Hoe besluiteloosheid passagiers van de Sewol fataal werd

Het officiële dodenaantal van de gezonken Zuid-Koreaanse veerboot Sewol staat sinds vandaag op 146, ruim 150 mensen worden nog vermist. De kapitein en zijn bemanning zijn inmiddels opgepakt wegens nalatigheid. In Zuid-Korea is de verbazing groot: hoe is het mogelijk dat maar 164 van de 476 opvarenden zijn gered?

Een Zuid-Koreaanse vrouw rouwt om de slachtoffers van de scheepsramp. De zoekactie is inmiddels zijn tweede week ingegaan. Beeld reuters

Op 16 april vindt de grootste scheepsramp in twintig jaar plaats voor de Zuid-Koreaanse kust. De veerboot Sewol met aan boord 476 mensen zinkt. Het grootste deel van de passagiers bestaat uit scholieren op excursie naar het vulkanische eiland Jeju. Meer dan driekwart van de 323 scholieren overleeft de ramp niet of is nog steeds vermist, van de andere 153 personen aan boord overleeft tweederde de ramp.

Het gekapseisde schip vanuit de lucht. Beeld ap

Gevangen
De reddingspogingen na de ramp worden bemoeilijkt doordat de passagiers niet direct van boord zijn gehaald. Overlevenden zeggen dat ze van de bemanning in de cabines moesten blijven terwijl het schip aan het zinken was. Een aantal passagiers loopt toch naar het bovenste dek en slaagt erin aan boord te klimmen van de reddingsboten.

Maar veel passagiers wachten te lang. De boot kapseist vrijwel meteen, mogelijk doordat de vele auto's in het ruim naar één kant werden geduwd door de klap die het schip maakte. Een groot aantal passagiers raakt gewond. Mensen kruipen over elkaar heen en proberen in paniek het bovenste dek te bereiken. Een bijna onmogelijke taak, omdat het schip inmiddels al zo'n 45 graden gekanteld is.

Veel mensen komen klem te zitten in hun cabines. Een deel kan via patrijspoorten nog op tijd uit de cabines worden getrokken, maar de andere passagiers zitten als ratten in de val. Het schip rolt op zijn rug en zinkt naar de bodem van de zee.

Duikers op zoek naar lichamen van de slachtoffers. Beeld ap

De adjunct-directeur die mee was als begeleider van de scholieren, wordt als één van de eersten uit het scheepswrak gered. Een week later pleegt hij om nog onduidelijke redenen zelfmoord. Zijn lichaam wordt hangend aan een boom aangetroffen vlakbij het gymnasium waar overlevenden van de ramp worden opgevangen.

Heldenverhaal
Volgens een aantal overlevenden hebben zij hun leven te danken aan bemanningslid Park Jee Young. Park begeleidt een groep tieners veilig van boord, maar weigert zelf mee te gaan. Ze wil eerst de passagiers in veiligheid brengen. Ook weigert zij een zwemvest aan te doen, omdat passagiers voorgaan. Het bemanningslid overleeft de ramp zelf niet. Haar lichaam wordt als een van de eerste lichamen gevonden.

Kapitein
De kapitein van de gezonken veerboot, Lee Joon Seok, wordt veracht in Zuid-Korea. Hij zou te weinig voor de passagiers hebben gedaan toen de veerboot zonk en zou zelfs als eerste van boord zijn gegaan.

Lee stond zelf niet op de brug stond toen het schip kapseisde, een derde officier had zijn plek achter het roer net overgenomen. Dit is echter een gangbare procedure tijdens de normaal gesproken 13,5 uur durende reis.

De Zuid-Koreaanse president Park Geun-hye heeft geen goed woord over voor de kapitein en zijn bemanning. Ze beschuldigt hen van 'moorddadig en onvergeeflijk gedrag'.

22 van de 29 bemanningsleden overleven de ramp, elf van hen zijn, onder wie de kapitein, opgepakt in verband met het onderzoek. De kapitein wordt aangeklaagd voor het verlaten van het schip, nalatigheid, het veroorzaken van letsel en het feit dat hij geen andere schepen om hulp heeft gevraagd.

Ook zijn bemanningsleden hadden zich volgens de autoriteiten meer om de veiligheid van de passagiers moeten bekommeren. De kapitein zegt dat hij bewust heeft gewacht met het evacueren van de passagiers vanwege de sterke wind en stroming en het koude water.

Ook de rederij van het rampschip ligt in Zuid-Korea onder vuur. Het bedrijf, Chonghaejin Marine, heeft een slechte staat van dienst op veiligheidsgebied, schepen van het bedrijf zouden 'iedere twee tot drie jaar' betrokken zijn geweest bij botsingen, of motorstoringen.

Verantwoordelijkheid
Uit een transcript van een gesprek tussen de crew en de verkeersleiding blijkt dat de bemanning op het moment dat passagiers geëvacueerd moesten worden, verlamd was door besluiteloosheid en communicatieproblemen. Volgens de bemanning was het 'onmogelijk' om passagiers instructies te geven. De verkeersleiding zegt daarop dat ze desondanks moeten zorgen dat iedereen een reddingsvest aantrekt. Op het meest cruciale moment tijdens de ramp zouden de bemanningsleden hebben getwijfeld, omdat onduidelijk was wat er na de evacuatie zou gebeuren en of de passagiers meteen gered zouden worden.

In het gesprek benadrukt de verkeersleiding de verantwoordelijkheid van de kapitein. 'We overzien de situatie niet volledig, dus de kapitein moet de eindbeslissing nemen over of er geëvacueerd moet worden of niet', aldus de verkeersleiding.

Familieleden wachten op nieuws over de slachtoffers van de scheepsramp in het gymnasium in Jindo. Beeld anp

Zoektocht
Inmiddels is de tweede week van de zoektocht ingegaan. Door een sterke stroming en slecht zicht is het voor de duikers moeilijk de gezonken veerboot te bereiken. Afgelopen weekend bereiken zij voor het eerst de binnenkant van het gezonken schip en kunnen een groot aantal lichamen bergen.

Maar de zoektocht is inmiddels een stuk moeilijker geworden. Duikers moeten de muren van cabines doorbreken om de slachtoffers te bereiken, zegt een overheidsfunctionaris. 'De lounge van het schip is een grote, open ruimte, dus zodra we daar binnen kwamen was onze zoektocht meteen klaar,' zegt Koh Myung-seok, woordvoerder van het zoekteam. 'Maar in het geval van de cabines moeten we de tussenmuren slopen omdat het allemaal compartimenten zijn,' aldus Koh. Volgens het zoekteam kan het bergen van de lichamen nog wel een of twee maanden gaan duren.

De meeste scholieren zijn gevonden op de derde en vierde etage van het schip. Veel leerlingen aan boord van het schip hadden hun hutten op de derde verdieping, bij de boeg. Uitvaartcentra in de omgeving zijn ingeschakeld om het grote aantal lichamen op te vangen. Alle centra in Ansan, de stad waar de school van de leerlingen staat, zijn al vol.

Zuid-Koreaanse zoekteams zijn voor de tweede week op zoek naar lichamen van slachtoffers. Beeld anp
Familieleden van de vermiste passagiers wachten in de haven van Jindo terwijl reddingsteams op zoek zijn naar overlevenden. Beeld anp

Oorzaak
Naar de oorzaak van de ramp blijft het nog steeds gissen. Overlevenden vertellen hoe de boot plotseling met een keiharde bonk tot stilstand kwam. Vermoed wordt dat de veerboot op een rots onder water is gestoten, maar zeker is dat nog niet. De politie onderzoekt momenteel nog allerlei factoren zoals het weer, de stroming in zee en de vracht aan boord van het schip. Ook onderzoekt de politie waarom het schip een scherpe bocht nam net voor het slagzij begon te maken. Een woordvoerder van de politie laat weten dat ze een simulatie zullen maken van het ongeluk en experts om advies zullen vragen.

Een Zuid-Koreaanse vrouw hangt een briefje op in de hoop dat slachtoffers levend worden teruggevonden. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden