Hij richtte de eerste lokale Denk-afdeling op, maar keert zich nu van de partij. Dit is waarom

In de partij Denk is een coup aan de gang waarbij oprichters Selçuk Öztürk en Tunahan Kuzu zich niets meer aantrekken van andere leden. Dit stelt prominent lid Ali Tsouli. Hij gaat in de aanval. De Denk-partijtop verweert zich.

Ali Tsouli. Beeld Jiri Buller

Vol overtuiging sloot hij zich in 2015 aan bij Denk. Kort daarna richtte hij in Breda de eerste lokale afdeling van de partij op. Hij vocht als een leeuw voor die 3 zetels die de partij begin dit jaar bij de Tweede Kamerverkiezingen binnensleepte. En nu overweegt sociaal ondernemer Ali Tsouli (52) de partij de rug toe te keren.

Hij doet nog één poging, zegt hij. Als het met dit interview niet lukt om de achterban wakker te schudden, als het hiermee niet lukt een vuist te maken tegen de partijtop, nou ja, dan is het niet anders, maar dan heeft hij het in ieder geval geprobeerd.

Om de standpunten van Denk gaat het hem niet. Daar staat hij nog vierkant achter. Want zeg nou zelf, er is toch ruimte voor 'een partij voor alle Nederlanders, een partij die de verbinding zoekt, een partij die iedereen kan mobiliseren die de multiculturele samenleving een warm hart toedraagt'?

Nee, het probleem zit aan de top, zegt Tsouli, en die kritiek wordt breder gedeeld, blijkt uit andere gesprekken die de Volkskrant heeft gevoerd met actieve partijleden en uit interne communicatie die de krant heeft ingezien. Want alles wijst erop dat Selçuk Öztürk en Tunahan Kuzu - de oprichters van de beweging - het heft in eigen hand willen houden. En dan krijg je dus 'het Wildersmodel', een partij waar interne democratie ontbreekt.

'Natuurlijk', zegt Tsouli, 'Denk heeft in tegenstelling tot de PVV wél leden. Maar wat is het verschil als hun stem niet telt?'

Kader

In het kaderstuk staat de reactie omschreven zoals die is gegeven door de partij.

Hoe het begon

Tsouli dacht al na over een partij als Denk toen Denk nog niet eens bestond. In zijn woonplaats Breda brainstormde hij met andere personen met een migratieachtergrond over een nieuwe politieke beweging. 5 voor 12, zo noemden ze zichzelf.

Toen Öztürk en Kuzu met veel bombarie de PvdA-fractie verlieten, zocht 5 voor 12 contact. Wilden de heren niet eens in Breda komen praten? Ook Farid Azarkan - destijds woordvoerder van het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders en nu Kamerlid voor Denk - kwam in die periode langs in Brabant. En fractievoorzitter Nourdin el Ouali van moslimpartij Nida Rotterdam. Die laatste haakte al snel af.

Tunahan Kuzu (Denk) komt aan op het Binnenhof voor een gesprek met Informateur Edith Schippers over de formatie van een nieuwe regering. Beeld anp

De contacten werden hechter, er ontstond iets moois, en toen Denk werd opgericht, sloot Tsouli zich direct bij de beweging aan. Wel wilde hij weten wat de twee heren van plan waren. 'Jullie zijn toch niet twee Turkse vrienden die aan de touwtjes blijven trekken?', vroeg hij hen.

Later stelde Tsouli, zelf van Algerijns-Marokkaanse afkomst, tijdens een etentje in restaurant 't Hooghe Water in Capelle aan den IJssel voor om Azarkan op de tweede plek van de kandidatenlijst te zetten, als Marokkaanse Nederlander tussen Kuzu en Öztürk in. Hij wilde weten hoe de heren daarop zouden reageren.

'Selçuk was gespannen', zegt hij. 'Hij vond het heel moeilijk om zijn plaats aan Farid af te staan. Die kon volgens hem wel bij de eerste vijf komen, maar dan moest hij zich eerst politiek laten scholen. Uiteindelijk nam hij (Selçuk Öztürk, red.) toch genoegen met plek drie.'

Verkiezingswinst

In 2016 begon Denk zich te organiseren. Er moest campagne gevoerd worden, er moesten mensen overtuigd worden. Tsouli richtte in juni als Denk-coördinator de eerste lokale afdeling op, in Breda. Andere steden volgden: Utrecht, Alkmaar. In onder meer Eindhoven, Bergen op Zoom en Tilburg gingen vrijwilligers voor Denk de straat op. Het enthousiasme groeide. Het gonsde.

'Toen Sylvana Simons zich bij Denk aansloot, voorspelden Selçuk en Tunahan dat we 5 of 6 zetels gingen halen', zegt Tsouli. 'Maar de mensen van het eerste uur begonnen te twijfelen. Haar onderwerpen gingen de boventoon voeren. Het verbieden van besmette straatnamen? Dat was too much.'

Na het vertrek van Simons verdwenen die thema's geruisloos naar de achtergrond, constateert Tsouli tevreden. 'Er werd minder gesproken over Zwarte Piet, slavernij en dekolonisatie.'

Tegelijkertijd kreeg Tsouli, die tiende stond op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen, het idee dat er geen gesprekken meer gevoerd werden over de koers van de partij.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

Selçuk Öztürk (links) en Tunahan Kuzu in de Tweede Kamer. Beeld Van Den Bergh Freek

Ook begon hij zich te storen aan de tactiek van naming and shaming, waar Kuzu en Öztürk zich van bedienden. Zo bekritiseerde Denk Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib omdat zij een stemming niet wilde uitstellen vanwege het ramadanfeest. Daarmee verloochende ze haar afkomst, vond de Denk-fractie.

'Een enkele keer moet kunnen', zegt Tsouli, 'om politieke tegenstanders te ontmaskeren. Maar ze joegen ook mensen weg. Ik had mijn Nederlandse vrienden gevraagd zich aan te sluiten bij Denk. Die waren eerst wel geïnteresseerd. Maar ze gingen twijfelen. De partij zorgt niet voor verbinding, zeiden ze.'

Tsouli was niet de enige met bedenkingen. De leden in Breda spraken erover in Whatsappgroepen. Maar ze hielden hun kritiek, die vooral gericht was op Öztürk, binnenskamers. Ook Tsouli, die in 'de eerste schil-Whatsappgroep' zat met Kuzu, Öztürk en Azarkan, kaartte zijn zorgen niet aan. Dat komt later wel, dacht hij.

'Ik heb Selçuk te lang de hand boven het hoofd gehouden', zegt Tsouli. 'Het ging geweldig, we groeiden. We zouden op 15 maart geschiedenis schrijven.'

En geschiedenis schreven ze. Denk haalde 3 zetels bij de Tweede Kamerverkiezingen. Kuzu, Azarkan én Öztürk mochten de Kamer in.

En toen werd het stil.

Ja, er waren nog bijeenkomsten waarbij de vrijwilligers bedankt werden. Als ze een functie bij de partij wilden, dan konden ze solliciteren, hoorden ze. Kort daarna trokken Kuzu en Azarkan zich terug uit de Whatsappgroepen. Op vragen uit het land reageerden ze niet of nauwelijks.

Een Algemene Ledenvergadering, die volgens de statuten vóór 1 juli moest plaatsvinden, kwam niet op de agenda. De partijtop repte volgens Tsouli met geen woord over een democratische structuur voor de partij, over het kiezen van regionale vertegenwoordigers of over verkiezingen voor een nieuw partijbestuur.

'Ik begrijp dat niet', zegt Tsouli. 'De vrijwilligersgroepen waren super gemotiveerd. Dat moet je warm houden. De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan, dan ga je toch geen touwtjes doorsnijden. Ik moest denken aan het geluid in een ziekenhuis. Als je aan slangetjes ligt, piep... piep... piep... en dan opeens niks meer.'

Meer lezen?

Eind december 2016 besloot Sylvana Simons Denk te verlaten en een nieuwe partij te beginnen, Artikel 1. Waarom? 'Ik moest steeds vaker een stijl verdedigen die ik niet deel.' (+)

Wie zijn de kiezers van Denk? De Volkskrant zocht ze op. 'Dieren worden in de Kamer beter vertegenwoordigd dan allochtonen.' (+) Lees hier het hele artikel.

'Drie zetels, Inshallah wordt meer.' Bij de verkiezingen wist buitenbeentje Denk zich te verzekeren van een plek in de Tweede Kamer. De compromisloze houding heeft geloond. (+) Lees hier het hele artikel.

Verontrust

Ondertussen kreeg Tsouli geregeld verontruste Denk-stemmers aan de telefoon. Want hoe kon het dat Denk een motie van de SP had gesteund om lessen over seksuele diversiteit in het onderwijs verplicht te stellen? Waarom hadden ze niet geëist dat ook religieuze en etnische diversiteit erin werden opgenomen?

'Ik werd gebeld door bestuurders van moskeeën', zegt Tsouli. 'Wij waren daar tijdens de campagne met Farid en Selçuk geweest om stemmen te winnen. En nu ze gekozen waren, deden ze dit? Waren ze de islamitische achterban zo snel vergeten?'

Tsouli stuurde een bericht naar Azarkan hierover. 'Jij kunt ze wel antwoorden toch', appte die terug.

Verder niets.

Ali Tsouli. Beeld Jiri Buller.

Onbegrip was er ook over Kuzu's onzichtbaarheid op de conferentie van het Palestinian Return Centre, een bijeenkomst die door onder meer Leefbaar Rotterdam als 'Hamas-bijeenkomst' werd gezien.

'Kuzu was er wel, maar sprak niet', zegt Tsouli. 'Waarom was hij zo voorzichtig? Hij had tijdens de campagne de hand van de Israëlische premier Netanyahu geweigerd. Denk is voorstander van een Palestijnse staat. Was hij bang om voor antisemiet te worden uitgemaakt?'

Zo ging het niet langer, dacht Tsouli. Er moesten kanalen ontstaan die leden konden gebruiken om kritiek te uiten, kanalen om de leiding ter verantwoording te roepen.

Hij deed een voorstel om de partij een interim-bestuur te geven. Hij ging het gesprek aan met Öztürk en Kuzu. Hij zei dat het partijbestuur bij normale partijen losstaat van de Kamerfractie. Maar wat hij ook ondernam, hij kreeg nul op het rekest.

'Toen ik Selçuk aansprak op de pijnpunten, antwoordde hij: 'Zo praat je niet met je leider.' Hij ontkende dat er kritiek was bij de achterban. Ik was bezig de stoelpoten onder hem weg te zagen. Hij zei: 'Ik blijf partijvoorzitter. Niemand krijgt mij hier weg.''

Dat was voor Tsouli de druppel.

En daarom vertelt hij zijn verhaal, in de hoop dat er iets verandert bij Denk. 'De partij is veel groter dan Selçuk.'

Ja-knikkers

Een paar dagen voordat het interview verschijnt, zegt Tsouli dat de partijtop nattigheid voelt. Öztürk en Kuzu hebben gehoord dat hij met de Volkskrant in gesprek is.

'Ze bellen rond en beloven dat er in het najaar een ledenvergadering zal komen', zegt hij. 'Ze proberen de hoop van de leden levend te houden. Maar ik heb daar geen vertrouwen meer in. Ik ben bang dat Selçuk ja-knikkers om zich heen aan het verzamelen is. Dat hij straks zijn lijst zal presenteren met mensen die de kar moeten gaan trekken. Dan verandert er niets wezenlijks. Ik zou zeggen: trap er niet in.'

Het weerwoord

In het interview haalt het prominente Denk-lid Ali Tsouli hard uit naar de partijtop. Dit is de reactie van Denk daarop.

1) Het gebrek aan communicatie

Verwijt
Kort daarna trokken Kuzu en Azarkan zich terug uit de Whatsappgroepen. Op vragen uit het land reageerden ze niet of nauwelijks.

Reactie
'Na de verkiezingen hadden deze Whatsappgroepen niet echt een functie meer', laat Denk in een reactie op het interview met Ali Tsouli weten. Tsouli verwijt de partijtop dat het na de verkiezingswinst het contact met leden bijvoorbeeld via Whatsapp heeft verbroken. Denk schrijft hierover: 'Via de Partijraad, de campagneteams en in rechtstreeks contact met de afdelingen is aangegeven dat er een nieuwe structuur in werking zou treden. Ook is aangegeven dat de contacten met de lokale afdelingen en initiatieven, met de vrijwilligers en met de lokale en regionale campagneleiders, voortaan door het nieuw aangestelde hoofd campagne onderhouden zouden worden.'

2) De algemene ledenvergadering

Verwijt
Een Algemene Ledenvergadering, die volgens de statuten vóór 1 juli moest plaatsvinden, kwam niet op de agenda.

Reactie
'De Algemene Ledenvergadering staat gepland voor september 2017', stelt Denk. 'Wij hebben net een historische verkiezingsuitslag achter de rug. Onze focus, met alle mensen die Denk een warm hart toedragen, was gericht op deze verkiezingen. Na 15 maart zijn wij bezig geweest met de (interne) organisatie. Voor een jonge, en vrij kleine, beweging als Denk was het helaas niet haalbaar om nog voor 1 juli 2017 een ALV te organiseren.' De kritische leden met wie de Volkskrant sprak, stellen dat de leden er niet van op de hoogte zijn gesteld dat er in het najaar een ledenvergadering gepland is. Noch de website van Denk noch de Facebookpagina maakt melding van een naderende vergadering. 'De exacte datum in september wordt binnenkort gecommuniceerd richting alle leden', antwoordt Denk op vervolgvragen.

3) De opstelling van Kuzu

Verwijt
Was hij bang om voor antisemiet te worden uitgemaakt?

Reactie
Dat Kuzu niet sprak op de bijeenkomst van het Palestinian Return Centre is volgens Denk 'aantoonbaar onjuist'. De partij stuurt een filmpje van 24 seconden, waarop Kuzu een paar onverstaanbare zinnen zegt. 'De heer Kuzu sprak over de standpunten uit ons verkiezingsprogramma', laat de partij desgevraagd weten. Andere bronnen suggereren dat Kuzu geen uitgebreide toespraak hield. Zo schrijft blogger 'Abu Pessoptimist' dat Denk had 'geweigerd te spreken uit angst dat ze zouden worden geassocieerd met 'een terroristische organisatie'. Daarnaast bezit de Volkskrant een Whatsappgesprek tussen twee actieve partijleden. Een van hen zegt Kuzu te hebben gevraagd waarom hij niet prominenter aanwezig was. Kuzu zou geantwoord hebben dat hij bang was dat hij als antisemiet zou worden neergezet.

4) Het optreden van Öztürk

Verwijt
Er moesten kanalen ontstaan die leden konden gebruiken om kritiek te uiten, kanalen om de leiding ter verantwoording te roepen

Reactie
'Denk heeft al een democratisch structuur', aldus de partijtop, die verwijst naar de statuten. Daarin staat dat het bestuur bestaat 'uit een oneven aantal van ten minste drie natuurlijke personen, die door de algemene vergadering worden benoemd.' Zijn er door het vertrek van een van de bestuurders minder dan drie bestuursleden, dan is het bestuur volgens de statuten 'verplicht zo spoedig mogelijk een algemene vergadering te beleggen'. Momenteel bestaat het bestuur uit twee leden: Öztürk en Gladys Albitrouw. Kuzu legde zijn functie op 19 maart 2016 neer. 'Tijdens de komende Algemene Ledenvergadering leggen wij de leden ook nieuwe bestuurders voor', reageert Denk. Eerder was niet mogelijk, omdat Denk 'een jonge partij' is, waar 'de focus grotendeels op de verkiezingen lag'.

5) De democratische structuur

Verwijt
'Toen ik Selçuk aansprak op de pijnpunten, antwoordde hij: 'Zo praat je niet met je leider.' Hij ontkende dat er kritiek was bij de achterban. Ik was bezig de stoelpoten onder hem weg te zagen. Hij zei: 'Ik blijf partijvoorzitter. Niemand krijgt mij hier weg.''

Reactie
'De heer Öztürk heeft deze bewoordingen ('Ik blijf partijvoorzitter. Niemand krijgt mij hier weg', red.) zeker niet gebruikt', stelt Denk in een reactie. Verder zegt de partij dat het niet ongebruikelijk is 'dat bij een beweging in opbouw een situatie ontstaat waarbij de voorzitter ook Kamerlid is. Neem bijvoorbeeld Marianne Thieme bij de Partij voor de Dieren, Jan Marijnissen bij de SP en Jan Nagel bij 50Plus.'

Op de vraag of Öztürk bereid is zijn positie op te geven, antwoordt Denk: 'Op basis waarvan zou de positie van partijvoorzitter een punt van discussie zijn? Bij het maken van onze plannen stellen wij ons iedere keer de vraag of datgene wat wij doen ook in het belang van Denk is. We gaan in gesprek met onze leden. Bij een jonge beweging als Denk is het goed dat er, bij het begin van de in gang gezette groei, stabiliteit is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden