ReportageDiplomafraude

Hoe bestel je zo’n vals mbo-diploma, waarmee steeds meer werkzoekenden solliciteren?

Een websites waar je een diploma kunt kopen. ‘100 procent veilig.’

Werkgevers moeten bij sollicitaties waakzaam zijn op valse mbo-diploma’s, zo waarschuwt de MBO Raad. Hoe makkelijk is het om zo’n vals diploma te bestellen? En wat kost het?

‘Hallo, ik werk al een paar jaar als monteur in de elektrotechniek maar nu wil mijn baas een diploma zien.’

Zo begint de mail die de we maandag rond het middaguur onder een schuilnaam sturen naar drie verschillende aanbieders van valse diploma’s. We vragen of we een bewijs kunnen krijgen dat we de mbo-opleiding tot ‘Eerste monteur elektrotechnische installaties woning en utiliteit’ met succes hebben afgerond. En wat dat dan zou kosten.

Aanleiding is de waarschuwing van de MBO Raad, die stelt dat sollicitanten steeds vaker een vals mbo-diploma tonen. ‘Papier, logo, stempel en waarmerk zijn vaak niet van echt te onderscheiden’, aldus voorzitter Ton Heerts.

De consequenties kunnen groot zijn, zegt hij. ‘Je moet er niet aan denken dat een niet-gekwalificeerde zorgmedewerker bij patiënten fouten maakt? Of een niet-gekwalificeerde elektromonteur werk uitvoert dat levensgevaarlijke situaties oplevert?’

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Privéproblemen

Het online aanbod aan valse diploma’s is aanzienlijk. Verschillende websites beweren in teksten vol spelfouten en kromme zinnen dat ze binnen een paar dagen elk gevraagd diploma kunnen namaken.

Zo levert Diplomawinkel2019.net ‘al jarenlang diploma’s tegen volledige tevredenheid’. Niet aan luiwammesen of fraudeurs overigens, maar aan mensen die ‘niet in de gelegenheid’ waren om na de middelbare school verder te studeren, bijvoorbeeld omdat ze jong een kind kregen of vroeg hun ouders verloren.

Ook bij Diplomakopen2019.nl sussen ze het geweten. Ze willen de klant ‘dezelfde kansen geven als een ander’, schrijven ze. ‘Wij zijn van mening dat je 80 procent van de stof die je in je hoofd moet proppen voor het examen niet wordt gebruikt in de praktijk. Waarom zou je er dan tijd en moeite mee moeten verspillen?’

‘Binnen een week elk gewenst diploma’, zo belooft deze website.

Tekorten

Hoe vaak sollicitanten met zulke valse diploma’s aankomen, is onduidelijk. Wel constateert de MBO Raad dat werkgevers zich de laatste tijd vaker bij mbo-instellingen melden om de authenticiteit van een diploma te checken. Soms blijkt dat iemand geen onderwijs gevolgd heeft op de betreffende instelling, of dat diegene er een andere opleiding voltooide.

Voorzitter Heerts hoorde de afgelopen maanden verschillende voorbeelden uit verschillende regio’s. Zo deden voor de zomer vijf mbo-instellingen aangifte van valsheid in geschrifte met ten minste tien diploma’s in de installatiebranche. Ook zijn er voorbeelden uit de zorg. ‘Het lijkt vaker te gebeuren in sectoren waar tekorten op de arbeidsmarkt zijn’, zegt hij. De raad kan ons niet met de betreffende instellingen of werkgevers in contact brengen.

Het Openbaar Ministerie (OM) geeft ondertussen weinig prioriteit aan deze vormen van diplomafraude, zegt Heerts. ‘Bij twee aangiftes liet het OM weten dat de aanpak van andere misdrijven voorrang kreeg, omdat de vervalsing op tijd ontdekt was en er geen verdere schade is.’

Flauwekul

Ook werkgeversorganisatie VNO-NCW kan de Volkskrant niet koppelen aan ondernemers die geconfronteerd werden met nepdiploma’s. Wel deelt de organisatie de zorgen van de MBO Raad, zeker waar het gaat om risicovolle beroepen. ‘In de zorg, de installatietechniek of de metaalbewerking moeten werkgevers extra alert zijn’, aldus een woordvoerder.

VNO-NCW adviseert ze daarom te vragen om een digitaal uittreksel uit het diplomaregister van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Dat register bevat diplomagegevens van vrijwel alle erkende onderwijsinstellingen. ‘Als een werknemer of sollicitant zo’n uittreksel niet wil overleggen, zegt dat genoeg’, aldus de woordvoerder van VNO-NCW.

Is zo’n uittreksel betrouwbaar? Sommige aanbieders van valse diploma’s beweren dat ze óók de registratie kunnen regelen. ‘Wij weten een diploma zo aan te kaarten dat dit automatisch in het DUO-register komt te staan’, schrijft Diplomakopen2019.nl.

‘Flauwekul’, zegt een DUO-woordvoerder desgevraagd. Hij beschrijft een procedure waarbij instellingen behaalde diploma’s bij DUO melden en DUO de registratie vervolgens weer ter controle aan de instelling voorlegt. En dan is er ook nog een accountantscontrole. ‘In ons register staan alleen diploma’s die kloppen.’

Verder meldt de woordvoerder dat DUO vanaf 2018 driemaal aangifte heeft gedaan tegen websites die valse diploma's verkopen. Sinds 2012 waren er  bovendien 36 aangiftes tegen mensen met een vals diploma. ‘DUO weet niet in alle gevallen wat er gebeurt met de aangifte. In één geval is er in ieder geval een forse straf opgelegd van verschillende maanden cel.’

Site met diploma’ voor Nederland en België.

Bitcoins

Even na drie uur ontvangen we op ons valse mailadres een eerste antwoord. ‘Hetgeen u wilt hebben is te leveren!’, zo schrijft de anonieme verkoper van Diplomakopenonline.nl. ‘Graag ontvang ik uw whatsappnummer om de kosten, werkwijze en levertijd met u te bespreken.’

Per mail vragen we nogmaals naar de prijs van het diploma. En of ook de registratie geregeld kan worden.

‘Registratie is zeer zeker mogelijk’, antwoordt onze anonieme diplomaleverancier even later. Hij noemt nog altijd geen prijs. Over ‘anoniem betalen met bitcoins via iDeal’ schrijft hij wel. ‘Dit is niet moeilijk en kan bij akkoord stapsgewijs worden uitgelegd.’ 

Weer mail. En jawel, tegen zessen volgt dan toch de prijs. Die zal afhankelijk van het jaartal ‘tussen de 480 en 530 euro’ liggen. 

Heel aanlokkelijk. Maar we zien er toch maar vanaf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden