Hillary, Hillary

Hillary is hotter dan Monica. Uit bewondering en medelijden kijkt de wereld toe hoe Hillary Clinton zich door het Lewinsky-schandaal worstelt....

DE CAMERA'S zijn op Hillary en Bill Clinton gericht bij de herdenkingsceremonie voor de Amerikanen die omkwamen bij bombardementen op de ambassade in Kenia. Het is midden augustus, regenachtig en Hillary zit ijzig stram naast haar echtgenoot. Over Bill Clintons wang rolt een traan die hij niet wegpinkt. De handen van het presidentiële paar zoeken elkaar niet op.

Een week voor de herdenking, op 3 augustus, drongen gedeputeerden van Kenneth Starr het Witte Huis binnen om bloed af te tappen van Bill Clinton. Drie dagen later liet de FBI Starr weten dat het DNA van het presidentiële bloed overeenkomt met dat van de spermavlek in Lewinsky's jurk.

De avond na de herdenkingsceremonie, als dochter Chelsea met vrienden uit is, vertelt Bill zijn versie van de waarheid. Ja, in 1995 had hij al contact met 'die vrouw'. En ja, hij heeft een seksuele relatie gehad met de stagiaire, die maar zes jaar ouder is dan hun dochter. Hillary hoort het verhaal dat zij tot dusver had afgedaan als verzinsels van een ultrarechtse samenzwering.

Vandaag beginnen de openingspleidooien in het impeachmentproces en dat zal Hillary Diana Rodham Clinton (51) zwaar vallen. Nooit eerder in de geschiedenis is een vrouw in deze positie zo publiekelijk vernederd. Opnieuw wordt zij wreed geconfronteerd met de saga van haar overspelige echtgenoot.

Deze pijnlijke episode maakt de media nog nieuwsgieriger naar de zielenroerselen van de First Lady. Er is geen blad in Amerika dat niet schrijft over de presidentsvrouw.

Hillary is hotter dan Monica en populairder dan ooit. Het Amerikaanse volk riep Hillary Clinton uit als vrouw van 1998, voor Oprah Winfrey en toekomstig presidentskandidate Elizabeth Dole. Het scheelde maar een haar of het weekblad Time had Hillary Clinton uitgeroepen tot woman of the year. Uiteindelijk gaf het de voorkeur aan Kenneth Starr en Bill Clinton tot men of the year. Daarentegen vindt het politieke maandblad George haar wel de meest waardevolle politicus van het afgelopen jaar.

Het damesblad Vogue pakte in december uit met een glossy fotoreportage van de First Lady. Prinses Diana was haar hierin al voorgegaan. Waarom deze vrouwen? Time heeft een antwoord: uit medelijden, beiden zijn vernederd.

Het moet een vreemde gewaarwording voor Hillary Clinton zijn dat ze zielig wordt gevonden. Zij wil in de schijnwerpers staan om mensen te interesseren voor het welzijn van kinderen en de situatie van vrouwen in de Derde Wereld. 'Het publieke medelijden is voor Hillary Clinton de tol die zij voor haar populariteit moet betalen', stelt columniste Maureen Dowd in de New York Times.

Hillary Clinton is, net als Eleanor Roosevelt, een presidentsvrouw die haar stem laat gelden. Daarom zijn de verwachtingen rond de First Lady altijd hooggespannen geweest. Voordat Clintons eerste ambtstermijn in 1993 begon, hanteerde de president de slogan: 'Buy one, get one free.' Hillary was overweldigend populair onder vrouwen, minderheden en andere traditionele linkse Democraten. Haar boek over het opvoeden van kinderen, It takes a Village, werd een bestseller. En door haar reizen naar China, Zuid-Azië en Bosnië dwong ze respect af als diplomaat.

Maar haar zelfstandige optreden keerde zich tegen haar. Helemaal toen de hervormingen van de gezondheidszorg mislukten en zij zelfs kritiek kreeg uit de Democratische partij. De Whitewater-affaire gaf christelijk rechts een ingang om Hillary Clinton te demoniseren. Clinton, aangeklaagd door Starr, werd de eerste First Lady die voor de grand jury moest verschijnen.

Haar populariteit wisselde net zo snel als dat Hillary van kapsel veranderde. In een ding bleef zij consistent, zij handelde altijd in het belang van de president. Waarom? Is Hillary de strategisch denkende politica of de toegewijde echtgenote?

Op deze vragen proberen twee vooraanstaande Amerikaanse journalisten een antwoord vinden. Carl Bernstein, van de Watergate-affaire, wil een biografie schrijven.

De andere biograaf, journaliste Gail Sheehy, heeft al een voorsprong. In de nieuwste editie van Vanity Fair staat een 21 pagina's tellend verhaal over het Clinton-huwelijk van Sheehy's hand. Zij baseert zich op verhalen van vrienden, familie en mensen die met de Clintons hebben gewerkt.

Sheehy ontmoet Clinton voor het eerst in Little Rock tijdens de verkiezingscampagne van 1992. De eerste woorden die de journaliste over de kandidaatsvrouw noteert zijn: 'Ze is kwaad. Niet de hele tijd, maar meestal wel.' Het is de periode dat het eerste seksschandaal van Bill Clinton, toen nog gouverneur van Arkansas, aan het licht komt. Hillary onderneemt meteen actie om de Gennifer Flowers-affaire de kop in te drukken. Dat houdt in: genadeloos ontkennen. 'Ik ga niet raden naar haar motieven, maar we weten dat ze betaald werd om deze dingen te zeggen.'

Tegen Sheehy zegt Hillary over Flowers: 'Als we voor een jury zouden staan. . . Ik zou haar aan het kruis nagelen.' Haar, niet hem, nooit hem, voegt Sheehy er aan toe.

En zo is het altijd geweest. Hillary hanteert in haar privé-leven een struisvogelpolitiek. Of, zoals ze het zelf noemt, ze verstopt vervelende gebeurtenissen in een 'zwarte doos'. Deze strategie heeft ze overgenomen van Bills moeder Virginia Cassidy die haar kinderen drilde om akelige herinneringen uit het geheugen te wissen.

Dat is precies wat Hillary en Bill ook deden tijdens de Paula Jones-affaire. Ontkennen dat er überhaupt iets speelt. Omdat de Clintons nooit over de seksaffaires praatten, kwam Clinton in een lastig parket toen Linda Tripp met de Monica-tapes op de proppen kwam.

Vlak na de Lewinsky-onthullingen vorig jaar januari, deed Hillary wat zij altijd deed. Achter haar man blijven staan. In het televisieprogramma Today zei ze vastberaden over haar en Bill: 'We weten alles wat we van elkaar behoren te weten.' Sheehy: 'En om Hillary te behoeden voor de afschuwelijke waarheid, loog hij tegen iedereen. En tegen het einde van 1998 loog hij nog steeds over zijn leugens.'

Een Democraat die de Clintons goed kent zegt cryptisch: 'Mama (Hillary) regelt alles. Terwijl ze weet dat de kleuter (Bill) het toch waarschijnlijk weer gaat verprutsen, ook al verstopt ze de koekjestrommel.' Waarna Sheehy de retorische vragen stelt: 'Hoe vaak moet ze hem nog redden? Waarom doet ze dat? Wat haalt zij uit het huwelijk? Waarom stelt ze zichzelf niet verkiesbaar? Waarom blijft ze bij hem?'

C RITICI beweren dat Hillary achter haar man blijft staan omdat Bill haar bleef steunen tijdens de Whitewater- affaire en toen haar plannen voor de gezondheidszorg de mist in gingen. Maar volgens Sheehy is het echte liefde die Hillary aan Bill bindt. Zij vroeg Hillary in 1992 wat de meest extatische ervaring is geweest in haar twintiger jaren. Hillary lachte en zei: 'Verliefd worden op Bill Clinton. Hij was niet bang voor mij.'

Hillary leerde Bill in 1970 kennen tijdens haar rechtenstudie aan Yale. Toen ze door de aula liep, hoorde ze een stem. 'Dat niet alleen, bij ons groeien ook de grootste watermeloenen ter wereld.' Hillary vroeg aan een vriend wie dat was. 'O, dat is Bill Clinton. Dat is het enige waarover hij praat. Hij komt uit Arkansas.'

Hillary voelde zich aangetrokken tot de charmante jongen uit het zuiden en Bill was gefascineerd door het stadsmeisje uit Chicago. Een getalenteerde studente die zich niet bezig hield met make-up en mode. Hillary concentreerde zich op goede cijfers en debatteerde zelfverzekerd met professoren.

Betsey Wright, hoofd van Clintons personeel toen hij nog gouverneur was, zegt in Vanity Fair dat Bill ook haar spontaniteit leerde kennen. 'Hij ontdekte haar gulle lach; het is geweldig, ze houdt zich niet in. Het publiek ziet dat nooit. Maar als ze lacht, dan is ze vrij.'

S YMBOLISCH voor de rest van hun relatie is dat Bill Clinton haar weken achtervolgde, maar Hillary het initiatief nam. 'Kijk, als je naar me blijft staren, ga ik terug kijken. Het wordt tijd dat we elkaars namen leren kennen. Ik ben Hillary Rodham.'

Ook na hun trouwen in 1975 bleef ze Hillary Rodham omdat ze beoordeeld wilde worden op haar eigen verdiensten. Maar toen Clinton in 1980 niet tot gouverneur van Arkansas werd herkozen (in 1982 lukte dat wel), bezweek Hillary onder het toenemende commentaar van Democratische supporters om Clinton aan haar naam toe te voegen.

Hillary heeft omwille van haar echtgenoot al veel concessies gedaan aan haar eigen (feministische) idealen. 'Hillary heeft het ongelooflijke talent dat ze haar pijn en trots opzij kan zetten voor het grotere geheel, een hoger doel en de hogere liefde voor hem', zegt Betsey Wright.

Maar door Monicagate explodeerde de zorgvuldig bewaarde 'zwarte doos' van Hillary. Eerst kwam de ontkenning, daarna volgde bittere woede, maar uiteindelijk trok Hillary het harnas weer aan. 'Ze kon zich erdoorheen slaan omdat ze de verplichting voelt tegenover haar dochter', vertelt Hillary's moeder Dorothy Rodham in Vanity Fair.

In Washington gonzen geruchten dat Hillary zich kandidaat zal stellen voor senator van de staat New York. Ze zou mogelijk Patrick Moynihan opvolgen. Maar Marsha Berry, de perswoordvoerder van Hillary, zei eind vorige week dat Hillary geen plannen heeft om zich kandidaat te stellen.

Tegelijkertijd doet Clinton geen poging de speculaties te sussen en profileert zij zich meer dan ooit met kinder- en vrouwenonderwerpen. Sommigen hopen stiekem dat Hillary de eerste vrouwelijke president van Amerika wordt.

Maar of Hillary los van Bill politiek wil of kan bedrijven, is de vraag. Volgens Sheehy brengt Hillary structuur aan en kan Bill gevoelig met mensen omspringen. Zij hebben elkaar nodig zoals Bonnie en Clyde. Zij heeft het heldere brein, hij heeft een emotionele overtuigingskracht. Een ding weet Sheehy, en met haar veel mensen die de Clintons kennen, zeker: it took a Hillary to raise a president.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden