Hoe bied je hulp op de Filipijnen als alles kapot is?

Aan internationale bereidwilligheid om de Filipijnen te hulp te schieten geen gebrek, maar hoe komen die broodnodige hulppakketten bij de plaatselijke bevolking? De toegangswegen zijn grotendeels weggeslagen, wateroverlast sluit sommige regio's volledig van de buitenwereld af. 'We kijken nu of er hulp per helikopter mogelijk is, maar voordat het zover is zijn we een kleine week verder.'

Hulpgoederen vanuit Zweden bestemd voor de getroffen gebieden op de Filipijnen Beeld ap

In de twintig minuten dat het interview met Nok van de Langenberg, noodhulpcoördinator van ngo CARE duurt, heeft hij zo'n vijftig nieuwe mailtjes ontvangen. 'Van bedrijven, particulieren, Nederlanders die op dit moment op de Filipijnen verblijven. Allemaal willen ze helpen!' Aan gulheid en aandacht voor de ramp op de Filipijnen, waar afgelopen vrijdag een van de zwaarste tyfoons ooit overheen raasde, geen gebrek. Voor dergelijke natuurrampen wordt - anders dan met een bloedige burgeroorlog zoals in Syrië - al snel de portemonnee getrokken. Ook overheden zijn toeschietelijk: Nederland zegde twee miljoen euro aan hulpgeld toe, de EU drie miljoen en ook landen als China, de Verenigde Staten en Canada hebben financiële hulp beloofd. Via het vandaag geopende Giro 555 worden de fondsen verder aangevuld.

Het grote probleem zit 'm dus niet in de financiering, maar is eerder van logistieke aard. Want hoe krijg je al die hulppakketten met medicijnen, dekens, voedsel en drinkwater bij de plaatselijke bevolking? De lokale wegen in de getroffen gebieden zijn verwoest of geblokkeerd door omgevallen bomen, de wateroverlast heeft sommige delen volledig van de buitenwereld afgesloten. 'We zijn nu aan het kijken of we de hulp per helikopter kunnen leveren', vertelt Van de Langenberg. 'Maar voordat het zover is moeten we eerst de situatie in kaart brengen, mensen ter plaatse aansturen, met andere ngo's coördineren wie welke taken op zich neemt. Daar kan zomaar een kleine week overheen gaan.'

Ja, dat is lang, verzucht Van de Langenberg. 'Stel je voor dat je een kind van acht bent en al je familieleden bent verloren, of je zit met een gebroken been en moet dagenlang wachten op hulp. Tegelijkertijd regent en waait het nog altijd keihard. De volgende storm heeft zich alweer aangekondigd.'

Inwoners van het zwaar getroffen Tacloban krijgen medische- en voedselhulp aangeboden op het vliegveld. Beeld ap

Coördinatie van de hulp
Als zich een grote ramp aandient, zoals op de Filipijnen, komen ngo's en grote hulporganisaties als Artsen zonder Grenzen, het Rode Kruis, Unicef, Oxfam Novib en Cordaid meteen in actie. Ze nemen contact op met hun zusterorganisaties in het rampgebied om te peilen hoeveel hulpkits ze nog voorhanden hebben. In Nederland nemen de ngo's en hulporganisaties telefonisch contact met elkaar op om de taken onder te verdelen en een team met medische specialisten op het eerst mogelijke vliegtuig te zetten. Niet veel later vertrekken de eerste vliegtuigen met daarin medische pakketten. In het geval van een natuurramp op de Filipijnen is vooral behoefte aan tenten, hygiënekits, waterzuiveringstabletten, noodvoeding, vaccins tegen tetanus, materiaal om gewonden te verzorgen en om mobiele hulpposten op te zetten.

Vanuit Dubai vertrok vandaag het eerste vrachtvliegtuig van Artsen Zonder Grenzen, een tweede vertrekt morgen vanuit het Belgische Oostende. Aan boord zit ongeveer 200 ton aan hulpgoederen. Het Rode Kruis is al in (een klein deel van) het rampgebied aanwezig en deelt daar de eerste pakketten uit. Dat gaat niet zonder slag op stoot - er zijn geregeld berichten dat vrachtwagens met goederen bestormd worden door uitgehongerde en dorstige inwoners. Begrijpelijk, maar het maakt het er voor de hulpverleners niet makkelijker op.

De vliegtuigen en vrachtschepen met hulpgoederen zullen voornamelijk binnenkomen in de stad Cebu, dat op ongeveer 250 kilometer van de zwaar getroffen hoofdstad Tacloban op het naastgelegen eiland Leyte ligt. Dat gebied is op dit moment door de grootschalige verwoesting niet bereikbaar. Het vliegveld is door een vloedgolf grotendeels verwoest.

Rurale gebieden
'Doordat de communicatiekanalen platliggen, is het bovendien heel lastig om in te schatten hoe de situatie daar nu is', vertelt Van de Langenberg van CARE. 'We proberen onze medewerkers nu via Cebu met de boot naar Tacloban te sturen. Waarschijnlijk zullen de eerste journalisten daar ook snel aankomen. Dan staan daar de camera's van CNN te draaien en gaat er veel aandacht uit naar Tacloban, een grote stad met veel slachtoffers. Maar wat mensen dan wel eens vergeten is dat zo'n natuurramp juist in de rurale gebieden catastrofaal is. Daar wonen mensen die geheel afhankelijk zijn van veeteelt, akkerbouw of visserij. Hun inkomensbron zijn ze nu kwijt. Vaak zijn er in dit soort gebieden ook heel veel dodelijke slachtoffers gevallen omdat met name de mannen geen gehoor geven aan de evacuatieoproep. Die blijven achter om hun schamele bezittingen te bewaken. De meesten kunnen niet zwemmen. Dat loopt dus lang niet altijd goed af.'

Sociale voorzieningen zijn op de Filipijnen bovendien geen vanzelfsprekend goed, zegt Van de Langenberg. 'In de vier jaar dat ik er woonde is mijn huisje een keer afgefikt. Vijftien jaar later ben ik nog altijd bezig met de verzekering. Als ik het als expat, met al mijn connecties al niet voor elkaar krijg, dan een arme boer al helemaal niet.'

 
Wat mensen wel eens vergeten is dat zo'n natuurramp juist in de rurale gebieden catastrofaal is. Daar wonen mensen die geheel afhankelijk zijn van veeteelt, akkerbouw of visserij. Hun inkomensbron zijn ze nu kwijt.
Overlevenden plunderen een opslagplaats met rijst in Tacloban. Beeld ap
Een medewerker van het Rode Kruis in Taiwan verzamelen hulppaketten voor de Filipijnen. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden