REPORTAGE

'Hij is gewoon een van ons'

Hij is een van de laatste Russische burgemeesters die geen lid is van de partij van president Poetin. Dus staat zijn positie onder druk. Maar de inwoners willen Jevgeni Roizman houden.

Burgemeester Jevgeni Roizman tijdens het hardlopen met een inwoonster.Beeld Arthur Bondar

Jevgeni Roizman lijkt wel een gewoon mens. Hij loopt halverwege het hardloopgroepje dat zich door de sneeuw van de Oeral worstelt. De mensen om hem heen zijn geen bodyguards maar burgers. Roizman praat zelfs met ze. Met scholier Andrej die voor zijn eerste marathon traint en met reisbureaumedewerker Joelia die wat kilootjes kwijt wil. Voor een burgemeester in Rusland is dit abnormaal gedrag.

En het wordt nog gekker. Na afloop van het hardloopuurtje neemt Roizman zijn medelopers mee naar een café in Jekaterinburg. Daar schenkt hij de thee in. Er gaan stukken appeltaart rond en Roizman krijgt een schouderklopje. 'Lekker gelopen, man.'

Geen lid van Verenigd Rusland

Jevgeni Roizman (53) is een van de allerlaatste burgemeesters van Rusland die geen lid zijn van Verenigd Rusland, Vladimir Poetins partij. Daarmee behoort hij tot een uitstervend ras. De luttele oppositiepolitici die in 2013 door het volk tot burgemeester werden gekozen, staan onder grote druk.

De burgemeester van Jaroslavl werd opgepakt vanwege corruptieverdenkingen, een arrestatie die volgens critici politiek gemotiveerd is. Drie maanden geleden zette het gemeente-bestuur van Petrozavodsk een oppositieburgemeester af wegens 'onbevredigende resultaten', terwijl de burgemeester onder de bevolking juist lof kreeg voor haar hervormingen. Zo verliest de Russische oppositie symbolen van hoop.

Het scheelde niks of ook Roizman was gesneuveld. Vorig jaar stelde de gouverneur voor de burgemeesterspost in Jekaterinburg te ontdoen van alle verantwoordelijkheden. Het voorstel was al door het provinciehuis dat gedomineerd wordt door Verenigd Rusland. Uiteindelijk vetode de gouverneur zijn eigen voorstel nadat er landelijke commotie over was ontstaan.

'Hij is een van ons'

Andrej (18) wil niet van zijn burgemeester af. 'Dankzij hem heb ik hardlopen ontdekt', puft hij tussen het lopen door. 'En hij is gewoon een van ons, dat is leuk.' Iedere zaterdag doet Andrej mee met de trainingen die georganiseerd worden door Roizman. Vandaag lopen er vijfentwintig mensen mee, in de zomer komen er honderden op af.

De hardlooprondjes laten zien dat Roizman anders is dan de gemiddelde Russische bestuurder. Die laat zich rondrijden in geblindeerde auto's, woont in een villa en zie je alleen op tv. Met Roizman kun je rennen. En wie wat met hem wil bespreken, kan elke vrijdag bij hem op bezoek in het stadhuis.

In de kamer waar hij mensen ontvangt, is het deze vrijdagmiddag druk. Een immigrantenfamilie uit Kazachstan zit om de tafel van de burgemeester. Ze krijgen koffie en broodjes. De familie woont met z'n achten in een piepklein appartement en wil weten of ze grotere woonruimte kan krijgen. 'Ik ga meteen een afspraak voor u maken met mijn collega die u kan helpen', zegt Roizman. De familie is tevreden.

Een panorama van Jekaterinburg.Beeld Arthur Bondar

Persoonlijk contact

Even later begint een oude vrouw bijna te huilen als ze de burgemeester vertelt dat haar dochter al drie maanden geen salaris ontvangen heeft van de fabriek waar ze werkt. Roizman belooft de directeur te bellen. De vrouw kan het bijna niet geloven. 'U zelf?'

Het persoonlijke contact met inwoners maakt Roizman populair in Jekaterinburg. Van het onafhankelijke nieuwsmedium RBK kreeg hij een prijs voor zijn transparante beleid. Hij staat hoog in lijstjes van veelbelovende politici. En toch kan Roizman ieder moment zijn baan verliezen.

'Het klopt dat er druk van boven op mij is', zegt Roizman in zijn werkkamer. 'Er is al tijden een politiek gevecht aan de gang om mijn positie.'

Ondanks een lastercampagne en zonder toegang tot de staatsmedia won Roizman in 2013 de burgemeestersverkiezing van Jekaterinburg, met 1,4 miljoen inwoners de vierde stad van Rusland. Het was een van de grootste nederlagen voor Verenigd Rusland in de afgelopen vijftien jaar.

Roizman in zijn kamer, in gesprek met burgers in het stadhuis.Beeld Arthur Bondar

Antidrugscampagne

Roizman dankte zijn overwinning voor een groot deel aan zijn controversiële werk als antidrugscampaigner in Jekaterinburg, het hart van Ruslands grote drugsproblematiek. De methode van Roizman was keihard: patiënten die niet luisterden in de afkickklinieken werden vastgebonden, met dodelijke incidenten als gevolg. Maar de bevolking liet hem er niet om vallen - de drugsproblemen namen wel af.

Als burgemeester strijdt Roizman voor groen in de stad, betere wegen en een grote verbouwing van de oevers langs het vele water in de stad. Hij kampt wel met een gemeenteraad die grotendeels bemand wordt door leden van Verenigd Rusland. Roizman: 'Als je geen lid bent, zul je nooit met ze in een team kunnen werken. Voor hen hoor je gewoon niet tot het systeem. Dat maakt het soms moeilijk voor mij.'

Toch is 'het systeem' ook nuttig voor Roizman. Zijn geschiedenis in het landelijke parlement heeft hem machtige vrienden opgeleverd, zegt hij. 'Ik ken mensen in het kabinet van premier Medvedev, dat is heel waardevol voor mij. Deze mensen weten dat ik een normale man ben. Zij steunen me als iemand mij hier wat aandoet.'

Fan van democratisch Europa

Het is niet zo dat Roizman geen kritiek uit op het Kremlin. Hij is fel tegenstander van grote projecten van het Kremlin zoals het WK Voetbal van 2018. Volgens hem zijn er betere bestemmingen voor overheidsgeld in Rusland. Ook is hij, in tegenstelling tot Verenigd Rusland, uitgesproken fan van democratisch Europa. Maar echte oppositie wil Roizman zich niet noemen.

'In Rusland krijg je dan direct een stempel. Oppositie staat voor mensen die de regering omver willen werpen.' Dat is Roizman niet van plan. Simpelweg omdat het onmogelijk is.'Ik kan dit land toch niet helemaal veranderen.'

Voor Jevgeni Roizman geldt: pick your battles. 'Alleen als ik zelf een goeie oplossing zie voor een probleem, probeer ik mijn mening door te zetten. Verder ben ik in principe altijd bereid het beleid van de president en de regerende partij te ondersteunen. Soms hebben die best goeie ideeën, echt.'

Roizman in zijn kamer, in gesprek met burgers in het stadhuis.Beeld Arthur Bondar
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden