Hitlers radiospeech: straattaal, doorspekt met onwaarheden

Dagboek

Beeld Bundesarchief Beeld 102-10460

Amsterdam, 13 september 1938

Gisteren hoorde ik Hitler aan de radio voor de eerste maal in mijn leven. Het was onbeschaafd van vorm, zeer ruw tegenover zijn tegenstanders. Benesj werd met evenveel woorden voor een leugenaar uitgemaakt. De wereld is wel diep gezonken, dat het ééne staatshoofd zoo tegenover het andere optreedt. Straattaal, doorspekt met onwaarheden. De luide stem sloeg nu en dan in brullen of krijschen over. Hij pauseerde telkens om bijval uit te lokken, die hem door een tierend en loeiend gehoor geschonken werd.

15 september

Gisterenavond, toen ik naar het feestmaal in de Ridderzaal reed, flitste door mijn hoofd de gedachte: 'Als Chamberlain eens naar Berchtesgaden vloog om Hitler te spreken.' Na den maaltijd zeide admiraal Furstner, dat het bericht uit Londen binnengekomen was, dat Chamberlain vandaag het besluit genomen had. Ik zeide, dat ik het gedroomd had, maar het desniettemin niet geloofde. De Premier van het Britsche Rijk naar den Duitschen demagoog, omringd door kwaadwillende raadgevers?

Vanmorgen staat het echter vast, dat hij dezen stap onderneemt, nu het duidelijk is, dat Hitler's rede de directe aanleiding tot het afbreken der onderhandelingen door de Sudeten is geweest en de toestand buitengewoon ernstig geworden is. Het is een extreme daad van moed of een zwakheid.

Ernst Heldring (1871-1954), bankier, reder en politicus. Ingekort fragment uit Herinnering en dagboek; Wolters-Noordhoff, 1970.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.