Hoe Barchem de krimp keerde

Een glossy, een stoomtram en dorp-te-koop-spandoeken: het Achterhoekse Barchem heeft zichzelf op de kaart gezet. Tien van de vijftig huizen die er te koop stonden, zijn al verkocht.

BARCHEM - Het dorp ligt verscholen tussen weilanden en beuken. Over de toegangswegen rijden tractoren. Dit rijk beboste stuk van Nederland kent ook een beetje reliëf. De naam Barchem heeft zijn etymologische oorsprong in het Achterhoekse woord voor 'berg'. In een tuin aan de Eekvenne staat een ooievaar van hout. Hier is een jongetje ter wereld gekomen, Ferre, nieuwe aanwas die Barchem hard nodig heeft.


De hoogzwangere vrouw op de reclameposter 'Barchem zal u bevallen' is geen Barchemse, vertelt creatief brein Hans Nieboer. 'We hebben haar van het internet geplukt, we hebben goed gecontroleerd of zij rechtenvrij was.' Nieboer, in het dagelijks leven hoofd van openbare basisschool de Barchschole, is de gangmaker van de uiterst succesvolle actie Barchem Centraal. Een tot voor kort onbekend en onbemind Achterhoeks dorp - gemeente Lochem, officieel inwonertal: 1.807 - staat ineens op de kaart van Nederland. Tien van de vijftig huizen die in Barchem te koop stonden, zijn na een reeks mediagenieke acties verkocht. Onder de kopers zijn mensen met kinderen die Nieboer binnenkort op zijn Barchschole mag verwelkomen. De spullen in de schoollokalen die met krimpfolie zijn ingepakt als anticipatie op een sombere toekomst, blijven voorlopig in gebruik.


Krimp: in Barchem is het begrip al jaren dreigend op de achtergrond aanwezig, net als elders in de Achterhoek, en in Noord-Groningen, Zuid-Limburg en Zeeuws-Vlaanderen. 'Ik vond dat we het niet passief moesten aanzien', zegt Nieboer in zijn fraaie, door groen omringde woning aan de Ruurloseweg. Echtgenote Anneke snijdt bij de koffie een 'thuiskomertje' aan. Dit is een exclusief Barchemse delicatesse met honing en rozijnen, door Bakkerij Jansen aan de Lochemseweg speciaal gebak-ken om Barchem Centraal culinair kracht bij te zetten.


Op tafel ligt Barchem Centaal, de allereerste glossy gewijd aan een Achterhoeks dorp. Binnenin discussieert Nieboer met pastor Jan Leijenhorst van de Barchkerk en met Arie Ribbers, componist van het lied In Barchem kan alles. Er is ook aandacht voor de mooiste plekken van het dorp. De 87-jarige Harm Imenkamp kiest voor de Lochemse berg. 'Aj boam op den barg van oe af kiekt...'


Doorslaggevend voor het succes van Barchem Centraal waren waarschijnlijk de spandoeken 'Barchem te koop' die aan alle toegangswegen zijn opgehangen. Een paar dagen later wisten de NOS, PowNews en Hart van Nederland de weg naar de diepe Achterhoek te vinden. 'De timing was perfect', zegt Nieboer, 'het was precies voor het Open Barchem Weekeinde.' In dat weekeinde reed de oude Achterhoekse stoomtram Bello, gesponsord door Tractor Pulling Lochem, potentiële kopers langs alle huizen die in Barchem te koop stonden.


Uit het raam van zijn Opel wijst Nieboer de huizen aan die verkocht zijn, de meeste vrijstaand en met een flinke tuin. Bezoekers uit de Randstad ontdekten dat je hier voor de prijs van een appartementje een huis met een stuk land hebt. 'Het mooie van Barchem is dat het in vrijwel alle prijscategorieën wel wat te bieden heeft', zegt Nieboer.


Behalve uit de Randstad zijn er ook kopers van dichterbij. Een aantal van de nieuwe huiseigenaren is afkomstig uit Achterhoekse dorpen. Gaat het succes van Barchem niet ten koste van Ruurlo of van Groenlo? Die vraag heeft Nieboer al vaker gekregen. Zijn antwoord is retorisch: 'Albert Heijn probeert ook klanten van de Lidl weg te lokken, ja toch?'


Het hart van Barchem wordt gevormd door Dorpshuis 't Onderschoer, naast Hotel Restaurant In de Groene Jager, schuin tegenover Bakkerij Jansen, producent van 't thuiskomertje. 'Barchem heeft nog steeds een echte middenstand en een rijk verenigingsleven', zegt Nieboer, 'die heb je allebei nodig om als dorp te kunnen voortbestaan.' Sluiten de winkels en bloeden de verenigingen dood, dan raken ook de kinderspeelplaatsen met onkruid overwoekerd. Zo ging het al met een reeks dorpen in Zuid-Limburg en Zeeuws-Vlaanderen. 'De toekomst van Barchem', zegt Nieboer, 'is voorlopig veilig gesteld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden