Hoe Bram mega-Bram werd

In de strijd tegen internetpiraterij richt de FBI zich nadrukkelijk op Nederland. Zo werd twee weken geleden Bram van der K. opgepakt, samen met de Duitser Kim Schmitz, het brein achter Megaupload.com.

Bram is met iets groots bezig in het buitenland, vertelde zijn moeder in de herfst van 2006 terwijl zij potentiële kopers rondleidde door het nieuwbouwhuis van de familie Van der K. in Zwolle. Het zou zomaar iets kunnen worden, dat nieuwe project van haar zoon, zei ze niet zonder trots.


Daar, in zijn kamertje op de Munterkamp in Zwolle, was Bram zijn loopbaan als programmeur en internetpiraat begonnen, samen met zijn vriend Ralf. Bramos en Ralfos - zo noemden de jongens elkaar, en zo heetten ook hun websites: Bramos.nl en Ralfos.nl.


Zoals meer jongens in nieuwbouwwijken hielden Bram en Ralf van computers, van muziek, snelle auto's en van mooie meiden. En van chatten op internet. Over games, over de nadelen van het thuis wonen en over de ins en outs van het besturingssysteem Linux.


Ruim vijf jaar later is Bram van der K. - inmiddels 29 jaar oud - een van de bekendste programmeurs ter wereld. Zonder overdrijving is te stellen dat Bram mega-Bram is geworden - een man over wie wereldwijd hackers, copyrightspecialisten, advocaten en politici praten. Vol lof, of vol minachting.


Dat komt allemaal door een document van 72-pagina's dat op 5 januari 2012 werd ingediend bij een regionale rechtbank in de staat Virginia in de Verenigde Staten. Het document, gebaseerd op jarenlang onderzoek door de FBI, doet een 'mega-samenzwering' uit de doeken die de muziek- en de filmindustrie 'veel meer dan een half miljard dollar' heeft gekost - en waaraan de samenzweerders 'meer dan 175 miljoen dollar' hebben verdiend.


Hoofdrolspeler in de veronderstelde mega-samenzwering is de Duitser Kim Schmitz, de grote man achter Megaupload.com, een website die internetters wereldwijd gebruiken om grote bestanden te parkeren, zoals films, cd's en grote hoeveelheden porno. En om deze bestanden onderling uit te wisselen.


Schmitz is niet minder dan een legende onder internetpiraten. Hij is brutaal, geestig, snel en ook letterlijk mega: twee meter lang en 130 kilo zwaar. Schmitz, die ook door het leven gaat onder zijn tweede naam Kim Dotcom, is overal terug te vinden - poserend met de mooiste modellen, de grootste auto's, privé-jachten en geweren.


Bram van der K. is veel minder zichtbaar, maar volgens de FBI is hij zeker zo belangrijk als Schmitz. Hij is de 'hoofdprogrammeur' van Megaupload, zo staat het in de aanklacht. Bovendien houdt hij via een bedrijf dat hij in Hongkong heeft opgericht, Mindpoint International, 2,5 procent van de aandelen in het bedrijf. Ook is hij multimiljonair, merken de Amerikanen op. 'In 2010 ontving Van der K. meer dan twee miljoen dollar uit de mega-samenzwering', aldus het document.


Het inmiddels gesloten Megaupload was op het moment dat de FBI de aanklacht deponeerde letterlijk mega, met 180 miljoen geregistreerde klanten. De 50 miljoen dagelijkse bezoekers van de site verzorgden in totaal 4 procent van het wereldwijde dataverkeer via internet. Ook was Megaupload de op 12 na best bezochte website te wereld.


Van der K., Schmitz en twee andere medewerkers van Megaupload werden 19 januari opgepakt op een groot landgoed vlak buiten Auckland, de hoofdstad van Nieuw-Zeeland. Daar bewoonde Kim dotcom mansion - het duurste huis van Nieuw-Zeeland, en tevens het feitelijke hoofdkantoor van Megaupload.


Bram en Kim Schmitz leerden elkaar in mei 2004 kennen bij de extravagante autorally Gumball 3000, zo valt op te maken uit berichten op diverse webfora. Bij deze rally, waar miljonairs in snelle auto's zo hard mogelijk door de VS of Europa scheuren, gaat het om het breken van snelheidsrecords en vooral om uiterlijk vertoon.


Kim Schmitz was in 2004 deelnemer in een peperdure Mercedes Brabus SV12 Megacar, zo zagen Bram en zijn vriend Ralf in Parijs. De vrienden waren naar de Franse hoofdstad gekomen om met hun camera de start van de rally vast te leggen. Het filmpje dat zij daarover monteerden, werd juichend ontvangen op internet, en trok de aandacht van Schmitz - de latere winnaar van de race.


Via het net raakten Kim en Bram in gesprek. Ze hadden over de autorace en over het internetbedrijfje Promodesign dat Bram had opgezet - en dat stond ingeschreven op het adres van zijn ouderlijk huis. Promodesign had bijvoorbeeld de website www.veelvoordeel.nl gebouwd, waarop de prijzen van supermarkten werden vergeleken - en dat nog de landelijke media had gehaald.


Kim zag er niets in. Websites bouwen is voor sukkels, vond hij. 'Geld verdienen op het net is makkelijker dan ooit. En er is veel geld te verdienen', schreef hij aan Bram.


'Ik ben het helemaal met je eens, Kim', antwoordde Bram. 'Ik had de grootste MP3-website van Nederland - de mp3top40.net - die meer dan 30 duizend bezoekers per dag trok. Je wil niet weten hoeveel geld je kan maken met 30 duizend bezoekers. Helaas moest ik stoppen omdat de Nederlandse muziekindustrie mij een rechtszaak aan mijn xxx smeerde.'


En zo kwamen de Duitse autoracer en de Zwolse internetpiraat met elkaar in contact. Drie maanden later waren zij persoonlijke vrienden. 'Ik heb gisteren met Kim geracet over de Belgische snelweg', vertelde Van der K. trots op het forum van de website fok.nl.


In de jaren daarna verdween Bram van der K. van de radar, naar het buitenland. Op het net is over die periode vrijwel niets terug te vinden, of het is gewist na zijn arrestatie. Wel valt uit de recente Amerikaanse rechtbankdocumenten op te maken hoe Schmitz, Van der K. en een aantal andere medewerkers Megaupload groot maakten.


Het bedrijf werd geregistreerd in Hongkong, en gaandeweg uitgebreid met dochtersites zoals Megavideo, Megaclick en Megaporn. Uiteindelijk vestigde Megaupload zich in Nieuw-Zeeland. Van der K. woonde in deze periode op diverse adressen in Nieuw-Zeeland, Hong Kong, op de Filipijnen, maar ook gewoon in Amsterdam.


Van der K. was bij Megaupload verantwoordelijk voor het bonussyteem van de website. Kern daarvan is dat mensen bij wie veel wordt gedownload, daarvoor worden beloond en betaald. Dat principe is volgens de FBI een directe stimulans voor klanten om populaire films, series en muziek illegaal te kopiëren en online te plaatsen.


Megaupload verdiende aan de advertenties op de site, en vooral aan lidmaatschappen die nodig zijn om te kunnen downloaden en waarvan de prijs uiteenliep van enkele dollars per dag tot 200 dollar voor levenslange toegang.


'We hebben een grappige business', schreef Van der K. in juli 2008 aan een andere Megaupload-programmeur. 'We zijn moderne piraten.' De man, die twee weken terug tegelijk met Van der K. werd aangehouden in Auckland, verbeterde de Nederlander: 'We zijn geen piraten, we verhuren alleen boten aan piraten'.


Dat is, in essentie, de kern van de verdediging van de website. Megaupload verhuurt digitale garageboxen en zou niet verantwoordelijk zijn voor wat zijn klanten uitspoken in de boxen, zo houden de advocaten van de site de autoriteiten in de diverse landen waar de zaak speelt voor.


De inval op 19 januari was minutieus voorbereid, vertelde een Nieuw-Zeelandse politiecommissaris na afloop aan de pers. Er werden twee helikopters ingezet, en Kim Schmitz werd uiteindelijk in de zwaar beveiligde Panic Room in het landhuis aangehouden, terwijl hij een geweer met afgezaagde loop onder handbereik had.


De hele dag was de politie bezig met het afvoeren van apparatuur, dure kunstwerken en auto's van het terrein. Vooral het wagenpark van Schmitz trok de aandacht. Zo werden diverse enorme Mercedessen ingevorderd, met nummerplaten als STONED, GUILTY, POLICE, MAFIA, EVIL en CEO.


Van der K. en twee andere verdachten zaten een week vast en mogen het vervolg van hun rechtszaak in Nieuw-Zeeland afwachten. Het voorarrest van Schmitz werd gisteren met drie weken verlengd, vooral vanwege vluchtgevaar van de Duitser.


Aanleiding om Schmitz langer vast te houden was onder meer een door de FBI afgeluisterd gesprek uit 2007 dat Van der K. en een andere verdachte voerden via Skype. Daarin speculeerde het duo over acties van de autoriteiten tegen Megaupload.


'Wat zou er gebeuren als er echt stront aan de knikker was? Zou Kim dan het geld pakken en wegrennen - hij is daar goed in', vroeg Bram zich af, waarna zijn collega hem geruststelde. 'Hij is voor het bedrijf afhankelijk van ons. Hij kan niet ertussenuit glippen met het geld. Hij zal proberen de stront van de knikker te krijgen, en daar heeft hij ons voor nodig.'


Dit verhaal is gebaseerd op justitiedocumenten uit de VS en Nieuw-Zeeland, gesprekken met betrokkenen, stukken uit Nederlandse en buitenlandse media, gegevens van de Kamer van Koophandel, het Kadaster en diverse webfora. Bram van der K. en Ralf waren niet bereikbaar voor commentaar.

----


'VS gaan veel te ver in strijd tegen internetpiraterij'

Bram van der K. mag de meest besproken Nederlandse internetpiraat en programmeur van het moment zijn, voor Dirk Poot van de Piratenpartij - en voor de vele computerkenners in zijn netwerk - is Bram een grote onbekende. 'Hij is een pionier en een avonturier', zegt Poot, die behalve politicus ook programmeur is. De Piratenpartij nam - zonder succes - deel aan de Tweede Kamerverkiezingen en pleit voor het behoud van het vrije internet. 'Aan dit verhaal kun je zien dat een Bram uit Zwolle met verstand van computers in een aantal jaar de complete entertainmentindustrie tegen zich in het harnas kan jagen. Net zolang totdat de FBI en Nederlandse overheid jacht op hem gaan maken en hem willen opsluiten.'


Dat laatste is volgens Poot en de Piratenpartij schandalig. 'Niemand durft de Amerikanen tegen te spreken, terwijl zij in de oorlog tegen de internetpiraterij wereldwijd enorme bevoegdheden claimen om jongens aan te pakken die juist creatief bezig zijn.'


Poot ziet in de acties tegen Megaupload een doelbewuste poging om de macht van de piraterij te breken. 'Het bedrijf stond op het punt een legale muziekdistributeur te worden, waar artiesten 90 procent van de opbrengsten zouden ontvangen. Hiermee zou Megaupload een formidabele concurrent voor de huidige industrie zijn geworden. Dat plan is om zeep geholpen.'


Volgens Poot zijn de acties tegen Megaupload nog maar het begin. 'Er is allerlei wetgeving in voorbereiding, met name bij de Europese Unie, die de Amerikanen meer macht geeft om hun digitale rechten in het buitenland uit te oefenen. Het beste voorbeeld is het ACTA-verdrag, dat achter gesloten deuren is uitonderhandeld en dat de internetwetgeving ook in Nederland sterk gaat beïnvloeden. Platenbazen en filmproducenten hebben de boot gemist. Ze proberen nu een vernieuwende industrie, en voorlopers zoals Bram, te criminaliseren.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden