Reportage

'Hij zei: jullie soort hoort niet op een landgoed'

Commissaris van de Koning in Noord-Holland Johan Remkes heeft gedreigd met opheffing van de gemeente Bloemendaal als het de nieuwe waarnemend burgemeester Bernt Schneiders binnen een jaar niet lukt om orde op zaken te stellen. Een geschil met de broers Slewe ligt ten grondslag aan de politieke crisis in Bloemendaal. Lees hier het interview terug dat Huib Modderkolk onlangs had met Rob Slewe.

Rob Slewe op zijn landgoed in Bloemendaal. De gemeente heeft reparaties eraan onnodig lang tegengehouden.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Rob Slewe (53) zit aan een donkere tafel van zijn landhuis in Bloemendaal. Een zwarte pony komt aan waggelen en steekt zijn hoofd vanaf het terras de kamer in. Slewe kijkt voor zich uit. 'Dit is het mooiste plekje van Nederland en toch vind ik het alle gedoe niet meer waard.' Hij zwijgt even. Dan: 'Dat is toch erg?'

Conflict

Al bijna zes jaar heeft Slewe een conflict met de gemeente Bloemendaal over het opknappen en herinrichten van het landhuis en landgoed dat hij samen met zijn tweelingbroer kocht in 2009. Zijn broer is eigenaar van strandtent Parnassia, hij is zelf succesvol ondernemer.

Het geschil met de broers is de bron van de politieke crises in Bloemendaal. De laatste anderhalf jaar stapten twee burgemeesters, twee wethouders en een gemeentesecretaris op. Vorige week legde waarnemend burgemeester Aaltje Emmens-Knol (PvdA) haar taken neer. Ze was als buitenstaander gevraagd de bestuurlijke orde te herstellen. Gedesillusioneerd liet ze na een half jaar weten het niet meer aan te kunnen in het villadorp. 'Ik kan hier niet functioneren.'

Commissaris van de Koningin Johan Remkes (VVD) zei na haar vertrek dat in Bloemendaal sprake is van een 'destructieve politieke cultuur'. Dit weekend ontbood hij alle fractievoorzitters om te praten hoe het nu verder moet. Voordat het gesprek kon plaatsvinden, viel op zondag het college en was de bestuurscrisis compleet.

Interim Emmens-Knol heeft de opdracht teruggegeven.

Twee problemen

John Bijl, kenner van de lokale democratie, noemt de situatie in Bloemendaal 'uniek'. 'Het schuurt weleens in een gemeente, maar zo erg zie je het zelden.'

Hij constateert twee problemen in het villadorp. 'Allereerst de bestuurderscultuur, waarin het elkaar kennen van groot belang is. Hierin spelen de verschillende verenigingen van het dorp een rol. Het neigt naar clièntelisme.' Het geschil met de broers Slewe, afkomstig uit Amsterdam, vindt hierin zijn oorsprong.

Het andere probleem is de verziekte politieke cultuur in de gemeenteraad. Bijl: 'Dat zie je terug in de ruwe omgangsvormen. De politici kunnen geen onderscheid maken tussen politieke- en persoonlijke onenigheid. Maar democratie is niet het recht van de sterkste.'

Paardenbak

Slewe, met blauwe wollen trui, loopt op sokken de weidse tuin in. Zijn grote teen steekt uit zijn sok. 'Na zes jaar ben ik nog steeds dagelijks met strijd bezig. Toen we hier gingen wonen wilden we een paardenbak maken voor onze dochter. Ze zat toen op de basisschool. Inmiddels is ze bijna klaar met de middelbare school en gaat ze het huis uit. De paardenbak is er nog steeds niet.'

Landgoed Elswouthoek ligt aan de rand van Haarlem, net in Overveen. Het is een prachtig stuk natuur, vijftien voetbalvelden groot, met een imposant landhuis erop. Als de broers Slewe het in 2009 kopen, verkeert het landhuis, gebouwd in 1802, in vervallen staat. Het dak lekt, er is geen fatsoenlijke verwarming en er blijkt asbest in te zitten. Ze willen het renoveren. En één van hen wil een andere woning op het terrein bewonen.

Beide zijn niet mogelijk. Slewe: 'Omdat het een monument was, zei de gemeente dat we niet mochten renoveren. We hebben anderhalf jaar moeten wachten.'

In de strenge winters van 2009 en 2010 vriest het hard. Slewe: 'Op een gegeven moment was het in huis min 12 graden.' Pas jaren later blijkt dat de gemeente de reparaties onnodig lang heeft tegengehouden: voor onderhoud bleek helemaal geen aparte vergunning nodig. Slewe haalt niet begrijpend zijn schouders op. 'Ik heb nog steeds geen idee waarom ze dat deden.'

Politieke lading

In het najaar van 2010 krijgt de kwestie een politieke lading. Slewe ontvangt Peter Boeijink, de fractievoorzitter van de grootste partij in de raad, de VVD. Boeijink komt informeren naar de plannen van de broers met het landgoed. Ze spreken onder meer over het produceren van biomassa. Slewe heeft plannen er kleinschalig mee te experimenteren. Boeijink heeft een idee. Als de broers nu eens een bedrijf beginnen om regionaal iets met biomassa te doen. Ze zouden hem dan kunnen inhuren als adviseur. Boeijink heeft in Oostenrijk een bedrijf dat zich bezighoudt met elektriciteit uit restwarmte.

Een onderzoek stelt later 'een schijn van belangenverstrengeling' van Boeijink vast. In 2014 stopt hij als het fractievoorzitter.

Slewe wijst het idee van Boeijink af. 'Vanaf dat moment werd het allemaal veel erger. Ik had toen net zo goed het huis kunnen verkopen.' Hij ondervindt steeds meer weerstand. Hij krijgt van Bloemendaal een klachtenverbod opgelegd en mag enkel per brief met de gemeente communiceren. Zonder aankondiging komt de politiechef van Kennemerland zijn huis inspecteren. En Slewe krijgt dwangsommen opgelegd over allerlei zaken. Het loopt zo hoog op dat de gemeenteraad door een commissie van drie partijen (VVD, D66, PvdA) onderzoek laat doen.

Bedenkelijk handelen

Voorzitter Alice Jeltes (D66) concludeert daarin 'bedenkelijk handelen' door de gemeente. Ze geeft een voorbeeld. 'Slewe liet een gespecialiseerd bedrijf een verwijderplan voor asbest opstellen. Dat was voor de ambtenaren niet genoeg. Die wilden een Type B-onderzoek. Toen Slewe vroeg waarom, kreeg hij geen antwoord. Hij werd doorverwezen naar het bedrijf dat hij zelf had ingehuurd voor asbestadvies. Dat belde de Milieudienst en die zei dat een Type B-onderzoek niet nodig was. Toen wilden de ambtenaren dat hij een nieuw advies zou vragen. Vergelijkbare tegenwerking kreeg hij ook bij de hekken, de paardenbak en de lekkage.'

Er wordt een speciale ambtenaar aangesteld om de zaak vlot te trekken. Het helpt niet. De Amsterdamse broers blijven op versperringen stuiten. Gesprekken met een onafhankelijke klachtencommissie worden door de gemeente heimelijk opgenomen. Burgemeester Ruud Nederveen (VVD), die in 2014 opstapt, kenschetst de twee in een uitgelekte brief als 'nouveau riche'. Slewe: 'Tijdens een gesprek zei hij tegen mij: 'Jullie soort mensen hoort niet op een landgoed.''

Burgemeester Nederveen is opgestapt.Beeld ANP

Vooringenomen

Hoewel officiële instanties - tot aan de Ombudsman aan toe - concluderen dat de broers 'vooringenomen behandeld' worden of dat de gemeente 'steken laat vallen', verandert er weinig.

In de zomer signaleert waarnemend burgemeester Aaltje Emmens-Knol een 'problematische' omgang tussen bewoners en raad, er zijn 'grote ego's' die het samenspel in de politiek bepalen en verschillende netwerken lijken een onzichtbare invloed uit te oefenen. Emmens-Knol nu: 'Er zijn bepaalde krachten die het proces verstoren. Het is lastig daar de vinger achter te krijgen.'

Wethouder Jur Botter (D66) had het dossier Elswouthoek onder zich, maar besloot zondag af te treden. Over Elswouthoek zegt hij: 'Het is de consequentie van een cultuur die hier al twintig jaar heerst.'

Hij laakt de opstelling van de gemeenteraad, die besturen haast onmogelijk maakt. Botter leek op weg het dossier Elswouthoek vlot te trekken, maar de raad ging lijnrecht tegen het college in. 'Je gaat hier alswethouder vaak niet voor je lol naar een raadsvergadering, alles wordt in het negatieve getrokken.'

Wethouder Botter: gevallen.

Advocaatkosten

Een gang naar de rechter zien raadsleden vaak als de enige uitweg. Botter: 'Elswouthoek is symbolisch voor hoe het gaat als je als gemeente de zaken niet op orde hebt.' Daar kan Emmens-Knol zich in vinden. 'In Elswouthoek komen elementen van de politieke verdeeldheid van Bloemendaal samen.' Ze vindt het moeilijk uit te leggen waarom dat juist bij deze broers gebeurt.

Slewe loopt naar de keuken en drukt een cupje in het koffieapparaat. 'Ik heb tienduizenden euro's aan advocaatkosten betaald. Mijn broer nog meer. Maar gerechtigheid staat, meer dan financiële genoegdoening, bij mij voorop.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden