interview Simon schama

Historicus Simon Schama: ‘Notre Dame is bezit van ons allemaal. Dat maakt het emotioneel’

‘Het is heartbreaking’, zegt de Britse (kunst)historicus Simon Schama aan de telefoon vanuit de Verenigde Staten. De brand in de Notre Dame in Parijs is een grote gebeurtenis in onze ‘Instagram-wereld’, zegt hij. 

De Notre Dame in brand. Beeld AP

De beelden gaan razendsnel de wereld rond en mensen reageren er heel emotioneel op. ‘De Notre Dame staat er al zo lang, en het is minst utilitaire gebouw dat je je maar kunt voorstellen. Ze staat er niet om winst mee te maken’, aldus Schama.

De Notre Dame heeft een ‘heroïsche, epische kwaliteit’, zegt Schama. De kerk werd aangevallen door de Hugenoten in de 16de eeuw en de Franse revolutionairen in de 18de eeuw. De eerste steen werd gelegd in 1163, maar eeuw na eeuw werd er aan de kathedraal gebouwd, verbouwd en gerestaureerd. De torenspits die door de brand instortte werd in de 19de eeuw aangebracht door de architect Viollet-le-Duc.

Ook na deze brand kan de kathedraal opnieuw worden opgebouwd, zegt Schama. ‘Er was een enorme brand in de York Minster, de kathedraal van York in Engeland, in 1984. Die is op een prachtige manier herbouwd. Ook de Notre Dame kan herbouwd worden.’

Glas-in-lood

Wel bleef in York het middeleeuwse glas-in-lood gespaard. In Parijs lijkt een groot deel daarvan verloren. Het middeleeuws glas zat vooral in het dwarsschip, aan de noord- en de zuidkant, waar de brand het hevigst gewoed heeft. De beroemde westelijke façade lijkt de brand beter doorstaan te hebben, maar het glas in het venster aan de westkant komt uit de 19de eeuw.

Als fel tegenstander van de Brexit ziet Schama in de verdrietige reacties op de brand een bewijs dat er een Europese cultuur bestaat. ‘De Notre Dame is bezit van ons allemaal. Dat maakt het emotioneel. Het is een gedeeld verlies. Er is iets speciaals aan een kathedraal in het hart van de stad, zoals Saint Paul’s en de Westminster Abbey in Londen, en de Dom in Keulen. De kathedraal in Chartres is misschien mooier, maar die staat in Chartres.’

Aan het begin van de 19de eeuw was de Notre Dame weinig meer dan een ruïne, maar de kathedraal werd weer populair gemaakt door De klokkenluider van de Notre Dame, de roman van Victor Hugo uit 1831. Schama: ‘Hugo heeft heel goed aangevoeld wat het betekent, zo’n plaats voor iedereen op een eiland in het hart van de stad. De Notre Dame is geen intellectuele constructie, het is een kathedraal die gebouwd is om aan ieders emotionele behoeften te voldoen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.