Hobby

Wat er kan gebeuren wanneer 'een saai nutsbedrijf' wil veranderen in 'een innovatief marktbedrijf, gericht op groene energie, viel gisteren te lezen in een minutieus verslag in de Volkskrant, van de hand van Ana van Es. De transformatie van Rendo van degelijk, niks-aan-de-hand stroombedrijfje te Meppel, eigendom van negen gemeenten, tot internationaal voorloper op het gebied van de hipste, op oud-Indiaanse wijsheid gebaseerde groene-energietechnieken liep gruwelijk mis.

Ditmaal niet doordat de op de vrije markt losgelaten directie aan grootheidswaanzin ging lijden en op de afdeling boekhouding bordjes met Treasury Department spijkerde, maar doordat de nieuwe situatie ruimte bood aan ordinaire oplichting. Inmiddels is de Rendo-top opgepakt, op verdenking van miljoenenfraude. De gemeente Steenwijk, gelegen 'aan het einde van de stroomdraad', blijft achter met een walmende elektriciteitscentrale en een miljoenenstrop.

Het slagveld overziend, is er een constante die we tegenkomen bij alle ontsporingen van wat ooit nette woningcorporaties, slibverwerkers, waterbedrijven, ziekenhuizen en hogescholen waren voordat ze werden losgelaten in de wereld van targets, benchmarks, global ambitions en geld verdienen met geld: het toezicht lag weer eens te snurken.

Dit keer heet de heer op leeftijd die het toezicht er wel even bij zou doen en ziende blind was Hayo Apotheker. Rijgt al een half mensenleven lang burgemeestersposten aan elkaar, is eventjes minister geweest, liet als president-commissaris van Rendo twee fraudezaken grotelijks uit de hand lopen. Tegelijkertijd was hij burgemeester van Steenwijk, de plek waar Rendo de nieuwe elektriciteitscentralemocht neerzetten. Een combinatie die om problemen smeekt.

Woedend was Apotheker toen NRC Handelsblad onlangs suggereerde dat er bij de kwestie-Rendo ook voor hem 'iets leuks' in het vat had gezeten. Hij had niets gehoord, niets gezien, niets geweten, schreef hij in een reactie. 'Mijn integriteit is in het geding.'

Wellicht had hij zijn integriteit heel kunnen houden als hij zich had beperkt tot burgemeesteren en het toezicht op Rendo had overgelaten aan iemand met meer tijd en meer verstand van stroom, geld en de combinatie van die twee. In de Volkskrant zegt Apotheker dat hij het zelf ook een vreemde dubbelfunctie vond. Maar de statuten schreven nu eenmaal voor dat de burgemeester zelf het toezicht op zich moest nemen - een bepaling die verbijsterend genoeg geldt voor meer bedrijven die in handen zijn van de lokale overheid.

Toezicht houden is een complexe, intensieve aangelegenheid en geen hobby voor old boys die beloond moeten worden met een nette betrekking. Gisteren herinnerde Het Financieele Dagblad eraan dat de toezichthouder op de ontspoorde woningbouwvereniging Vestia, het Waarborgfonds Sociale Woningbouw, jarenlang het derivatengegok bij Vestia liet passeren - men had er geen idee van, en als men er wel een idee van had, hield men de mond. De president-commissaris bij WSW heette Marcel van Dam. Toen twee externe specialisten in derivaten Van Dam geschokt aan zijn jasje trokken over de risico's die Vestia liep, zou hij volgens het FD geantwoord hebben: 'Het is allemaal onder controle.'

Een lokale CDA-afdeling heeft naar aanleiding van het Rendo-debacle opgeroepen toezichthouders voortaan te selecteren op expertise. Klinkt volkomen logisch in de normale wereld. In het labyrint van semi-overheidsbedrijven is dit een revolutionair inzicht.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden