Hillary deelt genadeklap uit aan kansloze Sanders

New York is dus toch de staat van Hillary gebleven. Clinton deelde dinsdag in de Democratische presidentiële voorverkiezingen een flinke klap uit aan concurrent Bernie Sanders, die nu nagenoeg kansloos is voor de nominatie (maar zeg nooit nooit, natuurlijk). Bij de Republikeinen won Donald Trump met overmacht, maar zijn pad naar de nominatie is nog steeds bochtig en glibberig.

Clinton verslaat Sanders in New York. Beeld epa

Clintons winst was groter dan verwacht. Ze kreeg 58 procent van de stemmen, 16 procent meer dan Sanders, en vergrootte haar voorsprong op hem met 33 gedelegeerden. Daarmee wiste ze met één overwinning recente nederlagen in Alaska, Idaho en Wisconsin uit.

Zichtbaar en hoorbaar opgelucht sprak ze op Manhattan haar fans toe. Dit was 'persoonlijk', zei ze, en in dat woord zat het belang van deze overwinning vervat: een verlies zou ze hebben opgevat als een belediging, met verstrekkende gevolgen. Maar ze bleek, net als acht jaar geleden in de strijd met Barack Obama, nog steeds te kunnen teren op haar acht jaar als senator hier, een periode waar veel kiezers tevreden over zijn.

Sanders had juist gehoopt hier zijn winnende reeks van de laatste weken te kunnen voortzetten. Hij stak twee keer zo veel geld in reclamespotjes als Clinton, en kreeg grote mensenmassa's op de been met zijn idealistische boodschap. Sanders nam tegelijkertijd steeds meer afstand van Clinton, die hij 'niet geschikt' voor het presidentschap noemde.

Maar Sanders moest het in New York stellen zonder de onafhankelijke kiezers, die hem in veel andere staten veel stemmen hebben opgeleverd. New York was een 'gesloten primary': daarin mogen alleen Democraten op Democraten stemmen en alleen Republikeinen op Republikeinen. Wie in New York als onafhankelijk te boek stond en toch op Sanders wilde stemmen, had zich al in oktober moeten omlabelen.

De uitslag belooft dan ook niet veel goeds voor Sanders in de staten die nog komen, ook al heeft Clinton daar niet het voordeel van haar senaatsverleden. Elf van de komende voorverkiezingen zijn gesloten primary's. Daarvan won hij er tot dusver slechts één (Oklahoma).

Grote klappers onmogelijk

In gewonnen gedelegeerden lijkt de voorsprong van Clinton (1446) op Sanders (1200) nog te overzien. Het magische getal voor de nominatie is 2383, dus ze hebben allebei nog een lange weg te gaan. Maar doordat de Democraten hun gedelegeerden proportioneel toewijzen, zijn grote klappers niet mogelijk. Voor Sanders is gewoon winnen niet genoeg; hij moet ruim winnen om zijn achterstand in te lopen. En dat is alleen maar ruimer geworden, na zijn nederlaag in New York.

Toch wil hij van nog geen opgeven weten. Dinsdagavond stond Sanders alweer voor een publiek van zesduizend studenten in Pennsylvania, waar hij hard bleef uithalen naar Clinton. Zijn campagnemanager Jeff Weaver zei op tv-zender MSNBC dat Sanders de strijd tot de Democratische Conventie zal voortzetten, zelfs als hij aan daar met minder stemmen en minder gedelegeerden dan Clinton arriveert.

Bernie Sanders. Beeld epa

Weaver haalde een onverwacht konijn uit de hoed: de supergedelegeerden. Deze Democratische jokers (congresleden en bestuursleden en andere leden van het partij-establishment) hebben zich tot dusver in groten getale (502 om 38) om Clinton geschaard. Weaver zei hen te willen overhalen naar Sanders over te stappen, met als argument dat Sanders het bij de verkiezingen in november beter tegen de Republikeinen zou kunnen opnemen dan Clinton.

Verrassende wending

Dat is een verrassende wending. Sanders heeft altijd gezegd dat de supergedelegeerden geen factor mogen zijn, omdat die zich moeten voegen bij de meerderheid van de gewone gedelegeerden - de stem van het volk. Dat hij nu zelf de stem van het volk zou willen overrulen is een truc die hem eigenlijk misstaat, en doet denken aan de moeite die Ted Cruz in de achterkamertjes van de Republikeinen doet om de gedelegeerden daar aan zijn kant te krijgen, ook al zijn ze gewonnen door Trump.

Sanders wijst erop dat Clinton veel minder geliefd is dan hijzelf, zoals deze week bleek uit een peiling van The Wall Street Journal en NBC. Clinton wordt maar door 32 procent van de Amerikanen positief gewaardeerd, en door 56 procent negatief. Netto is de 'gunfactor' -24 procent, het laagste niveau sinds de peilers dat voor haar in 2001 begonnen bij te houden. Donald Trump het nog slechter: hij komt uit op -41, de laagste waardering van een kansrijke presidentskandidaat die ooit is gemeten. Sanders en Republikein John Kasich zijn de enige huidige kandidaten met een positieve score.

Maar voor een deel is het negatieve imago van Clinton aan Sanders zelf te danken. Omdat hij Clinton wegzet in steeds fellere bewoordingen wegzet als schoothondje van het grootkapitaal en radertje van het systeem (deze week maakte hij ook haar campagnefinanciering verdacht), komt Clinton ook bij veel Democraten in een steeds valer daglicht te staan. Een woordvoerder van Clinton noemde dat dinsdag 'destructief' en 'niet productief voor de Democraten', noch voor het land.

Tegelijkertijd vindt tweederde van de Democraten dat de felle campagne de partij energie geeft. Sanders heeft de progressieve agenda van de partij ontegenzeggelijk scherper gesteld. De vraag is nu hoe ver hij kan gaan voordat het pijn gaat doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden