Hoe bracht Rutte het ervan af?

Voor de derde keer in zijn loopbaan verdedigde premier Rutte een nieuw kabinet en een nieuw regeerakkoord in de Kamer. Hoe bracht hij het ervan af?

Premier Mark Rutte en de bewindslieden van het kabinet Rutte III in vak k tijdens een plenair debat in de Tweede Kamer over de regeringsverklaring. Beeld anp

Bovenmeester, grote broer, aardige buurman, gezinscoach - een hele trits associaties schiet door het hoofd tijdens een dag lang luisteren naar Mark Rutte die het regeerakkoord verdedigt. Niet toevallig allemaal van huiselijke aard. De bekendste vrijgezel van Nederland heeft het parlement als huiskamer. Hij kent er elk stopcontact, weet wanneer de plantjes water moeten hebben en dat het goed voor de verhoudingen is de deur 'op een ruime kier' te zetten.

In zo'n huiskamer wijs je een druistig jonger broertje - Jesse Klaver - zijn plaats door over zijn eikeltjespyjama te beginnen. Luistert hij dan nog niet, dan plaag je hem vanwege de grote BMW - 'complimenten voor de keuze' - waarin hij zich soms laat rijden, terwijl jij zelf altijd op de fiets komt. En maakt hij het echt te bont, dan zeg je dat hij het vriendje is van mensensmokkelaars. Wordt-ie daar boos over, dan maak je excuus: sorry, was een beetje onhandig. Intussen is het punt gemaakt.

Een ander - Lodewijk Asscher - geef je juist een compliment omdat hij zo gevat had gezegd dat jij je inzichten op recepties opdoet, glaasje champagne in de hand. 'Dat is het echte vakwerk', zeg je dan. 'Je ziet het meteen voor je. Knap gedaan.' Waarmee het beeld meteen onschadelijk is gemaakt.

'Zoiets noem je een dodelijke omhelzing', analyseer je je eigen optreden. Want ook dat doe je graag: het debat naar een metaniveau brengen door over iedereen en alles te oordelen. De inbreng van de enige dame - Marianne Thieme, die protesteert tegen 'onethische landbouw' - noem je dan 'helemaal niet leuk, het is allemaal zo negatief'.

Briefje

Zelfs de mater familias - Kamervoorzitter Khadija Arib - zet je vriendelijk naar je hand. Als ze een briefje onder je neus schuift met de vraag of je behoefte hebt aan een eetpauze, lees je dat hardop voor: 'Heerlijk, maar ik wil best nog even door.' En als ze een woordenwisseling - over meer geld voor wijkverpleging - wil afbreken, vind je dat geen goed idee. 'Geef de heer Asscher een beetje meer ruimte. Dit kan leuk worden. Een wezenlijk debat.'

Alleen voor degenen die je het meest dwars zitten, ben je streng. De een - Thierry Baudet - zet je met superieure feitenkennis en ervaring hardhandig in de hoek. De ander - Geert Wilders - pak je op zijn gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel; dat scoort altijd bij de rest van de familie. Je noemt hem ook inconsequent: 'Een ongelooflijk slappe hap.'

De hele dag door ben je gul met complimenten. 'De Haagse markt, wat een fantastische plek is dat. En wat een kansen biedt dat aan allochtone jongeren.' Of: 'Wat zich in Brabant ontwikkelt aan innovatie, dat is werkelijk waanzinnig.' Volkomen buiten de orde, maar goed voor de sfeer.

Premier Mark Rutte en de bewindslieden van het kabinet Rutte III in vak k tijdens een plenair debat in de Tweede Kamer over de regeringsverklaring. Beeld anp

Ook de kijkers thuis, die via hun beeldscherm het debat volgen, worden niet vergeten. 'Ik wil laten horen met hoeveel liefde we hier over de zorgsector spreken. Misschien kijken er mensen die overwegen hierin te gaan werken.' En als je dan een keer echt hebt zitten prutsen, zoals in de communicatie over de afspraak de wetgeving rond de abortuspil in te trekken, geef je dat volmondig toe. 'Misverstand van mijn kant.' Zo, kou uit de lucht.

Nee, echt spannend wil het niet worden op deze tweede dag van het debat over het regeerakkoord. Daarvoor is de premier te geroutineerd en de oppositie te verdeeld. Ter rechterzijde (PVV, Forum voor Democratie) is de stemming onheilszwanger. Daar gaat het over identiteit, over vluchtelingen en dubbele nationaliteit. Ter linkerzijde wordt geplukhaard aan sociaal-economische details. Wat geld erbij voor de wijkzorg, wat verontwaardiging over het afschaffen van de dividendbelasting.

'Feitigheden'

Van beide kanten te weinig om Rutte van zijn stuk te brengen. Met links denkt hij hardop mee: hoe is een motie over meer geld voor wijkzorg zo te formuleren dat de regering ermee uit de voeten kan? Tegenover hardrechts geeft hij zijn morele gezag profiel: 'We zijn er trots op hier echte vluchtelingen op te vangen.'

Qua dossierkennis is hij heer en meester. Quasi terloops zegt hij dat Nederland België achternagaat als we de dividendbelasting niet verlagen, dat in de boardrooms van multinationals belastingsdruk een cruciale factor is, dat de president van Tanzania Wageningen ook een topuniversiteit vindt. 'Feitigheden', is het neologisme dat VVD-fractieleider Dijkhoff daarvoor later zal munten. Maar waar Pechtold, Buma en Dijkhoff een dag eerder problemen hadden de dividendbelasting uit te leggen, komt Rutte ermee weg.

Klaver vat zijn gevoel in een terloops zinnetje samen. 'De premier doet wat-ie al jaren doet: de Kamer met een kluitje in het riet sturen.' Daar klinkt een gevoel van machteloosheid in door.

Want dat is de keerzijde van een Kamer die tegelijk huiskamer is van de eerste minister. Als vier prominente tegenstemmen gedempt klinken omdat ze deel uitmaken van de coalitie, en als de oppositie sterk verdeeld is in haar prioriteiten, dan wordt het de regering gemakkelijk gemaakt de deur naar de Trêveszaal op een ruime kier te laten staan. De oppositie wordt gesmoord in een woud van uitgestoken handen.

Boven de start van Rutte I hing de donkere wolk van een crisis in het CDA vanwege de gedoogsteun van de PVV. Rutte II begon met grote interne verdeeldheid in de VVD over de inkomensafhankelijke zorgpremie. Een zo rimpelloos begin als dit keer was de premier nog niet gegeven.


Teruglezen - wat gebeurde er in de Tweede Kamer?

Rutte belooft: bezuiniging niet ten koste van wijkverpleging
De beurt was vandaag aan premier Rutte om zijn nieuwe kabinet en het regeerakkoord te verdedigen in de Tweede Kamer. Het linkerdeel van de oppositie viel hem aan op de inkomensverdeling en het klimaatbeleid, het rechterdeel op het immigratiebeleid. Slechts op één punt wist de voltallige oppositie het kabinet te bewegen tot een concrete toezegging: er zal niet worden bezuinigd op de wijkverpleegkundigen.

Mark Rutte komt als vanouds nauwelijks in de problemen
Uw politieke nieuwsbrief.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden