ReportageDocumentaire Hillary

Hillary Clinton op de Berlinale: ‘Een erfenis? Ik kijk nog steeds vooruit’

Hillary Clinton tijdens de fotosessie op de Berlinale, het Berlijnse filmfestival waar ze de vierdelige documentaire over haar leven toelichtte. Beeld EPA

Hillary Clinton kwam naar de Berlinale in Berlijn om een vierdelige documentaireserie over haar leven en loopbaan te promoten. Maar het werd natuurlijk ook politiek.

Zouden de democraten écht een socialist als presidentskandidaat naar voren schuiven? Hillary Clinton lacht ontspannen om de vraag tijdens de persconferentie over Hillary, op de zeventigste Berlinale, het filmfestival van Berlijn.

In deze vierdelige documentaireserie die vanaf 2 april wordt uitgezonden door de VPRO, is ze hard over Bernie Sanders, de man op wie de journalist van de Boston Herald doelt. Heel hard. ‘Niemand vindt hem leuk. Niemand wil met hem werken. Hij krijgt niets voor elkaar’, zei ze toen. Een uitspraak waar ze, heeft ze later al een aantal keer gesteld, nog steeds volledig achter staat. Maar een democratische keuze is een democratische keuze.

‘Ik wacht af wie we nomineren, en ik zal die kandidaat ondersteunen’, zei ze tijdens de Berlinale. ‘Ik denk dat het absoluut noodzakelijk is dat we van de huidige president afkomen.’

Het was dringen bij de entree van de persconferentiezaal in het Hyatt Hotel. Zodra het grootste deel van de fotografen na de aanvang de hielen heeft gelicht, tillen tientallen filmjournalisten meteen hun mobiele telefoons omhoog voor een eigen foto. Niet alleen is de politica de grootste ster van de Berlinale dit jaar, je zou als film- of entertainmentjournalist wel gek zijn dit te missen. Alles wat Clinton zegt is immers actueel en politiek. Nieuws.

Weinstein

Eerste vraag: een reactie op de veroordeling van Harvey Weinstein een dag eerder. De gevallen filmproducent was een van de financiële ondersteuners van haar presidentscampagne. ‘De beslissing van de jury spreekt voor zich’, zegt ze. ‘Het was overduidelijk tijd dat hij verantwoordelijk werd gehouden.’ Wat later benadrukt ze dat hij ‘zo ongeveer iedere Democratische campagne heeft gefinancierd’.

Later: wie zou ze zelf als president willen zien? (‘Ik zei het net al: in ieder geval niet de huidige.’) Wat vindt ze van Julian Assange? (‘Ik heb een persoonlijke mening over het gedrag van Assange, maar ik wacht het juridische proces af.’) Hoe heeft de verkiezing van Donald Trump de opkomst van andere autoritaire leiders beïnvloed? (‘Het heeft een soort van beledigingen-politiek aangemoedigd waarbij bepaalde groepen – migranten, minderheden, homoseksuelen – tot doelwit worden gemaakt, wat een serieuze bedreiging is voor de democratie.’)

Die politieke vragen zijn logisch, als je een documentaire promoot die deels gaat over je verloren presidentiële campagne, terwijl de Democraten nét bezig zijn een nieuwe geschikte kandidaat te verkiezen die het tegen jouw oude tegenstander Trump moet opnemen. De timing van de documentaire voelt politiek. Maar er is waarschijnlijk sowieso geen moment te bedenken dat een documentaire over Hillary Clinton op een of andere manier níet politiek geladen is, aldus een van de producenten. ‘De nieuwscyclus tegenwoordig is 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Dan maar nu.’

Heldin of monster 

Toch was het juist de bedoeling van regisseur Nanette Burstein om voorbij de waan van de dag te kijken. Hillary ontstond toen Burstein zo’n tweeduizend uur aan beeldmateriaal van Clintons presidentiële campagne kreeg, en voorstelde dat niet te gebruiken voor een ‘achter-de-schermen’-film. Ze wilde een filmportret maken van Clinton als ‘de meest bewonderde en meest verguisde vrouw uit de Amerikaanse geschiedenis’. Burstein interviewde haar 35 uur over haar leven vanaf haar kindertijd en haar loopbaan. ’Mensen maken altijd een heldin van haar, of een monster. De centrale vraag voor mij was: hoe kan het dat iedereen die extremen op haar projecteert?’

Het antwoord in de interessante, scherp gemonteerde documentaire is gecompliceerd en genuanceerd. Het heeft iets te maken met Clintons persoonlijkheid en uitstraling, maar ook met historische timing, met lastercampagnes, en iets wat Clinton zelf tijdens de persconferentie ‘het pratende hond-syndroom’ noemde: ze was vaak in haar carrière de eerste en enige vrouw, en dan worden ‘alle denkbeelden, alle vooroordelen, alle verwachtingen op één persoon geprojecteerd’.

Burstein wilde vooral ook de ‘echte mens’ laten zien. Clinton blijkt ontzettend innemend op archiefmateriaal, vooral als ze gefilmd wordt met haar vrouwelijke staf. Maar op echt persoonlijke momenten houdt Clinton in de serie de kaarten tegen de borst – als het bijvoorbeeld gaat over de affaire Monica Lewinsky is haar echtgenoot Bill Clinton een stuk emotioneler. Een betrokken vakvrouw is ze.

Geen terugblik

Ook in Berlijn lijkt ze vooral op haar gemak als ze politiek wordt. Een ‘terugblik’ is de documentaireserie Hillary niet, benadrukt Clinton. ‘Ik kijk nog steeds vooruit. Ik denk niet aan ‘een erfenis’, ik denk: hoe krijgen we toegankelijke gezondheidszorg voor elke Amerikaan? Hoe moeten we met klimaatverandering omgaan? Hoe zorgen we ervoor dat Trump niet nog eens president wordt – dáár maak ik me druk over.’

En helemaal als het gaat over de beïnvloeding van de Amerikaanse verkiezingen door de Russen en nepnieuws wordt ze fel en gaat het geklik van de camera’s in overdrive. ‘In een democratie moeten de inwoners van een land hun beslissingen kunnen nemen zonder gemanipuleerd te worden door buitenlandse interventie, of valse informatie op sociale media. In een democratie kunnen we alle kanten op, zolang het maar ónze keuze is.’ Het levert haar een enthousiast applaus op.

LEES VERDER OVER DE VERKIEZINGEN IN DE VS

De Verenigde Staten zijn weer in de ban van de presidentsverkiezing. Op 3 november wordt duidelijk of de Democratische kandidaat Donald Trump van de troon kan stoten. Dit is de weg die hij of zij moet afleggen.

Is Joe Biden bezig aan een comeback? Kan Michael Bloomberg nog voor een verrassing zorgen? En lijkt de Republikeinse steun voor Trump zo onvoorwaardelijk? In ons dossier over de Amerikaanse verkiezingen leest u er alles over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden