Hilary Mantel

Scherpe typeringen in de eerste roman die Mantel schreef.

Hilary Mantel: Een veiliger oord - Deel 1: Vrijheid

***


Uit het Engels vertaald door Ine Willems.


Signatuur; 272 pagina's; euro 19,95.


Parijs, juli 1775. Koning Louis XVI en zijn gemalin Marie-Antoinette brengen, getrouw een aloude traditie, een bezoek aan het prestigieuze Parijse Collège Louis-le-Grand, waarbij ze in het Latijn worden toegesproken door een van de leerlingen. Het koninklijk paar blijft daarbij in de koets zitten, barst in geeuwen uit en rijdt halverwege de begroeting doodleuk weg. De troostende woorden van een docent: 'Het geeft niets, de Robespierre, dit had iedereen kunnen overkomen.'


Het is een vroege scène in Een veiliger oord (A Place of Greater Safety) van Hilary Mantel, die bij een breed publiek doorbrak met haar historische romans Wolf Hall en Het boek Henry (Bring Up the Bodies), de eerste twee delen van een trilogie rond het Engelse koningshuis Tudor, beide bekroond met de Man Booker Prize.


De manier waarop Mantel dit verpletterend ironische tafereel presenteert, is typerend voor haar onnadrukkelijke stijl. Want hoewel haar boek vol staat met vooruitwijzingen naar toekomstige gebeurtenissen ('In Troyes had Georges-Jacques Danton op dat moment ongeveer de helft van zijn leven achter zich'), blijkt slechts uit het troostende zinnetje van de docent wie hier wie heeft toegesproken, en wie hier wie heeft vernederd.


Het toeval wilde dat de 17-jarige student Robespierre de eer kreeg de pas geïnstalleerde koning toe te spreken, een man die de belichaming zou worden van alles wat vuig en voos was aan het ancien régime. Veertien jaar later mondde de afkeer van dit regime uit in de Franse Revolutie, waarvan diezelfde Robespierre een van de voormannen werd.


Mantel had de scène gewicht kunnen toekennen door deze ironie te benoemen, maar daarvan ziet ze af. Zoals Mantel meer aan de oplettendheid van de lezer overlaat - misschien zelfs wel wat te veel.


A Place of Greater Safety is de eerste roman die Mantel schreef. Pas nadat ze haar naam met andere boeken had gevestigd, vond ze er een uitgever voor. Niet verwonderlijk, voor een nogal complex boek van 800 pagina's. Dat de Nederlandse vertaling in drie afzonderlijke delen wordt uitgebracht, is dan ook niet onbegrijpelijk.


Het zojuist verschenen eerste deel, Vrijheid, beschrijft de aanloop naar de revolutie tot aan de bestorming van de Bastille, op 14 juli 1789. Mantel vertelt haar verhaal vooral aan de hand van drie als jurist opgeleide aanstaande revolutionairen: Robespierre, Danton en Camille Desmoulins. Door de gebeurtenissen heen weeft ze scherpe typeringen. Als de jonge Robespierre - later de drijvende kracht achter de gruwelen van de Terreur - na een bevalling niet vraagt hoe het met zijn moeder is, constateert zijn grootmoeder dat hij een 'kil kereltje' is.


Over de reusachtige, door pokken en confrontaties met stieren getekende Danton: 'Op zijn achtentwintigste had hij de bouw van een geslaagde kolensjouwer.' De berekenende Desmoulins realiseert zich: 'Als het zo doorgaat, heb ik geen ziel meer te verkopen als iemand me een echt goed aanbod doet.'


Naast dit drietal figureren tientallen andere personages in Vrijheid en krijgt de lezer hun gedachten en belevenissen gepresenteerd. Daarbij onderbreekt Hilary Mantel voortdurend de verhaallijnen en is het door het grote aantal personages niet altijd duidelijk wie ook alweer wie is.


De opdeling in drie banden maakt dat Vrijheid niet echt als roman is te beoordelen. Daarvoor bestaat het boek voor een te groot deel uit expositie, waarbij het verhaal pas tegen het eind werkelijk momentum krijgt. Gelukkig verschijnt deel 2 al in juni.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden