Hitler en Gandhi grepen naast Nobelprijs voor de Vrede

Op elke winnaar van een Nobelprijs zijn er tientallen verliezers. Mensen en organisaties die zijn voorgedragen, maar niet in de prijzen vielen. De Nobelcomités houden hun namen minstens 50 jaar lang geheim. In de lange rij niet-winnaars die zijn vrijgegeven, zijn enkele bizarre nominaties te vinden.

De eerste pagina van een verzamelboek voor kinderen, waarin zij stickers konden plakken die de opkomst van Hitler en het Derde Rijk uitbeelden. © epa

Adolf Hitler bijvoorbeeld, de wrede dictator van nazi-Duitsland, die miljoenen Joden, zigeuners, homo's en anderen liet vermoorden. In 1939 was hij in de race voor de Nobelprijs voor de Vrede. Dat jaar brak de Tweede Wereldoorlog uit.

Hitler was voorgedragen door de Zweedse politicus Erik Brandt. Die wilde met de bizarre nominatie vooral een statement maken. Hij vond de kandidatuur van de Britse premier Neville Chamberlain ongepast. Die wilde namelijk niet optreden tegen nazi-Duitsland, maar offerde het Tsjechoslowaakse Sudetenland op in een wanhopige en vergeefse poging oorlog te voorkomen.

De houding van Brandt wordt duidelijk in zijn brief aan het Nobelcomité. 'Als de oorlogshitsers zich inhouden, zal Hitler binnenkort vrede brengen over heel Europa en misschien over de hele wereld', schreef hij cynisch. Na enkele dagen ophef trok Brandt de nominatie in. De Nobelprijs voor de Vrede werd dat jaar niet toegekend.

Mussolini en Stalin
Andere verliezers waren de Italiaanse fascistenleider Benito Mussolini en Sovjet-dictator Jozef Stalin, maar ook de meest vreedzame politicus van de 20e eeuw, de Indiase onafhankelijkheidsleider Mahatma Gandhi. Hij was genomineerd voor de vredesprijs in 1937, 1938, 1939, 1947 en 1948, het jaar waarin hij werd vermoord. De jury overwoog Gandhi postuum de Nobelprijs voor de Vrede toe te kennen, maar besloot dat jaar geen winnaar aan te wijzen. Volgens de juryleden was er ' geen geschikte levende kandidaat'. Dat Gandhi nooit een Nobelprijs heeft gekregen, was de grootste misser uit de geschiedenis van de prijzen, erkende juryvoorzitter Geir Lundestad in 2006.

Literatuur
Nederland heeft in de afgelopen 110 jaar 14 Nobelprijzen gewonnen. De enige categorie waarin Nederland ontbreekt is Literatuur. Toch zijn enkele grote Nederlandse schrijvers en dichters daarvoor in de race geweest, blijkt uit de Nobelarchieven. Zo is Willem Kloos vijf keer voorgedragen. Ook J.C. Bloem, Frederik van Eeden, Henriette Roland Holst en Simon Vestdijk waren volgens de jury niet goed genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden