Hitte kruipt als stille dood over platteland VS

Een krukdroge, hete wind waait over de bruine weiden rond de boerderij van Stanley en Lucile Roller. Er staan maar een paar kalveren op het dorre gras dat onder hun hoeven knispert....

'Ik heb het nog nooit zo lang droog zien blijven', zegt Stanley Roller, die met een korte onderbreking voor de militaire dienst al vijftig jaar in het boerenbedrijf zit. Hij veegt met zijn voet het stof weg van een steen bij de oude stal. '1913' staat er in de steen gekerfd, het jaar dat zijn vader en zijn ooms de boerderij begonnen. Op een schoolbord in de nieuwe stal heeft Roller het einde geregistreerd: 'Vee verkocht, 5 augustus 1999'.

Roller is 65, maar hij was nog lang niet van plan zijn melkkoeien weg te doen. Maar de droogte - het afgelopen jaar is er dertig centimeter minder regen gevallen dan normaal - maakte doorgaan te riskant.

Om hun vijftig Jersey-koeien in leven te houden zouden de Rollers flink wat hooi en maïs bij moeten kopen. Normaal kunnen ze het grasland vier keer maaien , maar dit jaar kwam er maar een mager vrachtje hooi af. Het maïsveld staat er droevig bij. De planten reiken maar tot Rollers middel. 'Het zou ruim drie meter hoog moeten staan', zegt Roller, en hij pulkt een minuscuul kolfje uit het blad.

Het district Rockingham is een van de belangrijkste zuivelgebieden in de VS, maar dit jaar zal de opbrengst heel wat lager uitvallen dan normaal. De Rollers schatten dat hun koeien 20 procent minder melk gaven dan gewoonlijk. 'Het zal voor heel wat boeren moeilijk zijn het hoofd boven water te houden', zegt Stanley.

De autoriteiten van het naburige West-Virginia voorspellen dat de droogte het einde zal betekenen voor zeker 10 procent van de boeren, vooral de kleine familiebedrijven.

Niet alleen de veehouderij, ook de andere boeren hebben het moeilijk. De oogst zal minimaal zijn, terwijl de prijzen voor graan en maïs op de wereldmarkt lager zijn dan ooit. De Amerikaanse boeren worden nog eens extra getroffen door het wegvallen van de markt in Azië. Door de financiële crisis is de vraag daar flink afgenomen. Verwacht wordt dat het netto-inkomen van de boerderijen dit jaar ongeveer 16 procent lager zal uitkomen dan de voorgaande jaren.

Het is de ergste droogte sinds de tijd van de beruchte Dust Bowl, in de jaren dertig, toen honderdduizenden boeren hun bedrijf verloren en talloze mensen van het platteland werden verjaagd door de zandstormen en de armoede.

De regering-Clinton heeft West-Virginia en delen van Maryland, East-Virginia, Ohio en Pennsylvania tot rampgebied verklaard. Dat betekent dat boeren die in problemen komen een beroep kunnen doen op de overheid en in aanmerking komen voor leningen met een lage rente.

Maar ook in andere delen van de Verenigde Staten is de situatie nijpend. In South Dakota hebben het afgelopen jaar ruim tweeduizend boeren besloten ermee op te houden. 'Een stille dood kruipt door het Amerikaanse platteland', zegt senator Tom Daschle, die uit South Dakota komt. Volgens hem staan er in zijn staat overal boerderijen leeg en ligt het land braak op een schaal, 'zoals we sinds de Grote Depressie niet hebben gezien'.

De Democraten en de Republikeinen hebben haastig concurrerende hulppakketten in elkaar getimmerd om de noodlijdende boeren te helpen. De Democraten wilden 10,8 miljard dollar aan noodhulp voor de boeren uittrekken. Maar dat ging de Republikeinen te ver. Zij stemden het Democratische voorstel weg en kwamen met een eigen noodhulp-pakket van 7 miljard dollar.

Een groot deel van dat bedrag - 5,6 miljard dollar - zal worden besteed aan rechtstreekse hulp voor noodlijdende boeren. De rest wordt in de vorm van subsidies uitgekeerd aan melkveehouders, pindaboeren en producenten van oliezaden en sojabonen.

Het is het tweede achtereenvolgende jaar dat het Amerikaanse Congres miljarden uittrekt voor noodhulp aan de boeren. Vorig jaar besloot het Congres zes miljard dollar uit te keren nadat de boeren in het zuidwesten van de Verenigde Staten door droogte waren getroffen.

De zeven miljard die de Senaat nu opzij gezet heeft voor hulp aan de boeren moet komen uit het begrotingsoverschot dat voor komend jaar wordt verwacht. In totaal slokt de hulp aan de boeren de helft van het verwachte overschot op (de gelden voor social security - de Amerikaanse AOW - niet meegerekend).

In Washington vragen sommigen zich af of de Senaat niet te royaal is met de hulp. 'We geven enorme bedragen uit, terwijl we geen gegevens hebben over de omvang van de problemen', waarschuwde de conservatieve senator Phil Gramm.

Gramm en andere conservatieve Congresleden klagen dat de royale schenkingen uit de staatskas eigenlijk indruisen tegen de Freedom to Farm Act, die de Republikeinen in 1996 door het Congres wisten te krijgen. De bedoeling daarvan was de landbouw meer in overeenstemming te brengen met de wetten van de vrije markt. In het kader daarvan zouden de landbouwsubsidies langzamerhand worden afgeschaft.

Als het aan de boeren ligt, wordt de droogte van 1999 het signaal om de vrije-marktideeën van de Freedom to Farm Act weer terug te draaien. 'Wat hebben we aan noodhulp?' vraagt Stanley Roller zich af. 'Het is beter als de prijzen omhoog gaan. We moeten meer bescherming krijgen. We hebben lang genoeg in het verdomhoekje gezeten'.

Voor de Rollers is het nu echter een theoretische discussie. Hun vee is verkocht. Was het niet moeilijk afscheid te nemen van hun koeien? 'Het is nog niet helemaal doorgedrongen', zegt Stanley Roller. Hij geniet er nu van dat hij voor het eerst sinds bijna vijftig jaar niet om half vier in de ochtend hoeft op te staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.