Hij lijkt op Holleeder, maar het is Remmetje

Bioscoop en televisie wacht een Hollandse misdaadgolf. De Heineken-ontvoering wordt eindelijk verfilmd, evenals de vooroorlogse geweldsuitbarsting van de Bende van Oss.

Rutger Hauer (67) speelt de ontvoerde biermagnaat in De Heineken Ontvoering. Regisseur Maarten Treurniet: 'Rutger heeft zo zijn eigen idee van de rol en dat moet je hem ook toestaan. Die kop is onverslaanbaar.' Op dit moment is Hauer in de bioscoop te zien met Carice van Houten in Black Butterflies.


Volgende week ontvangt hij een oeuvreprijs tijdens Imagine, het Amsterdam Fantastic Film Festival.


Het festival opent met de Canadese film Hobo with a shotgun, waarin hij een hoofdrol speelt.


Schuin tegenover het Amstel Hotel staat een gedateerde Citroën-personenauto geparkeerd, met de achterklep open. Onder de zachte gloed van de lantaarnpalen is te zien dat er een man in de krappe laadbak ligt, handen bijeengebonden met hardplastic tie-wraps. Hij draagt een net pak en een integraalhelm, het vizier afgeplakt met tape.


Het is Alfred Heineken. Of beter: het is Rutger Hauers impressie van de biermagnaat in de nacht van diens ontvoering, in 1983. Maar de acteur zelf is er niet bij, deze maandagavond in 2011. Omdat Heineken tijdens een deel van zijn ontvoering onvrijwillig een motorhelm droeg, kunnen de filmmakers het voorlopig even af met Hauers stand-in.


Iets verderop zitten vier jongemannen op een bankje. Rokend, even pauzerend van de opnames. Elk in leren jas en met bivakmuts op, wat passerende fietsers doet opkijken. Reinout Scholten van Aschat, Gijs Naber, Teun Kuilboer en Korneel Evers spelen vier van de vijf Heineken-ontvoerders. Alleen Holleeder ontbreekt. Zijn persoon wordt deels gevat in Martin Erkamps, alias Remmetje. Destijds jongste bediende van het clubje criminelen, en halfbroer van het brein Cor van Hout.


Regisseur Maarten Treurniet (De Passievrucht, 2003) licht het ontbreken van 's lands bekendste misdadiger toe vanuit een productiewagen op de set: 'Holleeder is niet zonder macht. Op deze manier voorkomen we veel problemen. Maar er zijn meer redenen: het verhaal van een opklimmend hulpje als Rem is dramatisch interessanter dan een zware crimineel die een zware crimineel blijft.'


Samen met scenarist Kees van Beijnum koos hij ervoor om de eerste helft van de film vanuit het personage Rem te vertellen, en de tweede helft vanuit Heineken. 'De dramaturgen van het Filmfonds, de Vara en producent IDTV vonden dat overigens niet zo'n goed idee, die zagen liever één hoofdpersonage.'


Reinout Scholten van Aschat (1989), zoon van acteur Gijs, en derdejaars student aan de toneelschool van Maastricht, speelt in De Heineken Ontvoering zijn eerste grote filmrol, als Rem. Wanneer hij van de make-up komt, met zijn jarentachtig-kapsel zorgvuldig tot vlak boven zijn ogen gemodelleerd, valt op dat de acteur niet heel ver hoeft te zoeken voor de wat starende, loerende blik van de jonge Holleeder. 'Ik heb de beeldfragmenten van hem gezien', zegt Van Aschat, 'maar ik probeer Holleeder niet te imiteren. Interessant aan Rem is ook dat hij degene was die Heineken en zijn chauffeur Doderer te eten gaf tijdens de gevangenschap. Hij had meer contact met ze.'


Als cruciaal motief voor de film noemen zowel acteur als regisseur het feit dat hun filmpersonage - precies zoals Holleeder - een alcoholverslaafde vader heeft die bij Heineken werkt, daar ontslagen wordt en zijn woede op het gezin botviert. 'We zoeken een dramatische waarheid', zegt Treurniet. 'Zo'n 90 procent van de film is waargebeurd, maar het is geen documentaire.'


Peter R. de Vries, schrijver van de bestseller De ontvoering van Alfred Heineken uit 1987, kijkt op van de keuze om personages samen te voegen. 'Dan denk ik echt: tjonge sukkels, had nou het echte verhaal genomen.'


Ruim twintig jaar lang was er af en aan sprake van een verfilming van het boek van De Vries, waarin de geschiedenis wordt belicht vanuit de ogen van ontvoerder Cor van Hout. De auteur: 'Eén keer was ik heel ver met een Hollywood-producent. Cor zag het uiteindelijk toch niet zitten, omdat de aandacht zijn opgroeiende kinderen zou schaden. Ik bezit de rechten, dus ik had zijn verzoek kunnen negeren, maar ik vond dat ik mijn boek aan zijn medewerking te danken heb.'


Regisseur Treurniet zegt ook gedurende een 'jaar of vijftien' met De Vries in de weer te zijn geweest. 'Ik had de rechten gekocht en begon te schrijven aan het script. Peter aan de telefoon: Cor wil het liever niet, omdat zijn dochter net naar de lagere school gaat. Ik zei: wat als ik het toch doe? Peter antwoordde: als Cor het niet wil, zou ik dat niet doen.'


Zes jaar later belde de regisseur weer op. 'Kan het nu? Ja, zei Peter, Cor vindt het goed. Ik weer begonnen met schrijven. Drie maanden later Peter aan de telefoon: Cor zag er toch maar van af. Ik woest. Peter adviseerde me: niet doorzetten.'


Toen Van Hout werd doodgeschoten pakte Treurniet het project weer op, maar nu zonder De Vries. 'Ik heb niet zo'n hoge pet van hem op. Ook vanwege die rouwadvertentie die hij voor Van Hout in de krant plaatste, vind ik het een beetje een rare man. Voor deze film hebben we zijn boek ook niet nodig.'


De Vries: 'Als ze claimen dat ze mijn boek niet gebruiken, vraag ik me wel af wat voor een filmverhaal je dan overhoudt. Veel saillante details uit mijn boek zijn nooit bij de rechtsgang ter sprake gekomen.'


De Heineken Ontvoering, die eind 2011 in première zal gaan, geldt als potentieel-kroonjuweel binnen het Nederlandse truecrime-filmgenre, dat lange tijd als praktisch non-existent gold.


Misdaadverslaggevers over hun favoriete Nederlandse misdaadfilm

Peter R. de Vries

misdaadverslaggever, auteur De ontvoering van Alfred Heineken:


'Ik ben een echte non-fictie lezer en kijker. Zodra er geromantiseerd wordt, verflauwt mijn interesse. Eigenlijk komen Nederlandse misdaadfilms nooit verder dan het predicaat 'wel aardig'.


Het niveau van Soldaat van Oranje is nooit bereikt. Maar in Van God los zat een bepaalde rauwheid die mij wel aansprak. Zoals ze in die film een psychopathische, wispelturige crimineel benaderden, dat vond ik goed gedaan.'


Harry Lensink

misdaadverslaggever Vrij Nederland, (co-)auteur Stille Willem:


'Het houdt niet over. Meestal zie je toch weer de Jordanees met een gouden hart voorbijkomen, met veel jolijt en Amsterdamse humor. Maar Nachtrit vond ik een geloofwaardig portret van een taxichauffeur die tegen het criminele milieu aanhangt, met Frank Lammers als hoofdrolspeler. Die film voelde ook echt naar.


Lammers vond ik ook al briljant als bodyguard van het op Klaas Bruinsma gebaseerde hoofdpersonage in De Dominee. De film Lek, met Cas Jansen als politieagent, vond ik overigens ook best goed.'


Bart Middelburg

misdaadverslaggever Het Parool en (co-)auteur De dominee, De Godmother, Riphagen:


'Een favoriet heb ik niet. De standaard wordt bepaald door de Amerikaanse misdaadfilms. Daarbij vergeleken valt alles uit Nederland in het niets. Of ik de verfilming van mijn boek De dominee nog wel eens terugkijk? Mag ik daar kort op antwoorden? Nee.


Er is maar een film die er iets bovenuit steekt en dat is Van God los. Die kwam heel dicht bij de werkelijkheid in het tonen van de stupiditeit van de Bende van Venlo.'


John van den Heuvel

misdaadverslaggever De Telegraaf, co-auteur Tijdperk Holleeder:


'De dominee, maar dat is eigenlijk tegen wil en dank. Veel liever kies ik die nieuwe tv-serie Penoza, die steekt met kop en schouders boven de films uit.


De makers hebben goed begrepen dat gangsterromantiek in werkelijkheid niet bestaat. De scène waarin het personage van Thomas Acda, wordt neergeschoten voor de ogen van zijn zoontje bijvoorbeeld, die is zeer treffend.Vroeger gold de ongeschreven regel: je liquideert niet in bijzijn van iemands vrouw of kind - een soort erecode. Dat is de laatste jaren veranderd.'


Lees verder op pagina V4

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden