Hoe Amsterdam van Amsterdammers moet blijven

Hoe blijft Amsterdam van de Amsterdammers? Het aantal bezoekers nam de laatste vijf jaar toe van 14 naar 17 miljoen per jaar. Burgemeester Van der Laan wil een nieuwe bestuurlijke koers varen en deed dinsdagavond in de Stadsschouwburg vier voorstellen.

Toeristen met rolkoffers op de grachten in Amsterdam.Beeld ANP

Minder hotels

Burgemeester Van der Laan vertelde dinsdag dat economiewethouder Kajsa Ollongren alle 106 hotelplannen die op stapel staan in Amsterdam, goed voor ruim zesduizend bedden, nog eens tegen het licht houdt. 'Om te zien hoeveel van die hotels juridisch onvermijdelijk zijn.'

Het aantal hotelbedden in Amsterdam is tussen 2010 en 2016 toegenomen van 22 duizend tot 30 duizend nu. Mede dankzij de toeristen kwam de lokale economie betrekkelijk soepel door de crisis. Sinds maart dit jaar trapt de gemeente op de rem. In principe komen er geen nieuwe hotels meer bij, zeker niet in drukke gebieden als het centrum.

Betere hotelgasten

'Is het redelijk om hotels die geen enkele vorm van overlast veroorzaken net zo zwaar aan te slaan voor die belasting als hotels met gasten die veel overlast veroorzaken?' Die retorische vraag stelde Van der Laan dinsdag. Hij wil kijken wat er mogelijk is via de toeristenbelasting.

De gemeente zet de toeristenbelasting al in om toeristen over de stad te spreiden. De belasting is hoger voor hotels in de binnenstad dan daarbuiten. Nu suggereert de burgemeester, zonder dat voorstel verder uit te werken, dus om een hotel voor kunstliefhebbers lager te belasten dan een herberg voor dom zuipvolk.

De stad wil af van de 'het platte toerisme', zei de woordvoerder van Amsterdam Marketing eerder dit jaar tegen tegen de Volkskrant. 'Gasten die een goedkoop decor zoeken voor hun eigen feestje.' Toeristen die 'bewust voor Amsterdam kiezen', die heeft de stad veel liever. 'Van rijke Aziaat tot backpackende student die stoned de zonnebloemen van Van Gogh komt bekijken.' Om de toestroom van 'foute' bezoekers te stoppen laat Amsterdam Marketing nu al verstek gaan bij vakantiebeurzen waar touroperators goedkope groepsreizen inkopen.

Politie undercover op de Wallen om (nep)drugsdealers en zakkenrollers te pakken.Beeld Hollandse Hoogte

Airbnb aanpakken

Van der Laan wil het verhuurplatform Airbnb tot meer openheid dwingen, zodat het makkelijker wordt de regels te handhaven. Tijdelijke verhuur is in de stad toegestaan voor in totaal maximaal 60 dagen per jaar, maar de controle van die regel is lastig. Het Amsterdamse aanbod op Airbnb is in vijf jaar gegroeid tot ongeveer 14 duizend.

Airbnb wil de gemeente niet helpen om klanten aan te geven die de gemeentelijke regels aan hun laars lappen. In de woorden van de burgemeester is het een van de verhuursites die 'wel de deeleconomie bejubelen, maar zelf geen informatie willen delen'.

Van der Laan hoopt het bedrijf nu via samenwerking met andere populaire Europese steden aan te pakken. Daarbij noemde Van der Laan het voorbeeld van New York, waar wetgeving in de maak is die het verbiedt appartementen voor minder dan 30 dagen te verhuren.

Naast Van der Laans suggestie om Europees samen te spannen tegen Airbnb, lobbyt verantwoordelijk wethouders Ivens (SP, Wonen) in Den Haag voor een oplossing die de gemeente voor handhaving minder afhankelijk maakt van verhuursites. Hij wil een gemeentelijk registratiesysteem waar Amsterdammers die hun huis verhuren dat moeten melden. Minister Stef Blok vindt dat vooralsnog echter een te grote inbreuk op de privacy.

Toeristenwinkels de voet dwars zetten

Van der Laan wil de verschraling van het winkelaanbod in de binnenstad een halt toeroepen. Hij gaat daarvoor de hulp van Den Haag inroepen, om de ruimte te krijgen te zeggen welk type winkel waar mag komen.

De opkomst van wafel- en ijswinkels met Nutallapotten groeide de afgelopen jaren uit tot hét symbool van de verschraling van het aanbod. Met de tientallen winkeltjes vol dure toeristenkaasjes als steevast steunbewijs. Buitenlandse bezoekers geven er graag hun geld uit, maar het ziet er saai uit en buurtbewoners moeten vertrouwde winkeltjes missen.

Dit laatste voorstel van Van der Laan getuigt naast urgentie ook van de machteloosheid van het stadsbestuur. De hotelstop heeft de gemeente in eigen hand. Leuke toeristen selecteren via toeristenbelasting lijkt lastig uit te voeren. Voor de overige maatregelen is de stad sterk afhankelijk van Den Haag, samenwerking met andere Europese steden en van internationale verhuurbedrijven.

Toch markeert de speech een nieuwe bestuurlijke koers. Van der Laan is namelijk voorzitter van een college dat waarin met name de grootste partij, D66, de groei van het toerisme tot zeer recent vooral als een goede zaak zag. En al moet Amsterdam in de woorden van de burgemeester een 'gastvrije en tolerante stad' blijven, het woongenot van de Amsterdammer is politiek gezien inmiddels een groter zorg dan de omzet van hotels, restaurants, musea en wafelwinkels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden