Vijf vragen SKAL-keurmerk

Hoe betrouwbaar is het biologische keurmerk?

Biologische levensmiddelen in de winkel voldoen geregeld niet aan alle eisen. De minister wil dat de toezichthouder strenger optreedt.

Biologische varkens Beeld Marcel van den Bergh

Wat is er aan de hand?

Van de ruim 5.000 biologisch gecertificeerde bedrijven in Nederland blijken bijna duizend over een periode van anderhalf jaar niet aan alle eisen te voldoen. Toezichthouder Skal zou in 200 gevallen niet adequaat optreden, bericht RTL Nieuws dinsdag. Zij trekken die conclusie op basis van honderden Skal-inspectierapporten, die zij verkregen via de Wet Openbaarheid van Bestuur.

Wat werd in de documenten aangetroffen?

In opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit controleert Skal of de biologisch gecertificeerde bedrijven zich houden aan de eisen voor medicijngebruik en dierenwelzijn, zoals huisvesting van vee en voldoende weidegang. Uit de documenten blijkt dat op al deze punten wel biologische veehouders te vinden waren die in overtreding zijn. Ook zijn er akkerbouwers die tegen de regels in kunstmest (twee keer) en bestrijdingsmiddelen zestien keer) gebruiken. Kwalijk, omdat zij niet voldoen aan alle eisen, maar wel de hogere prijs voor biologische producten krijgen.

Moeten we nu twijfelen aan het biologische logo op verpakkingen?

Zeker niet, zeggen ze bij Skal. Nicolette Klijn, directeur Biocontrole bij de toezichthouder, betreurt in een schriftelijke reactie de berichtgeving door RTL Nieuws, die zich zou richten op de uitzonderingen. ‘De producten van bedrijven waar afwijkingen zijn geconstateerd zijn nog steeds biologisch conform de bio-certificering.’ Ook landbouweconoom Dirk Strijker (Rijksuniversiteit Groningen) is niet onder de indruk van de gevonden overtredingen.

‘Ik lig er totaal niet wakker van als een biologische boer een keer te laat zijn koeien in de wei doet, uit nood een keer geen biologisch voer geeft of te laat een sticker plakt’, zegt hij. ‘Voor de volksgezondheid maakt het al helemaal niet uit.’ De landbouweconoom maakt zich veel meer zorgen over de import van producten uit landen die ‘minder strak in elkaar zitten als het om controle op biologische certificering gaat’, zoals Oekraïne, Spanje en Polen. ‘De echt structurele overtreders in Nederland worden er door Skal bovendien gewoon uitgegooid.’ Vorig jaar gebeurde dit bij vier bedrijven en werd bij twee de certificering tijdelijk opgeschort.

Toch zegt Carola Schouten dat Skal harder mag optreden.

Dit deed de Landbouwminister vorig jaar al. Het ministerie van LNV heeft Skal toen laten evalueren. Een van de aanbevelingen was dat ‘de sanctiemogelijkheden beter moeten worden benut’. Klijn van Skal zegt nu iets vergelijkbaars: ‘Misschien moeten we sneller rode kaarten gaan geven’. Een te vormen adviesraad moet na de zomer tot een nieuw sanctiesysteem komen. Consumenten worden daarin ook vertegenwoordigd, zodat de sancties meer in lijn komen met wat zij verwachten.

Hoe gaat Skal momenteel te werk bij controles?

Op basis van vijftig inspectievragen controleert Skal of een bedrijf voldoet aan de Europese biologische eisen. Als 49 in orde zijn en een niet, dan kan dit bedrijf al een vinkje krijgen met ‘ernstig of kritieke afwijking’. Een woordvoerder van Skal zegt dat de classificering ‘ernstig en kritiek’ weliswaar vrij zwaar klinkt, maar dat dit voor de consument weinig hoeft uit te maken. ‘Een boer die geen biocertificaat van een leverancier heeft, kan al in deze groep vallen.’

RTL Nieuws berichtte specifiek over de groepen ernstig en kritiek - in anderhalf jaar tijd bijna duizend boeren. In die periode was de grootste overtreder een varkenshouder die tien van de vijftig eisen niet op orde had. Aan de hand van ‘de vier meest opvallende overtredingen’ - waarvan drie vanwege dierenwelzijn - zou volgens de nieuwszender zichtbaar worden dat de toezichthouder de tanden niet laat zien en overtreders op hun beloop laat door pas maanden later terug te komen voor een hercontrole. 

‘Het idee van certificering is dat bedrijven zich verbeteren’, zegt de woordvoerder. ‘Wij willen bovendien dat de aanpassingen structureel zijn. Daarom komen we pas na een paar maanden terug voor de hercontrole.’ Skal wijst er verder op dat een van de vier opvallende overtreders die RTL Nieuws aanhaalt wel degelijk het certificaat is ontnomen. Weer een ander van de vier bleek een reguliere boer te zijn, die ten onrechte producten als biologisch verkocht - en dus geen certificaat had om af te kunnen nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.