Reportage

Hoe bereken je de schade van een aardbeving?

Door de aardbevingen daalt de waarde van honderdduizend Groningse huizen. De NAM moet compensatie betalen. Maar hoe en op welk moment bereken je die schade?

Gedupeerde Joop Bijkerk in Uithuizermeeden volgt via een directe tv-uitzending de rechtszaak in Assen over de waardedaling van zijn huis. Gedupeerden was gevraagd thuis te kijken en niet naar Assen te komen. Hij heeft zijn huis te koop gezet. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De verhoudingen waren gisteren snel duidelijk in de rechtbank in Assen, toen advocaat Pieter Huitema er met gestrekt been in ging. 'De inwoners van het aardbevingsgebied voelen zich niet serieus genomen door de NAM, die alles van zich afschuift met een strategie van pappen en nathouden.'

Huitema trad op namens de Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG). Daarin hebben zich negenhonderd huizenbezitters uit het aardbevingsgebied verenigd. Ze maken zich zorgen over de waardedaling van hun huizen. Ook twaalf woningbouwcorporaties hebben zich aangesloten. Daardoor staat de waarde van honderdduizend woningen op het spel. De totale waardedaling loopt volgens de stichting in de miljarden. En daarvoor moet snel compensatie komen - van de Nederlandse Aardolie Maatschappij.

Nieuwe episode

De rechtszaak is een nieuwe episode in de in toenemende mate juridische strijd tussen de Groningers en de NAM. Eerder dit jaar besloot de Raad van State dat de gaswinning bij Loppersum onmiddellijk moest worden gestaakt. Later volgt een rechtszaak tegen de NAM over geleden immateriële schade, zoals verstoring van het woongenot. De rechtbank Noord-Nederland krijgt zelfs een speciale 'aardbevingskamer' die zich gaat buigen over geschillen rond de afhandeling van aardbevingsschade.

De zeven uur durende zitting werd live uitgezonden door RTV Noord. Gedupeerden waren verzocht thuis te blijven. Even was er sprake van dat een nabijgelegen theater zou worden afgehuurd voor het publiek. Maar door de rechtstreekse uitzending werd daar van afgezien. Ook NAM-directeur Gerald Schotman was afwezig. 'Hij vindt het kennelijk niet belangrijk', sneerde WAG-advocaat Huitema. 'Dit stuit veel Groningers tegen de borst.'

De huizenmarkt in het Groningse aardbevingsgebied blijft substantieel achter, bleek recent uit onderzoek van Ortec Finance. De prijsontwikkeling van woningen in het risicogebied ligt gemiddeld 4 tot 6 procent onder die van huizen in vergelijkbare krimpgebieden waar geen aardbevingen zijn. Groningse huizen staan bovendien vaker en langer te koop.

Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Risicogebied

'Huiseigenaren voelen zich gevangen in hun woning', aldus Huitema. Volgens hem is de waarde van de woningen alleen al lager doordat ze in het risicogebied staan. Ook als er geen sprake is van bevingsschade, of als de schade is hersteld. De waardedaling kan volgens hem oplopen tot 25 procent. 'De NAM kan niet langer ontkennen dat de aardbevingen een negatief effect hebben op de woningmarkt en dat dit leidt tot waardedaling.'

'NAM ontkent dat allemaal niet', stelde NAM-advocaat Marnix Leijten. Maar de energiemaatschappij vindt dat het moment van verkoop het enige moment is waarop eventuele waardeverminderingsschade kan worden vastgesteld en door NAM vergoed. Zo werkt de huidige compensatieregeling voor mensen die hun huis met verlies verkopen. Tot nu toe hebben 66 Groningers een aanbod voor compensatie geaccepteerd. In het bevingsgebied staan naar schatting enkele duizenden huizen te koop.

Door afrekening na verkoop ligt het risico bij de verkoper en de geboden compensatie is 'ongeloofwaardig laag', vindt de Stichting WAG. Ook biedt de regeling geen oplossing voor huizen die helemaal niet verkocht worden. De stichting pleit daarom voor het vaststellen van 'abstracte schade', vóór verkoop van de woning, met 25 januari 2013 als peildatum. Op die dag presenteerde het Staatstoezicht op de Mijnen een rapport waaruit bleek dat het risico op aardbevingen met kracht van 4 of 5 op de schaal van Richter veel groter is dan eerder werd gedacht. 'Sindsdien is Groningen besmet gebied', aldus Huitema's collega Ruud Glas.

Moment van verkoop

De NAM hield ter zitting echter vast aan het moment van verkoop als peildatum voor compensatie. 'Ieder ander peilmoment zal tot volstrekte willekeur leiden. En tot het volstromen van deze rechtbank.' De waardedaling fluctueert namelijk sterk van tijd tot tijd, meent de NAM, waardoor compensatie vooraf onmogelijk is vast te stellen. 'De situatie in Groningen is alles behalve statisch.'

Het energiebedrijf voelt er weinig voor om de Groningers overmatig te compenseren omdat de aardbevingen veel overlast veroorzaken en het gas uit Groningen veel geld oplevert. 'Een dergelijke emotie kan NAM zich voorstellen, maar die hoort niet in deze procedure thuis.'

Zo stonden beide partijen lijnrecht tegenover elkaar, waarbij het steekspel steeds venijniger werd. 'De NAM gaat nauwelijks in op de twee mappen met onderzoek waaruit blijkt hoe groot de waardedaling is', zei WAG-advocaat Huitema. Waarop NAM-advocaat Leijten herhaalde dat de stichting 'geen alternatief' bood. Huitema: 'Wij wilden het gesprek aangaan, maar die handschoen is niet opgepakt.' Leijten: 'Ik constateer dat we langs elkaar heen blijven praten.'

Uitspraak op 2 september. WAG-advocaat Glas: 'De Groningers hebben lang genoeg gewacht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.