Column

Hoe Bond mijn seksuele referentiekader oprekte

Witteman heeft iets gelezen.

De huidige James Bond, Daniel Craig, bij de première van de nieuwste Bondfilm Spectre.Beeld AFP

Ik heb de nieuwe James Bond nog niet gezien, maar ik verheug me er erg op, zoals ik dat al zo'n 40 jaar doe bij elke nieuwe Bondfilm. De eerste die ik zag was The spy who loved me waarin Bond vertolkt wordt door Roger Moore. Ik vond hem erg leuk, want ik was 11, en dol op Mr. Humphries uit Wordt u al geholpen. Die twee hadden beslist iets van elkaar weg. Later, toen ik de oudere films met Sean Connery zag, moest ik dan ook erg wennen aan al diens brute mannelijkheid. Voor mij was Moore de oer-Bond, in al zijn bespottelijkheid, een schertsfiguur met een pruikje, een beslist nogal nichterige parodie op een Britse gentleman in een spoof.

Maar véél erger schrok ik toen ik de Bond-boekjes las van Ian Fleming. Ik zal een jaar of 12 zijn geweest en had er een paar tweedehands gekocht op de markt. Daarin was Bond bepaald geen hyper-elegante dandy die met een nauwelijks opgetrokken mondhoek dames redt uit zinkende bootjes zonder dat zelfs maar de zoom van zijn terlenka broekpak vochtig wordt. Nee, hier was Bond een keiharde moordmachine die dingen deed met vrouwen waar ik nog nooit van gehoord had.

Neem nou The spy who loved me. De film lijkt minder op het boek, om met Elsschot te spreken, 'dan een vlinder op een slang'. Het boek is verteld vanuit de vrouwelijke hoofdpersoon Vivienne Michel (een tamelijk alledaagse naam, vergeleken met Bondgirls als Honeychile Rider, Kissy Suzuki en natuurlijk de beruchte Pussy Galore). Nadat ze uitgebreid en langdurig is geslagen, vernederd en aangerand door een stel griezels (een en ander wordt met veel sadistische verlustiging omschreven) wordt ze gered door Bond. En wat doet ze dan? Ze gaat met hem naar bed.

Ook daar gaat het er niet zachtzinnig aan toe, maar dat is juist fijn, verzucht Vivienne: 'All women love semi-rape. They love to be taken. It was Bonds sweet brutality against my bruised body that had made his act of love so piercingly beautiful'.

Tsk! Ik moest, op de drempel van de puberteit, mijn tot dusver nogal naar vanille geurende seksuele referentiekader behoorlijk oprekken. En niet alléén dat. Mijn generatie had op school met instemming geleerd dat alle mensen gelijk waren, maar Fleming kwam, bij monde van Bond, met uitzinnige theorieën over de kwalijke gevolgen van rassenvermenging. Ook praatten 'negroes' krom, ze waren muzikaal maar lui, drankzuchtig, dom, en in het beste geval trouw, 'negresses' waren seksueel wild en onverzadigbaar, aziaten waren wreed en aten het liefst dure raskatten, de slechterik in het verhaal had áltijd een rare ziekte, eng litteken of obscure handicap en ook was hij nóóit een Engelsman (want die doen zulke dingen niet), maar altijd iemand met op zijn minst 'buitenlandse' voorouders. Tot overmaat van ramp werd Bonds collega Felix Leiter, op wie ik hevig verliefd was, door een schurk levend voor de haaien geworpen.

Onthutst las ik het ene Bondboekje na het andere. Er moesten daarna stapels Guus Kuijer, Jan Terlouw en Paul Biegel aan te pas komen om de gaten in mijn prille ziel weer een beetje te dichten.

Ik bladerde van de week opnieuw wat in die Bondboekjes en voelde hetzelfde mengsel van angst, walging en fascinatie als vroeger. Toch knap, van die vieze Fleming.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden