed hij wel. Probeerde te leren bondiger te formuleren, keek geregeld met wat vrienden debatten en tv-optredens terug. Hij werd politiek talent van het jaar, op zijn 59-ste.

Twintig jaar geleden, toen hij ook al eens Kamerlid was, wisten regeringspartijen niet eens hoe je heette. Achter de schermen viel er niks te verdienen. Dat is nu anders. Ministers komen langs, willen praten over studiestelsel, kinderopvang. Dat je vuile handen maakt - de kiezer begrijpt dat wel.

Ze hebben je vaker nodig, maar geven je minder tijd om na te denken. De druk is groot. Om acht uur ligt er een brief of we F-16's moeten inzetten boven Syrië. Om twee over acht moet je bij de patatbalie staan met een opvatting. GroenLinks is niet van de kretologie, denkt hij dan. Ga je niet, dan mag een ander. Zeg je wat, dan kom je op teletekst, op Nu.nl.

Met Van Ojik vertrekt de meest aaibare fractieleider. Een man van vergezichten en continuïteit, eerder dan van overdrijving en stekeligheid. Denkend formuleren, je hoort dat weinig in de Kamer. Het is zijn valkuil, beseft hij: steeds op zoek naar de mooie formulering, waardoor zijn verhaal aan scherpte kon verliezen. Politiek vraagt om een voorstel schaliegas te verbieden, niet een verhaal over klimaatverandering.

Nog zo'n valkuil: je verdiepen in de argumenten van de tegenstander: wat wil Asscher eigenlijk met de flexwerkers? Empathie is hinderlijk, leerde Van Ojik. Dat poets je niet zomaar weg op je 58ste, hij heeft er mee geworsteld.

Politiek niet gemist.

Een dag later, op de afscheidsreceptie in de Oude Zaal, speecht Klaver over wat er gebeurde als je in het weekeinde Van Ojik belde en herrie op de achtergrond hoorde. Sorry, ik heb een feestje, zei hij dan. Of sorry, ik ben op een festival. Klaver wil van hem leren. Op zijn bureau hangt een briefje: 'Wat zou Bram doen?'

Voordat Van Ojik zelf mag, klinkt zijn favoriete liedje: One day like this van Elbow. Hij vertelt nog eens, over Emile rechts van hem bij de microfoon, Alexander en Sybrand links - hij kende hen alleen van tv.

Zeker, hij had Kamerlid kunnen blijven. Maar dat zou ongemakkelijk kunnen worden. Hij gaat liever wat anders doen. Eens praten bij Buitenlandse Zaken, waar hij een terugkeerregeling heeft. Of toch een boekhandel beginnen: Brams boeken. Hij zag een mooi pandje in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt.

'Oh anyway

It's looking like a beautiful day'

Sorry, ik heb een feestje Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden