Hoe alles zou veranderen deze campagne en gewoon hetzelfde bleef

Waarom dit doodgewone verkiezingen zijn.

Alles weer zoals het hoort.

Naast mijn huis staat een ambulant bord voor verkiezingsposters. Iemand heeft het uit de opslag gehaald en brengt het straks weer terug. Ik hield dat bord de afgelopen weken goed in de gaten, want dit werd een bijzondere campagne. Niets zou meer normaal zijn, daar kwam het op neer, alle wetten van de politiek getart.

Maar nu ik naar het bord kijk, overvalt me een geweldig gevoel van normaliteit.

Eerst kwam het hoofd van Geert erop, keurig rechtsonder in de hoek. Daarna wat klein nieuw grut. Maar Geert is beschadigd en het kleine grut werd van het weekend platgewalst: hopla daar gingen de extra large posters van D66 over het arme Denk heen. 'Het is plakoorlog', zei Thomas, die de lijmborstel hanteerde, en venijnig opmerkte dat de PvdA ontbrak. Een dag later zaten ook de hondstrouwe ogen van Lodewijk erop - alles weer zoals het hoort.

Denkend aan de afgelopen verkiezingscampagne zie ik zeven mannen keurig elkaars dassen knopen, hun pakken in vijftig tinten blauw. Dat mag je best het establishment noemen. De meesten gaan lang mee: hun stemmen en gebaren zijn me vertrouwd zoals de stem en de gebaren van mijn vrouw. Het verschil is dat mijn vrouw me nog weleens iets nieuws vertelt.

Mark, Geert, Sybrand, Emile, Alexander, Lodewijk en Jesse. Van Jesse kun je zeggen dat hij nieuw is en een andere performance heeft, maar verandert er iets wezenlijks in zijn partij? Geert draait dertien jaar dezelfde platen, hij lijkt me de dj die langzaam doorkrijgt dat zijn muziek niet meer de modernste is. Van hem geen nieuws deze campagne, geen lekkere neologismen, geen rechtse directen uit de goede hoek. Misschien is de reden dat hij moet debatteren met een kogelwerend vest. Maar met dat gekke fotoshoppen is hij ook al gestopt.

De PvdA gaat vast een dramatische avond tegemoet, net als het CDA destijds. En moet je die nu eens zien.

Het hoofd van Geert, keurig rechtsonder in de hoek.

Het meest verkochte boek deze week is dat van Joris Luyendijk: Kunnen we praten, een pamflet 'voor iedereen die net als ik het vertrouwen in de traditionele politieke partijen kwijt is'. Het staat op 1 in de Bestseller 60. Een fel boekje over het verlies van het woord solidariteit aan de 'neoliberale technocratie', over het punt dat de populisten hebben, over het failliet van de oude politiek, zonder oplossingen maar met een ontwapenend 'ik weet het ook niet meer' op de laatste pagina. Mensen kopen dat boekje, dus het leeft.

En wat staat er tegenover, in vol ornaat? Het ouwe trouwe establishment.

Het verkiezingsbord naast mijn huis heeft ook de namen en gezichten van partijen die het anders willen. Een paar krijgen vast een zeteltje voor de moeite. Maar het blijft schrapen. En de echte vernieuwer, GeenPeil, sterft inmiddels in zijn eigen strijd.

In de brievenbus kreeg ik een flyer van Nieuwe Wegen. Dat wil een redelijk alternatief zijn voor het populisme. Met de nummer 1 van de partij, Alfred Oosenbrug, had ik een e-maildebatje. Ook hij is het 'vertrouwen in de gevestigde politieke partijen geheel verloren' en wil dat terugwinnen zonder te vervallen in plat simplisme. Werkelijke betrokkenheid bij het establishment ontbreekt, schrijft hij, het is 'enkel voor de bühne' dat de politici zich nu 'de benen uit het lijf lopen' om de burger te ontmoeten. Dat klinkt heel Luyendijkiaans.

Zelf loopt Alfred zich ook de benen uit het lijf om Nieuwe Wegen op de bühne te krijgen, flyerend in zijn buurt en in het stadshart, maar meer dan een artikel in De Postiljon voor Zoetermeer e.o. ('oplage 72.000') levert het niet op. En aardige gesprekjes met 'een dakdekker, metselaar, stratenmaker' die hem uitleggen dat ze de PVV niet in alles steunen, maar er toch op stemmen omdat Geert groot is en misschien potten kan breken.

Het is een leuke man, Alfred, met een kameraadschappelijke stem, maar hij is ook een verzekeringswiskundige die zichzelf kan relativeren. Dat doet het voor de camera minder goed - hij is de eerste die het erkent. Dan kiezen de media toch liever voor 'de clowns' en voor het 'entertainment' van Denk, Sylvana, Baudet en Roos. En voor het establishment, uiteraard.

D66: `Het is plakoorlog.'

Flyert Nieuwe Wegen in Den Haag, komen ze 'het leger van D66' tegen. Zij zijn met vier, D66 is met dertig - zo voelt overmacht. In Rotterdam liepen meer flyeraars van GroenLinks 'dan zo'n beetje onze hele landelijke club. Dan zie je de verhoudingen.'

Conclusie: 'De gevestigde partijen blijven aan de macht.'

Watskeburt? Nikskeburt.

Vandaag is de campagne voorbij en morgen begint het politiek kwartetten. Dat zal ook weer anders zijn dan anders, en alle wetten tarten. Maar alles wat verandert, blijft uiteindelijk ook hetzelfde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden