Hoe anti-IS oproep van beroemde moslimprediker in de krant is beland

Een opmerkelijke advertentie in de Volkskrant vandaag: de wereldberoemde Turkse moslimprediker Fethullah Gülen distantieert zich 'als praktiserend moslim' in een uitgebreide oproep van terreurbeweging Islamitische Staat. 'De daden van IS zijn een schande voor het geloof dat de groep verkondigt', aldus Gülen. Hoe is deze advertentie in de krant terechtgekomen?

De advertentie van Fethullah Gülen, vandaag in de Volkskrant. Beeld Volkskrant

Om antwoord op die vraag te krijgen, volstaat een belletje met Platform INS, die het gedachtegoed van Gülen verspreidt, onder meer via deze advertentie. 'Onze organisatie is sinds 1998 bezig met het organiseren van activiteiten op het gebied van dialoog en emancipatie', licht Alper Alasag, secretaris van de organisatie, toe. 'INS wil vanuit moslimzijde een alternatief geluid bieden. We vinden het belangrijk dat de samenleving ziet dat niet alle moslims terreur goedkeuren.'

Fethullah Gülen, die in ballingschap in de Verenigde Staten verblijft, past goed binnen het straatje van de organisatie, vervolgt Alasag. 'Hij is open, helder en komt achteraf niet met mitsen en maren.'

Vorig jaar werd Gülen door TIME Magazine verkozen tot een van de invloedrijkste mensen ter wereld vanwege zijn rol in het bevorderen van tolerantie. De Turkse regering, Erdogan voorop, is minder gecharmeerd van de moslimprediker. Gülen wordt onder meer verantwoordelijk gehouden voor de afluisterpraktijken van begin dit jaar, waarin het corrupte karakter van de Turkse regering aan het licht kwam. Ook wordt Gülen beticht van het beramen van een staatsgreep. Hij is uitgemaakt voor geheim agent van zowel het Westen als de Israëlische geheime dienst. Erdogan heeft om zijn uitlevering gevraagd.

Open brief
De advertentie in de Volkskrant komt voort uit een open brief van Gülen die vorige week woensdag in The New York Times, Washington Post, Wall Street Journal, Chicago Tribune en LA Times verscheen. 'Elke vorm van geweld tegen onschuldige burgers of vervolging van minderheden is in strijd met de principes van de Koran en de traditie van de profeet Mohammed, vrede en zegeningen zij met hem', schrijft Gülen onder meer. En: 'Ik betuig mijn innige medeleven aan de families van de overledenen in Irak en Syrië, en de families van James Foley, Steven Sotloff en David Haines.'

Platform INS heeft de tekst vanuit het Engels vertaald en 'met behulp van donaties uit het bedrijfsleven' als advertentie in de Volkskrant geplaatst. De Belgische zusterkrant De Morgen heeft de oproep overgenomen. Vanmiddag is de advertentie ook in NRC Handelsblad verschenen.

Fethullah Gülen. Beeld epa

Advertentieruimte voor iedereen
Pieter Klok, plaatsvervangend hoofdredacteur van de Volkskrant, zegt dat er vooraf geen discussie heeft plaatsgevonden over plaatsing van de advertentie. 'In principe worden wij alleen op de hoogte gesteld als de advertentie discutabel is. Dat is hier niet het geval.'

Klok benadrukt dat iedereen aanspraak kan maken op de advertentieruimte in de krant, 'behalve als er smaad in het spel is of de wet wordt overtreden'.

Als in het oog springend voorbeeld noemt hij de advertentie van de PVV, die in februari 2012 in de Volkskrant verscheen. Klok: 'Dat heeft voor opzeggingen gezorgd, maar er was geen reden om deze advertentie te weigeren.'

Dat Gülen in de moslimwereld een omstreden figuur is, speelt in deze overweging geen rol. Volgens Platform INS is dit juist een voordeel. 'Hij zet mensen aan het denken', zegt Alasag. 'Zijn acties, waaronder zijn bezoek aan paus Paus Johannes II, roepen vanuit de moslimgemeenschap felle reacties op, maar mensen luisteren wel naar hem. Hij is een praktiserende moslim en verwijst geregeld naar de Koran. Gelovigen kunnen niet om hem heen.'

Gülen neemt niet voor de eerste keer stelling tegen IS. In augustus waarschuwde de moslimprediker ook al voor de invloed van de terreurbeweging. 'Die oproep hebben we toen op onze website geplaatst, maar daar kwamen bijna geen reacties op', aldus Alasag. 'Vandaar dat we hebben besloten om zijn nieuwe boodschap in de vorm van een advertentie te brengen.'

Fethullah Gülen. Beeld epa

Kritiek uit radicale hoek
De reacties zijn over het algemeen positief. Op Twitter wordt de boodschap van Gülen geprezen. Maar Alasag verwacht ook kritiek, vooral vanuit radicale hoek. 'We zijn wel wat gewend. Het is ook niet erg. De oproep van Gülen biedt stof tot nadenken. Daar is het ons uiteindelijk om te doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden