Hij is de kop van Jut, denken zijn vrienden

Hij wordt verdacht van meineed en vriendjespolitiek, NMa-topman Pieter Kalbfleisch (64). Niemand uit zijn omgeving kan het geloven. 'Ik zet vraagtekens bij wat hier gebeurt.'

Erik van Muiswinkel is 11 jaar als hij in 1972 in het clubhuis van de Haarlemse cricketvereniging Rood en Wit zijn debuut maakt als cabaretier. Hij imiteert Pieter Kalbfleisch, dan een forse twintiger. Van Muiswinkel draagt een badmuts.


De scène staat beschreven in het jubileumboek van de club uit 2006. Auteur: Van Muiswinkel zelf. Het is de opstap naar zijn theatercarrière. 'Veurzitter!' Roodwitter Pieter Kalbfleisch heeft kennelijk dan al de hem typerende hoekige, kale, zongebruinde schedel.


De mannen van Rood en Wit, een zustervereniging van de koninklijke HFC, is een gezelschap van carrièrejagers. Pieter Kalbfleisch voorop. Hun vaders zijn geen cabaretiers, maar mr. dan wel dr., ir., ing. - of, bij voorkeur, een combinatie van dat alles. De zonen doen des zomers aan bowling and batting, 's winters trappen ze een bal bij HFC, op hetzelfde complex. Ze zijn kortom 'buiten', desnoods onder toeziend oog van vader, maar in ieder geval in de afwezigheid van de non-discripte wezens die 'vrouwen' heten.


Als voetballer, zegt oud-HFC-voorzitter Henk Uildriks, is Kalbfleisch, zoon van een lokale advocaat, geen hoogvlieger. 'Type recreatiesporter.' In het 7de onder de lat - Van Muiswinkel haalt het 1ste. Hugo Bettink, voorzitter van de HFC, moet dit beamen: 'Pieter heeft meer naar mij dan ik naar hem gekeken, want ik speelde in het 1ste. Maar van wat ik heb gezien, kan ik zeggen: hij was als keeper verbaal sterk aanwezig.'


Bij het cricket is het al niet beter. Vriend en oud-cricket-international Ruud Onstein: 'Pieter speelde meestal in het 5de van Rood en Wit. We hadden vijf elftallen.'


De jonge Kalbfleisch moet het duidelijk niet hebben van zijn 'run' of 'tackle'. Het zijn z'n robuuste voorkomen en joviale stemgeluid die hem maken tot Vent met een hoofdletter. Hij en niemand anders is hoofdrolspeler in de HFC-musical; hij was Pim Poelier, oftewel Pim Mulier, de oprichter van de Haarlemse voetbalclub - en eerste 'veurzitter'.


Kalbfleisch de scholier, de student rechten aan de VU te Amsterdam, de advocaat, de rechter en uiteindelijk de voorzitter van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), is meer een man van langs de velden. Als supporter van het 1ste heeft hij in dertig jaar maar weinig wedstrijden gemist. Dan stelt hij zich bij voorkeur op achter het 'net' van de tegenstander. Samen met zijn vrienden Ruud Onstein en Jaap Stork, de organist van Aerdenhout en eveneens een keurige protestants-christelijke jongen, probeert hij de keeper te ontregelen door luidkeels cryptogrammen voor te lezen uit NRC Handelsblad en de Volkskrant.


Deze Pieter Kalbfleisch, 64 jaar inmiddels, is meer nog dan raadsheer Tom Schalken in het proces-Wilders sinds twee weken de kop van Jut van de rechterlijke macht. Hij wordt verdacht van meineed en vriendjespolitiek. Niemand uit zijn omgeving kan het geloven. Arthur Docters van Leeuwen, vriend en jarenlang collega bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM): 'Ik heb hem nog nooit op een onwaarheid kunnen betrappen.' Ferdinand Grapperhaus, advocaat bij Allen & Overy, lid van de Sociaal-Economische Raad (SER) en dispuutgenoot: 'De man heeft een geweldige reputatie. Ik wil grote vraagtekens plaatsen bij wat hier gebeurt.'


Bij de HFC'ers geniet de 'mens' Kalbfleisch een zo mogelijk nog hoger aanzien. Voorzitter Hugo Bettink, advocaat te Haarlem: 'Ik ken hem vijftig jaar. Een zeer correcte man met grote capaciteiten. Meelevend, sterk, vasthoudend karakter.'


Henk Uildriks, oud-voorzitter: 'Hij is enthousiast, betrouwbaar, erudiet. Een intellectueel, belezen.'


Als er één integer overkomt, is hij het wel, zegt Uildriks. Maar ondertussen wordt de onberispelijke Kalbfleisch ervan beschuldigd dat hij als vicepresident van de Haagse rechtbank in 1993 een cruciale pion is geweest in de Chipshol-affaire.


De met hem bevriende rechter Hans Westenberg zou op verzoek van Kalbfleisch 'recht' hebben gesproken in het voordeel van zakenman Harry van Andel. Kalbfleisch kende Harry van Andel als lid van het Amsterdamse korps LANX (met de zinspreuk: 'Wanhoopt niet, God leidt.') en als broer van zijn hartsvriend Jan Jonathan, zijn dispuutgenoot met wie hij samen rechten studeerde.


Minnares

Hoewel Kalbfleisch altijd heeft ontkend ook maar iets verkeerd te hebben gedaan, dreigt een oude liefde hem kort voor zijn vertrek als NMa-voorzitter de das om te doen. Deze 64-jarige ex-minnares en griffier van de Haagse rechtbank legde 6 april een zeer belastende verklaring over hem af. Eind 1987, toen hij in scheiding lag met de moeder van zijn zoon, hadden de rechter en de griffier gedurende anderhalf jaar een liefdesrelatie.


Onder ede verklaarde zij op 6 april: 'Op een gegeven moment kwam Kalbfleisch op het werk mijn kamer binnen. Hij was opgewonden. Hij had een telefoontje van Van Andel gekregen dat hij grote ruzie had gekregen. Hij kon Westenberg niet vinden en vroeg of ik wist waar hij was. Een of twee dagen later heb ik Kalbfleisch gevraagd of hij Westenberg nog had gesproken. Kalbfleisch zei dat dat zo was. Hij zei dat hij Westenberg had gevraagd, als er een zaak van zou komen, om deze te doen.'


Kalbfleisch heeft vorig jaar onder ede precies het tegenovergestelde beweerd. Volgens Kalbfleisch heeft hij nooit met Westenberg over de zaak-Chipshol versus Van Andel gesproken. Uit het procesverbaal van zijn verhoor op 24 november 2010: 'Wij zijn goede collega's geweest, maar er was geen speciale vriendschap.' Westenberg had net als Kalbfleisch op de Haarlemse rechtbank gewerkt en was net als Kalbfleisch zeer gevoelig was voor de charmes van de griffier, ook al had zij voor Kalbfleisch gekozen.


Inmiddels is de rijksrecherche een onderzoek naar Kalbfleisch begonnen. 14 april ging hij met verlof als bestuursvoorzitter van de Nederlandse Mededingingsautoriteit, op aandringen van minister Maxime Verhagen van Economische Zaken.


Ferdinand Grapperhaus ziet het met leedwezen aan. Niet omdat het hier een dispuutgenoot betreft, maar omdat hij 'uit betrouwbare bron' heeft vernomen dat bij de toewijzing van Chipshol-zaak alles volgens de regels is gegaan. Grapperhaus typeert Kalbfleisch als 'een bijzonder aardige, rustige vent. Geen lawaaimaker, maar wel een gangmaker, in de goede zin van het woord.' Kalbfleisch studeerde tien jaar voor hem, maar in het studiejaar 1977-1978 leren ze elkaar in het dispuut kennen.


Vijftien jaar later krijgt Grapperhaus professioneel met hem te maken in een zaak waarin Kalbfleisch als arbiter optreedt. 'Hij is echt geen rechter die je matst. Hij is afstandelijk en consciëntieus. Op gepaste momenten kreeg ik een draai om mijn oren.'


In het advocatencircuit is het zoeken naar iemand die wel durft te twijfelen aan de integriteit van de oud-rechter. 'Pieter Kalbfleisch is een serieuze vent en een behoorlijk goede jurist, hoogstens is hij een tikkeltje autoritair', zegt Roland Gerritsen, advocaat te Amsterdam. Gerritsen wil over Kalbfleisch niet veel kwijt: in de Chipshol-affaire is hij opgetreden als raadsman van de familie Poot, de benadeelde partij. Hij wil geen gedoe met de Orde van Advocaten. Maar als Kalbfleisch zich onkwetsbaar waant, moet hij uitkijken.


Gerritsen - nota bene sinds de jaren zestig actief lid van HFC: 'Deze zaak is al verder gevorderd dan ik ooit had gedacht. Er is sturing geweest, die vermoedens heb ik al lang en die komen steeds meer uit. Ik denk eerlijk gezegd dat dit muisje nog een staartje zal krijgen.'


'Het is voor Pieter Kalbfleisch alleen maar prettig dat er onderzoek wordt gedaan. Dan worden naar ik verwacht op een grondige manier alle aantijgingen weerlegd.' Arthur Docters van Leeuwen, tussen 1995 en 1998 voorzitter van het college van procureurs-generaal en tussen 1999 en 2007 voorzitter van de AFM, heeft vaak in dezelfde omgeving als Kalbfleisch geopereerd, zowel logistiek als zakelijk.


Maar beide mannen leren elkaar pas goed kennen via Marleen Zuyderhoudt, koningin van de Haagse society en tweede echtgenote van Kalbfleisch. Docters heeft haar ingehuurd om een publiciteitsafdeling op te tuigen bij de AFM. Geregeld komt hij bij haar thuis, alwaar hij Kalbfleisch op de spreekwoordelijke canapé treft.


Society-echtpaar

Als procureur-generaal en rechter dienden zij professioneel afstand te bewaren, maar nu bloeit de vriendschap op. Docters speelt ook een niet onbelangrijke rol in de benoeming van Kalbfleisch. Als hij wordt gepolst over een geschikte kandidaat voor de NMa schuift hij zonder aarzeling Kalbfleisch naar voren. 'Ik heb hem van harte aanbevolen.'


Aan de zijde van Marleen Zuyderhoudt groeit Kalbfleisch uit tot een vaste waarde in het Stan Huygensjournaal van De Telegraaf. Het echtpaar bezoekt het jaarlijkse Koninginnebal in het Scheveningse Kurhaus, waar om middernacht wordt getoast op de gezondheid van de Koningin; is prominent aanwezig bij de traditionele haringparty's en nieuwjaarsrecepties, maar ook op het jaarlijkse gala van het Fonds Slachtofferhulp op paleis Noordeinde. Volgens de krant bezit het echtpaar 'waarschijnlijk het grootste netwerk van Nederland'.


In zakelijk opzicht staat Pieter Kalbfleisch voorlopig droog. Wel is hij nog actief als lid van de commissie-Deetman, die onderzoek doet naar het seksueel misbruik in de r.k. kerk. Kalbfleisch ondervraagt de slachtoffers. Volgens Wim Deetman is er op dit moment geen reden dat op te geven, ondanks de verdenking van meineed.


Minister Verhagen wil hangende het justitieel onderzoek niet dat Kalbfleisch in verband wordt gebracht met de NMa. Dat is des te pijnlijker omdat de voorzitter voor zichzelf een mooie bekroning op zijn werk had georganiseerd. Na een effectieve lobby wist Kalbfleisch voor dit jaar een prestigieuze internationale conferentie van mededingingsautoriteiten naar Den Haag te halen. De International Competition Network confereert van 17 tot 20 mei.


Op You Tube staat nog een introductiefilmpje met - hoe kan het anders - Kalbfleisch in een glansrijke hoofdrol. 'See you in The Hague!', roept de scheidend voorzitter in de camera. Gezien het justitiële onderzoek, is het onwaarschijnlijk dat hij er bij zal zijn. Henk Don, oud-directeur van het Centraal Planbureau en bestuurslid van de NMa, neemt de honneurs waar.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden