Hoe blauwer hoe beter

Sinds Baantjer zijn de Hollandse politieseries niet aan te slepen op tv. Regionale promotie is mooi meegenomen.

FENOMEEN; HET ONSTUITBARE SUCCES VAN DE NEDERLANDSE POLITIESERIE - Het werd warempel een symbolische bijeenkomst, de perspremière van Moordvrouw, de jongste telg van de politieseriedynastie van RTL 4. Na de vertoning van de eerste twee afleveringen maakte programmadirecteur Erland Galjaard het overlijden van Piet Römer bekend. Kleinzoon Thijs Römer, hoofdrolspeler in Moordvrouw, is om die reden niet aanwezig.


Wel aanwezig: Wendy van Dijk, de eigenzinnige rechercheur Fenna Kramer in de serie, en de rest van de cast: Renée Soutendijk, Porgy Franssen, Chava voor 't Holt en Achmed Akkabi.


Moordvrouw is na Baantjer, Grijpstra&de Gier en Blauw Blauw de vierde grote serie die RTL 4 sinds de eeuwwisseling uitzendt. Ook de publieke omroep heeft met series als Flikken Maastricht, Spangen en Russen, in dit genre behoorlijk wat in de melk te brokkelen.


Hoe meer blauw op de buis, hoe beter, lijkt het. Maar producent Endemol en scenarioschrijver Lex Passchier willen meer dan alleen voortborduren op een succesvolle traditie. Ze willen vernieuwend zijn. En dat is niet gemakkelijk in het politiegenre. Toch is het gelukt, vinden ze zelf.


De meest opvallende nieuwigheid is het decor: Friesland. Het regiopolitieteam van chef Carla Vreeswijk (Renée Soutendijk) houdt kantoor in het historische hart van Leeuwarden, de afleveringen spelen zich vooral op het omliggende platteland af. Grote stolpboerderijen blijken het goed te doen als schuilplaatsen van ontsnapte tbs'ers en in een bloedstollende besluipscène is een stal vol loom knikkend, zwartbont vee voor een agent onhandig, maar voor de kijker prachtig.


Vooral als de hoogblonde Thijs Römer zijn politieboot in volle vaart door poldervaarten stuurt, bekruipt je het gevoel met een volwassen geworden helft van de Kameleon-tweeling Hielke en Sietse Klinkhamer van doen te hebben.


Om het Friese aspect extra luister bij te zetten, is tijdens de perspresentatie een goed geoutilleerd Frieslandpromotieteam present, met 'pompeblêde' in de boorden van hun overhemden, dienbladen vol Beerenburg - altijd goed, rond lunchtijd - en sjaals met de tekst 'ik bin fan Fryslân.'


Stads- of regiomarkteting in een politieserie, die truc hebben de Friezen niet zelf verzonnen. Rotterdam was in 1999 de eerste met Spangen (TROS), gesitueerd in de gelijknamige Rotterdamse arbeiderswijk. Daarna volgden Flikken Maastricht (TROS) in 2007 en vorig jaar Seinpost Den Haag.


Het initiatief kwam van de provincie, maar producent Gerd Jan van Dalen was naar eigen zeggen direct enthousiast: 'Voor hen is het natuurlijk een makkelijke manier om de regio op de kaart te zetten, maar ons biedt het ook veel mogelijkheden. Friesland is heel gevarieerd. Er komt een aflevering in schaatsstadion Thialf, een tijdens de Sneekweek en een op Vlieland.'


Wat betreft inhoudelijke vernieuwing wilde scenarioschrijver Lex Passchier vooral dat Moordvrouw minder voorspelbaar zou zijn dan andere politieseries. Hij wilde af van wat hij het 'whodunnit-format' noemt, het aloude Baantjer-recept: elke aflevering begint met een lijk en eindigt met de ontknoping van de moordpartij, eventueel voorzien van de nodige reconstructies.


Het resultaat van dat streven is een serie met een nogal chaotische opzet. De verhaallijn is grillig, de kijker moet steeds nieuwe, conflicterende informatie verwerken en wordt vaak, succesvol, op het verkeerde been gezet.


Rechercheur Fenna (Wendy van Dijk) is de personificatie van die chaos, omdat ze geheel haar eigen gang gaat, tot grote ergernis van collega Evert (Thijs Römer), en soms met gevaar voor eigen leven. Ook heeft Moordvrouw zeven hoofdpersonages, meer dan Baantjer (twee), Spangen (twee) en Flikken Maastricht (twee). 'Fenna is de rode draad, maar in elke aflevering heb ik ingezoomd op een andere rechercheur.'


Passchier stelde zich tot doel de afleveringen zo verschillend mogelijk van elkaar te maken, niet alleen in plot, maar ook in sfeer en setting. 'De ene aflevering heb ik me laten inspireren door de thrillers van Henning Mankel, de andere door de boeken van Nicci French.' Opvallend: ondanks het hoge Friesland-gehalte praat niemand, ook in de bijrollen niet, een woord Fries. Ook dat is bewust, zegt Van Dalen. 'We wilden wel dat Moordvrouw voor ieder publiek toegankelijk zou zijn. Je moet mensen niet afschrikken met een dialect.'


De eerste aflevering, vrijdagavond, wordt uitgezonden tussen de twee delen van de finale van The Voice of Holland in. Een miljoenenpubliek is dus verzekerd. Nee, het succes en de kijkcijfers van Baantjer evenaren,willen ze niet, zegt hij. Dat lijkt hem 'een onmogelijke opgave'.


---------------------------------------------------------------------------------------------


Baantjer


1995-2006, RTL 4


Met Piet Römer als De Cock en Victor Reinier als Vledder. Geïnspireerd op de boeken van Appie Baantjer. De 123 afleveringen werden opgenomen in Amsterdam.


Boks


2006-2007, Talpa


Van de 13 afleveringen werden er slechts zeven uitgezonden. De hoofdrolspeler, rechercheur Martin Boks, werd gespeeld door Maarten Spanjer. Ook met Joost Prinsen en Jim Bakkum.


Deadline


2008-2010, VARA.


In de serie werd in 24 afleveringen een anti-terreurteam gevolgd. In de hoofdrollen: Leon Voorberg, Alwien Tulner, Derek de Lint en Nasrdin Dchar.


Flikken Maastricht


Sinds 2007, TROS.


Spin off van het Vlaamse Flikken. Stad: Maastricht. Met Victor Reinier (ex-Baantjer) en Angela Schijf (ex-GTST).


Grijpstra & De Gier


2004-2007, RTL 4


46 afleveringen, opgenomen in Zaandam, gebaseerd op de boeken van Janwillem van de Wetering. Met Jack Wouterse als rechercheur Henk Grijpstra en Roef Ragas (en later Waldemar Torenstra) als Rinus de Gier.


Hart tegen Hard


2011, Net 5.


Elf afleveringen naar een idee van Linda de Mol en regisseur (Gooische Vrouwen) Will Koopman, met rechercheur Dragan Bakema en misdaadverslaggeefster Elise Schaap.


Parels en Zwijnen


2005, Talpa.


Een serie die waarschijnlijk niemand zich meer herinnert. De misdaden werden opgelost door Mike Libanon en Ruben Lürsen.


Seinpost Den Haag


2011, KRO.


Victor Löw, Egbert Jan Weeber en Jim Bakkum bestrijden de misdaad in Den Haag en Scheveningen.


Spangen


1999-2006, TROS.


Een van de langstlopende series (50 afleveringen). In de hoofdrollen Linda de Mol en Monique van de Ven.


Spoorloos Verdwenen


2006-2008, AVRO


33 afleveringen. Stad: Rotterdam. Jennifer Hoffman en Cas Jansen speelden de hoofdrollen in een serie die was gebaseerd op ware gebeurtenissen.


Van Speijk


2006-2007, Talpa/Tien.


Lokatie: Amsterdam. Goedbekeken serie met 26 afleveringen die originele titels hadden als Ook kabouters zijn klein begonnen en Mietjes schieten mis. Cast met onder anderen Tygo Gernandt, Johnny de Mol en Peter Faber.


TOCH MOORDWIJF


Eigenlijk zou Moordvrouw al in 2010 op televisie komen, als opvolger van Baantjer. In de zomer van 2009 presenteerde RTL de cast, maar de serie werd op het laatste moment uitgesteld om een sponsorprobleem. In 2010 deed Endemol een nieuwe poging, maar die strandde op Wendy van Dijks zwangerschap. En op de provincie Friesland, die de scripts wilde goedkeuren.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden