Historische conferentie moet Myanmar lijmen

Generaal Aung San bracht in 1947 de leiders van alle volken van het toenmalige Birma bij elkaar. In het dorp Panglong zouden zij de grondslag moeten leggen van het Birma van de toekomst: een federale staat waarin alle volken en alle etniciteiten harmonieus naast elkaar zouden leven. Hij was zo overtuigd van zijn ideaal dat hij de volken zelfs beloofde dat zij zich mochten afscheiden als zij niet tevreden waren met de nieuwe natie.

Aung San Suu Kyi op de vredesconferentie. Beeld epa

Aung San werd vermoord, en zijn droom viel in duigen. De federale staat kwam er nog wel, maar over afscheiding werd nooit meer gesproken. Elke poging daartoe werd met grof geweld de kop in gedrukt. Dat leidde tot opstanden van de etnische groepen, en tot oorlogen die tot op de dag van vandaag nog niet zijn uitgevochten.

Aung San's dochter, Aung San Suu Kyi, wil nu de scherven van haar vader's droom gaan lijmen. Woensdag is in de hoofdstad Naypyidaw een conferentie begonnen die een einde moet maken aan alle oorlogen, en een eerste aanzet moet geven tot de harmonieuze samenleving die haar vader zeventig jaar geleden voor ogen stond.

Herkansing

Met gevoel voor historische symboliek heeft zij de conferentie 'Panglong Conferentie van de 21e eeuw' genoemd. Hier begint het land opnieuw, waar het in 1947 bleef steken. Myanmar, zoals Birma tegenwoordig heet, gaat in de herkansing.

Bijna iedereen is er, en dat is op zichzelf al een klein succes. Zeventien rebellengroepen hebben afgevaardigden gestuurd. In totaal zevenhonderd vertegenwoordigers van leger, politieke partijen en etnische opstandelingen zijn bijeen om het vredesproces van de grond te trekken. De conferentie krijgt nog extra gewicht door de aanwezigheid van secretaris-generaal van de Verenigde Naties Ban Ky Moon.

Bij de opening van de mega-conferentie maakt Aung San Suu Kyi duidelijk dat het menens is. Als er geen vrede wordt gesloten wordt het nooit wat met Myanmar, zegt zij: 'Als wij er niet in slagen nationale verzoening en nationale eenheid te bewerkstelligen, zullen wij nooit een houdbare en blijvend vreedzame unie kunnen bouwen.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Aung San Suu Kyi (M) met president Htin Kyaw (M-L), VN secretaris-generaal Ban Ki-Moon (L) en andere vertegenwoordigers van rebellengroepen en politieke partijen. Beeld afp

Oplaaiende gevechten

Het begin van de conferentie wordt overschaduwd door berichten over oplaaiende gevechten in het noorden van het land. De gevechten zijn niet echt een verrassing, want niemand verwacht dat het van de ene op de andere dag vrede zal zijn. Het wantrouwen tussen rebellen en leger is na tientallen jaren oorlog veel te groot, en de macht van Aung San Suu Kyi is nog veel te pril om meteen zaken te gaan doen. Suu Kyi moet haar gezag nog vestigen, en het leger moet eerst maar eens echt bewijzen dat het wil meebouwen aan duurzame vrede en democratie.

De conferentie gaat naar verwachting vijf dagen duren, dagen waarin de partijen elkaar voorzichtig zullen aftasten. Daarna begint een lang proces. Eerst moeten leger en rebellen de wapens neerleggen. De etnische groepen zullen niet rusten voordat zij harde garanties hebben voor autonomie, gelijke rechten en hulp bij de wederopbouw. Het leger zal zich moeten terugtrekken, waarna een periode van normalisering moet beginnen, waarvan niemand kan inschatten hoe lang die zal gaan duren.

Hele gebieden zijn bij de gevechten verwoest of onbewoonbaar geworden. In de Kachin-staat, aan de grens met China, zitten meer dan honderdduizend mensen in vluchtelingenkampen. Tienduizenden leden van het naburige Shan-volk zijn de grens overgevlucht en zitten in China in kampen. In Thailand wonen tienduizenden Karen al meer dan dertig jaar in kampen. Hele generaties zijn opgegroeid met oorlog, en met een oorlogseconomie van smokkel en geritsel. Warlords, legerofficieren en mafia's maken er de dienst uit, en die zullen hun winstgevende omgeving niet zomaar willen opgeven. Dat kost tijd.

Volwassen land

Pas als de oorlogen zijn beëindigd zal Myanmar een volwassen land zijn, waar de economie zich vrij kan ontwikkelen. Dat laatste is waar de wereld op zit te wachten sinds de militaire junta zich, in 2010, terugtrok en een geleide democratisering in gang zette. Myanmar opende zijn deuren naar de wereld, en de wereld antwoordde met het beëindigen van de wurgende sancties die tegen de militaire junta waren uitgevaardigd.

Die democratisering is nog niet af. Suu Kyi is nu de feitelijke regeringsleider, maar de militairen zijn nog niet weg. Zij hebben een deel van hun greep op de regering behouden: militairen bezetten nog steeds een kwart van de zetels in het parlement, en hebben de leiding over drie cruciale ministeries. Bovendien hebben zij de absolute zeggenschap over de gebieden waar wordt gevochten. Niet Suu Kyi maar het leger heeft daarom de sleutel in handen voor het welslagen van het vredesproces.

Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi probeert de mooie droom van haar vader te verwezenlijken, maar kan dat niet zonder de hulp van het leger dat die droom aan diggelen heeft geslagen. Het begin is er nu. Woensdag, aan het begin van de 'Panglong-conferentie', lijken de betrekkingen tussen Suu Kyi en legerleider Min Aung Hlain allerhartelijkst. De vraag is nu of zij dat zo kan houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden