Hillen mixt een fatale cocktail

DEN HAAG - Soms komen bestuurders in problemen omdat ze zichzelf dramatisch presenteren. Doodvermoeid uit je ogen kijken, je schouders laten hangen, minachting tonen voor de Kamer, in halfslaap vallen tijdens debatten en algehele desinteresse uitstralen zijn enkele alarmerende symptomen.

Hillen en Van Uhm. Beeld anp

Soms komen bestuurders in problemen vanwege de feiten, bijvoorbeeld omdat ze keer op keer worden geconfronteerd met blunders die zich onder hun verantwoordelijkheid hebben voltrok­ken.

En soms komen presentatie en feiten samen in een fatale cocktail. En dan ook nog op een moment dat kiezers en de volksvertegenwoordiging juist optimale scherpte verwachten, omdat er zware beslissingen moeten worden genomen.

Dat alles overkomt nu Hans Hillen, de veelgeplaagde minister van Defensie.

De blunders
Eerst maar de blunders. Hillen heeft een groot probleem met zijn eigen organisatie. Eerst waren er de onthullingen over de Defensie Materieel Organisatie (DMO), waar diefstal, intimidatie en integriteitsschendingen aan de orde van de dag blijken. Hillen trachtte de feiten af te doen als 'incidenten', waartegen bovendien al was opgetreden, waarna duidelijk werd dat het allerminst incidenten zijn. Ambtenaren verzwegen cruciale informatie voor hun minister.

Nu komt daar het debacle van Sirte bij: de evacuatie van een Nederlander uit Libië mislukte faliekant, onder meer doordat defensie-onderdelen onvoldoende communiceerden en de operatie niet grondig genoeg werd voorbereid. Nederland speelde zich daardoor internationaal knullig in de kijker en stelde de levens van drie militairen in de waagschaal. De Kamer heeft grote moeite om de gang van zaken te reconstrueren, doordat het kabinet, Hillen voorop, de Kamer tot nu toe zeer karig en deels onjuist informeerde.

De omstandigheden
Dan de omstandigheden. Die zijn uiterst precair. Deze week zond Hillen 200 militairen, een marineschip en 6 straaljagers naar het oorlogsgebied in Libië. Eerst alleen om wapensmokkelaars te onderscheppen, maar nu ook om het vliegverbod te handhaven, met verhoogde kans op serieus wapengekletter. Een groeiend deel van de Kamer wil zeker weten dat die militairen worden aangestuurd door een vastberaden minister, die zijn eigen departement onder controle heeft.

Dat geldt ook voor die andere beslissing die boven het ministerie hangt: de megabezuiniging van 1 miljard euro. Hillen moet komende maand het ontslag van tienduizend mensen bekendmaken. Ook voor een dergelijke pijnlijke beslissing is gezag, overwicht en controle nodig. Daaraan lijkt het nu te ontbreken.

In zijn presentatie doet Hillen er intussen weinig aan om het beeld te corrigeren. Bij Kamerdebatten zit hij er verveeld bij, na afloop stelt hij zich geringschattend op tegenover kritische Kamerleden en hij toont nauwelijks berouw voor de fouten die onder zijn verantwoordelijkheid zijn gemaakt.

Zelfs bij de bekendmaking van de Nederlandse bijdrage aan de NAVO-missie in Libië wekte Hillen deze week de indruk dat het hem maar matig interesseerde.

De optelsom
De optelsom van al die gebeurtenissen en indrukken begint zich serieus tegen Hillen te keren. De scepsis die eerst alleen SP en PvdA in de greep had, verspreidt zich langzaam maar zeker over de andere fracties.

Veel hangt af van gedoogpartner Wilders, die zijn kaarten nog even voor de borst houdt. De PVV-leider heeft doorgaans een scherp oog voor de publieke opinie.

Als Wilders de bewindsman gaat beschouwen als een gevaar voor de zo gewenste krachtdadige uitstraling van 'zijn' kabinet, hoeft Hillen niet lang meer op zijn steun te rekenen. Niet voor niets liet Wilders enkele weken geleden al weten dat Hillen de 'zwakste minister' is. Zijn dossier is er sindsdien niet sterker op geworden.

De komende week is van cruciaal belang, met debatten over 'Sirte' en over de NAVO-operatie in Libië op de agenda. Als Hillen er dan niet in slaagt de Kamer duidelijk te maken dat hij de juiste man is om Defensie door woelige tijden te loodsen, zit zijn langste tijd als minister er na vijf maanden alweer op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden