Hoe baby Mylan toch bij zijn Nederlandse ouders kwam

De Cambodjaanse Vanna was al in verwachting van het kind van een Nederlands homostel toen de regering in haar land commercieel draagmoederschap verbood. Maar de wensouders gaven hun baby niet zomaar op.

Karim Maasri (links) en Sander Verschuuren in hun Amsterdamse appartement met baby Mylan. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het vertrek

Sander Verschuuren (37) geeft het ingevulde vertrekformulier aan de douanebeambte op het vliegveld. Het zweet staat in zijn handen en niet alleen omdat het vandaag opnieuw 36 graden is in de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh.

Achter hem loopt Vanna (een gefingeerde naam), de Cambodjaanse vrouw die werd betaald om negen maanden het kind te dragen dat is ontstaan uit het genetisch materiaal van Verschuuren en een blanke Zuid-Afrikaanse eiceldonor.

In de maxicosi die Vanna draagt, ligt zijn pasgeboren zoontje Mylan. Een Cambodjaanse moeder die met een blanke baby het land uit wil: Verschuuren is als de dood voor moeilijke vragen. Iedereen kan zien dat Vanna niet de biologische moeder van Mylan kan zijn.

Van een afstandje kijkt hij toe hoe Vanna en haar meereizende broer ook de vertrekformulieren invullen aan de balie. Een passerende bewaker in uniform kijkt naar Vanna en dan omlaag naar het ingestopte kindje in de maxicosi. Kijkt nog eens op naar Vanna. Verschuuren houdt zijn adem in.

De geboorte

Central Hospital in Phnom Penh, ruim drie weken eerder. Sander Verschuuren zit samen met zijn vader al uren op een kamertje te wachten. Een verdieping hoger kan elk moment zijn zoontje ter wereld komen. De keizersnede stond gepland om 5 uur 's middags. Nu is het al 9 uur geweest en niemand vertelt hun iets. Verschuuren probeert verpleegkundigen op de gang aan te schieten, maar die spreken geen Engels.

In hun verlangen naar een kind kwamen Verschuuren en zijn partner Karim Maasri vorig jaar terecht in Cambodja. In Nederland is het om ethische redenen verboden draagmoeders te betalen om een kind te voldragen - het risico op kinderhandel is volgens de Nederlandse overheid te groot. Maar in Cambodja bestond op dat moment geen regelgeving rondom commercieel draagmoederschap. En wat niet is verboden, is toegestaan. In een land waar een maandloon in een fabriek rond de 200 dollar ligt, zijn genoeg vrouwen bereid om voor 10 duizend dollar negen maanden hun baarmoeder te verhuren.

Karim Maasri (links) en Sander Verschuuren in hun Amsterdamse appartement met baby Mylan. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Verschuuren en Maasri schakelden het bemiddelingsbureau New Life in, dat hun de keuze gaf uit een fotoalbum met eiceldonoren. Het stel koos een blanke Zuid-Afrikaanse met Nederlandse roots, met de gedachte dat het in het belang is van het toekomstige kind als het er zo Hollands mogelijk uit komt te zien. Zo kon een embryo worden ontwikkeld dat in augustus 2016 succesvol werd geplaatst bij de 35-jarige Vanna, een Cambodjaanse fabrieksarbeider.

De Amsterdammers waren niet de enige wensouders die dit pad bewandelden. Nadat eerder onder meer Thailand en India de regels hadden aangescherpt, was Cambodja hard op weg zich te ontwikkelen tot het nieuwe hart van het internationale 'draagmoedertoerisme'. Daar zat de regering niet op te wachten. Dus vaardigde zij in november 2016 plotseling een verbod uit op commercieel draagmoederschap. Een Australische bemiddelaar werd gearresteerd en zit nog altijd vast. Een overgangsregeling voor de vermoedelijk honderden ouders die op dat moment al een kind verwachtten, kwam er niet.

In de ogen van de Cambodjaanse autoriteiten is het dus absoluut illegaal dat Verschuuren hier nu zit, op een bed in Central Hospital in Phnom Penh, in afwachting van zijn eerstgeborene. Via Skype praat hij met zijn man, die vanwege studieverplichtingen in Nederland is achtergebleven. Ook Maasri denkt dat het niet normaal is dat een keizersnede zo lang duurt.

De deur van het wachtkamertje heeft Verschuuren open laten staan, zodat hij het in elk geval hoort als er iets gebeurt op de gang. En dan ineens, om half elf, klinkt in de verte gehuil van een kind. Hij springt overeind. Een dokter en een verpleegkundige komen voorbij gerend met een baby'tje in hun armen, de navelstreng er nog aan. 'Your son, your son', roept de arts. Verschuuren sprint erachteraan.

Even later krijgt hij Mylan in zijn armen gedrukt. Nu is hij vader, maar zo voelt hij zich nog niet. Niemand legt hem iets uit, die eerste nacht. Tot aan het ochtendgloren zit hij wakend boven het wiegje, zich er constant van vergewissend dat hij het fragiele manneke nog hoort ademen. Af en toe voelt hij even aan dat kleine lijfje. Ja, hij is nog warm.

Strengere regelgeving

In Nederland is het niet toegestaan een draagmoeder meer dan een onkostenvergoeding te betalen voor het voldragen van een kind. In de praktijk is het daardoor bijna onmogelijk een draagmoeder te vinden, waardoor sommige wensouders uitwijken naar het buitenland. In de Verenigde Staten is commercieel draagmoederschap in sommige staten wel gereguleerd, maar daar kost een traject minstens 100 duizend dollar. Wensouders die zich dat niet kunnen veroorloven, gaan naar minder ontwikkelde landen waar de prijsstandaard laag ligt en regels (nog) ontbreken. Eerder waren Thailand en India populair, maar door strengere regelgeving in die landen verschoven bemiddelingsbureaus hun business de afgelopen twee jaar naar Cambodja. Een traject kost daar ongeveer 40 duizend dollar, waarvan 10 duizend dollar voor de draagmoeder is. Nu Cambodja de wetgeving ook aanscherpt, lijkt buurland Laos aan populariteit te winnen. Een nieuwe methode om regels te omzeilen is de 'hybride' aanpak: zo worden bijvoorbeeld Thaise draagmoeders ingevlogen in Laos om daar het embryo te laten plaatsen. Ze reizen terug naar Thailand en vertrekken na zeven maanden naar Singapore om daar te bevallen

het geregel

Verschuuren heeft tot begin juni een appartement gehuurd in een hotel in een rustige buitenwijk van Phnom Penh. Een wiegje is door het personeel geregeld en de bussen babymelkpoeder heeft hij zelf vantevoren ingeslagen bij de peperdure westerse supermarkt om de hoek. Het liefst zou hij zo snel mogelijk met zijn zoontje naar Nederland vertrekken, weg uit de klamme hitte en het eeuwige getoeter van tuktuks. Maar hij heeft zich erop ingesteld dat het nog wel een tijdje kan duren voordat ze Cambodja kunnen verlaten.

Verschuuren kent een homostel dat er maar liefst vijf maanden over deed om aan de juiste papieren te komen voor hun uitreis met draagmoederbaby. Andere kennissen zitten nu al drie maanden met hun pasgeborene vast in de Cambodjaanse hoofdstad.

Toen bemiddelingsorganisatie New Life zich eind 2016 leek terug te trekken uit Cambodja en niet meer van zich liet horen, is Verschuuren samen met de Volkskrant zelf op zoek gegaan naar draagmoeder Vanna. Tijdens zijn bezoek in januari ondertekende zij papieren waarin zij Verschuuren aanwees als de vader van het kind. Met die documenten kon hij in Amsterdam reeds de ongeboren vrucht erkennen. Dat heeft als grote voordeel dat Mylan direct bij zijn geboorte de Nederlandse nationaliteit heeft gekregen, wat anders niet het geval was geweest. Daardoor kan de Nederlandse ambassade hem direct helpen aan een paspoort voor Mylan.

Maar dat paspoort kan alleen op de ambassade worden afgehaald in Thailand of Singapore - Cambodja heeft geen Nederlandse ambassade - en om daar te komen, zijn een Cambodjaans paspoort voor Mylan nodig en de hulp van draagmoeder Vanna, want zij zal moeten meereizen om met baby de grens te kunnen oversteken.

Voor een paspoortaanvraag is bovendien toestemming van beide juridische ouders vereist. Omdat Vanna nog in het ziekenhuis ligt na de keizersnede, vindt de ontmoeting met de ambassademedewerker plaats aan de rand van haar bed in Central Hospital.

Draagmoeder Vanna: 'het afscheid was moeilijk'

Draagmoeder Vanna (35), voorheen werkzaam in een kledingfabriek:

'Het afscheid van Mylan in Singapore was erg moeilijk, ik zie hem als mijn kind en het voelde alsof hij mij nodig had. Ik knuffelde en kuste hem en moest huilen bij het afscheid. Nu gaat het beter met me omdat ik weet dat het goed met Mylan gaat. Sander heeft een foto gestuurd waarop hij vredig lag te slapen. Ik hoop dat hij volgend jaar met de baby bij mij op bezoek kan komen.

Het grootste deel van het verdiende geld heb ik gebruikt voor de aankoop van een stukje grond vlak bij de kledingfabriek. De bevolking hier groeit, maar de hoeveelheid grond niet, dus ik denk dat het een goede investering is want ik kan nu kamers laten bouwen om te verhuren.'

Het is voor Vanna het eerste weerzien na de geboorte. Verschuuren vraagt via de tolk of ze Mylan nogmaals wil zien, of dat ze dat emotioneel te ingewikkeld vindt. Zelf loog Vanna tegen het bemiddelingsbureau New Life dat ze al een dochter had. In werkelijkheid is ze ongewild kinderloos. Mylan voelt voor haar als een zoon en ze leeft helemaal op wanneer Verschuuren het jongetje voorzichtig in haar armen legt.

Als Vanna alle vragen van de ambassademedewerker naar tevredenheid heeft beantwoord, kan het Nederlandse paspoort worden geregeld. De volgende dag is Verschuuren twee uur in de weer bij een fotozaak om Mylan met open ogen op een pasfoto te krijgen.

Draagmoeder Vanna.

De reis

Via Vanna's broer, die een beetje Engels spreekt, legt Verschuuren twee weken later in de taxi nog eens uit wat ze moet antwoorden, mochten er vragen komen op het vliegveld. Bij de douane zullen ze zich voordoen als koppel. Ze gaan samen naar Singapore om een bezoek te brengen aan de Nederlandse ambassade en een tweede paspoort op te halen voor hun baby. Het woord draagmoeder mag absoluut niet vallen.

Het gaat goed. Eén beambte kijkt argwanend naar Vanna en de baby. Of beeldt Verschuuren zich dat maar in? Het blijft in elk geval bij kijken, ze komen ongeschonden door de grenscontrole. De eerste horde is genomen.

Even later zit Vanna gespannen in haar vliegtuigstoeltje. Ze is Cambodja nooit uit geweest, laat staan dat ze ooit heeft gevlogen. Verschuuren hoopt alleen maar dat ze snel de lucht in gaan. Hij is als de dood dat er ineens een overheidsbeambte de cabine in komt om alsnog een stokje te steken voor hun vertrek. Als hij de motoren hoort ronken en het toestel zich in beweging zet, valt er een last van zijn schouders.

In Singapore ontvangt Verschuuren na twee dagen het Nederlandse paspoort voor Mylan. Diezelfde avond volgt het afscheid. Vanna vliegt terug naar Cambodja, de baby die zij negen maanden droeg zal enkele uren later met zijn beide vaders - Maasri is er inmiddels ook - naar Nederland vertrekken. Het valt Vanna zichtbaar zwaar. Al draagt Mylan haar genen niet, hij is voor haar als haar eigen kind. Tien minuten knuffelt en speelt ze met de baby. Dan moet ze de taxi naar het vliegveld in. De tranen rollen over haar gezicht.

De thuiskomst

Als Maasri en Verschuuren met Mylan op de arm hun Amsterdamse appartement binnenlopen, is de babybox in de kamer versierd met slingers en ballonnen. Stiekem gedaan door opa en oma. Toen Verschuuren vier weken geleden vertrok, was onzeker hoe lang het zou gaan duren voor Mylan in Nederland zou aankomen en óf het allemaal wel zou lukken.

Nu zijn ze er dan toch eindelijk met zijn drieën. Zelden was Verschuuren zo blij om thuis te zijn. Kijkt hij naar het vredig op zijn speen sabbelende jongetje, dan was dat alle toestanden waard. Maar of ze nog een keer dit pad zouden bewandelen? Verschuuren en Maasri denken niet dat er snel een broertje of zusje voor Mylan komt.

Lees verder

Homostel haalt 'illegale' baby uit Cambodja met hulp ambassade
Cambodja verbood in november opeens commercieel draagmoederschap en voorzag niet in een overgangsregeling voor de vermoedelijk honderden wensouders en vrouwen die op dat moment al in verwachting waren.

Het Amsterdamse koppel wil een gezin, Vanna wil financieel onafhankelijk worden. Een win-winsituatie, zo lijkt. Via bemiddelingsbureau New Life vinden ze elkaar. Maar wat New Life niet vertelt, is dat er stemmen opgaan om commercieel draagmoederschap in Cambodja te verbieden (+).


'Er wordt gesproken over uitbuiting, maar wat is er op tegen als iemand het uit vrije wil doet en op die manier haar eigen kinderen kan laten studeren?' Interview met de oprichter van New Life (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden